Tống tiền ảnh nóng: Không im lặng, nạn nhân cần làm gì để tự bảo vệ?

Thời gian gần đây, các vụ việc đe dọa, tống tiền bằng hình ảnh nhạy cảm liên tục xuất hiện, cho thấy dấu hiệu gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ tinh vi. Chỉ với vài thao tác trên không gian mạng, hình ảnh riêng tư có thể bị phát tán với tốc độ rất nhanh, kéo theo những hệ lụy khó kiểm soát đối với nạn nhân.

Đáng chú ý, không chỉ người dùng thông thường, nhiều cá nhân có sức ảnh hưởng như TikToker, người mẫu, diễn viên… cũng trở thành mục tiêu. Lượng người theo dõi lớn khiến những trường hợp này dễ bị lợi dụng hơn, đồng thời gia tăng áp lực tâm lý khi nguy cơ bị lan truyền rộng rãi.

Trong không ít trường hợp, nạn nhân rơi vào trạng thái hoảng loạn, thiếu kỹ năng xử lý và lựa chọn im lặng hoặc thỏa hiệp để “giữ kín” sự việc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc nhượng bộ không giúp chấm dứt hành vi mà còn có thể khiến đối tượng tiếp tục tống tiền với mức độ nghiêm trọng hơn.

Để làm rõ các khía cạnh pháp lý và cách xử lý, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Thị Hồng Nhung (Giám đốc Công ty Luật TNHH Trần Vũ).

Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Thị Hồng Nhung (Giám đốc Công ty Luật TNHH Trần Vũ)

Phát tán ảnh nhạy cảm: Hành vi vi phạm, có thể bị xử lý hình sự

Theo Luật sư Nguyễn Thị Hồng Nhung, pháp luật Việt Nam quy định rõ cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, việc sử dụng phải được người đó đồng ý (Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015). Đồng thời, Hiến pháp cũng xác định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là quyền bất khả xâm phạm.

“Việc phát tán clip, hình ảnh nhạy cảm của người khác khi chưa được sự đồng ý là hành vi xâm phạm quyền hình ảnh, quyền riêng tư và là hành vi vi phạm pháp luật”, luật sư Nhung nhấn mạnh.

Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm dân sự hoặc trách nhiệm hình sự. Trường hợp chưa nghiêm trọng có thể bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP.

Nếu hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, người vi phạm có thể bị xử lý theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 với mức phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Trường hợp gây rối loạn tâm thần cho nạn nhân với tỷ lệ tổn thương từ 31% đến 60%, mức phạt tù có thể từ 3 tháng đến 2 năm.

Nạn nhân cần làm gì ngay khi bị phát tán?

Theo luật sư, khi hình ảnh bị phát tán trên mạng, tốc độ lan truyền có thể diễn ra rất nhanh và khó kiểm soát, đặc biệt nếu nội dung thu hút sự chú ý hoặc tương tác lớn. Trong nhiều trường hợp, nguồn phát tán ban đầu có thể bị xóa, gây khó khăn cho việc truy vết.

Vì vậy, việc đầu tiên nạn nhân cần làm là thu thập và lưu trữ bằng chứng, bao gồm hình ảnh, đường link, tài khoản đăng tải hoặc các tin nhắn liên quan. Đồng thời, cần nhanh chóng nhờ sự hỗ trợ từ người thân hoặc những người có kinh nghiệm pháp lý. “Việc trình báo cơ quan chức năng cần được thực hiện sớm để đảm bảo quyền lợi và tạo điều kiện cho quá trình xử lý sau này”, luật sư Nhung cho biết. Bên cạnh đó, nạn nhân nên hạn chế tranh luận hoặc phản ứng tiêu cực trên mạng xã hội để tránh làm gia tăng sự chú ý và khiến nội dung tiếp tục lan rộng.

Gỡ nội dung, tố cáo và yêu cầu bồi thường ra sao?

Để hạn chế việc lan truyền, nạn nhân có thể chủ động sử dụng các công cụ báo cáo vi phạm trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube… đối với các nội dung xâm phạm quyền riêng tư. Song song đó, nạn nhân có thể gửi đơn tố cáo đến cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để yêu cầu xử lý hành vi phát tán trái phép.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, người bị xâm phạm có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu xin lỗi công khai, cải chính thông tin và bồi thường thiệt hại.

Luật sư Nhung cho biết, thiệt hại không chỉ bao gồm chi phí khắc phục mà còn có thể bao gồm thu nhập bị mất hoặc giảm sút, cùng với khoản bồi thường tổn thất tinh thần. Trong trường hợp không thỏa thuận được, mức bồi thường tinh thần có thể lên tới tối đa 10 lần mức lương cơ sở theo quy định. Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể xem xét xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Vì sao người trẻ dễ trở thành mục tiêu và cách phòng tránh

Theo luật sư, nhiều người trẻ hiện nay có thói quen chia sẻ đời sống cá nhân trên mạng xã hội nhưng chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro pháp lý và nguy cơ bị lạm dụng thông tin.

Việc chia sẻ hình ảnh, video riêng tư trong các mối quan hệ cá nhân, cùng với tâm lý tin tưởng quá mức vào người quen, người yêu, là nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc dữ liệu nhạy cảm bị lợi dụng.

Bên cạnh đó, nhận thức về quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý khi phát tán hình ảnh của người khác vẫn còn hạn chế, đặc biệt với những người sử dụng mạng xã hội thường xuyên.

Để phòng tránh, luật sư khuyến nghị không chia sẻ hình ảnh, video nhạy cảm dưới bất kỳ hình thức nào; đồng thời thiết lập bảo mật tài khoản, hạn chế công khai thông tin cá nhân và kiểm soát dữ liệu lưu trữ trên thiết bị.

Trong trường hợp không may trở thành nạn nhân, cần giữ bình tĩnh, nhanh chóng thu thập chứng cứ, báo cáo nền tảng để gỡ nội dung và trình báo cơ quan chức năng. “Việc xử lý sớm sẽ giúp hạn chế sự lan truyền và bảo vệ danh dự, quyền riêng tư của nạn nhân”, luật sư Nhung nhấn mạnh.