Tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 dự kiến là 8,22 triệu tỷ đồng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về Kế hoạch ĐTCTH giai đoạn 2026-2030. Ảnh: VPQH

Chiều 09/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về Kế hoạch ĐTCTH giai đoạn 2026-2030.

Giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025

Đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch ĐTCTH 5 năm (2021-2025), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn - nêu rõ, cả giai đoạn đạt và vượt 5/5 chỉ tiêu đề ra.

Trên cơ sở tổng mức vốn 2,87 triệu tỷ đồng và các nguyên tắc, tiêu chí được phê duyệt, Chính phủ đã giao vốn ngân sách trung ương cho 4.652 dự án, giảm 1/2 so giai đoạn trước. Ước giải ngân đến hết năm 2025 đạt 3,02 triệu tỷ đồng (cao hơn so với kế hoạch do ngân sách địa phương giao tăng thêm từ nguồn tăng thu, thu tiền sử dụng đất).

Chính phủ đã tập trung nguồn lực triển khai những nhiệm vụ, dự án lớn, quan trọng, có tính kết nối liên vùng, tác động lan tỏa, hoàn thành trên 3.000km đường bộ cao tốc, 1.700km đường ven biển. Ngân sách trung ương đã cải cách mạnh mẽ danh mục dự án, khắc phục tình trạng dàn trải, phân tán. Công tác giám sát, đánh giá, thanh tra, kiểm tra được tăng cường, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Đối với Kế hoạch ĐTCTH giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng nêu rõ, quan điểm, mục tiêu giai đoạn này là bố trí có trọng tâm, trọng điểm, bám sát các nhiệm vụ, chương trình hành động được nêu tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và đại hội đảng các cấp, ưu tiên các dự án kết cấu hạ tầng then chốt, chiến lược, mở rộng không gian phát triển của vùng, địa phương và quốc gia; bảo đảm phát triển hài hòa giữa các vùng, miền; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa đầu tư công với đầu tư xã hội; giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, định hướng phân bổ ngân sách trung ương, dự phòng chung Kế hoạch ĐTCTH giai đoạn 2026-2030 là 10%; giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025.

Đối với ngân sách địa phương, địa phương chủ động quyết định đầu tư theo quy hoạch và khả năng cân đối nguồn lực, phục vụ tốt nhất các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn, theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. quán triệt nguyên tắc bố trí vốn tập trung, không dàn trải, giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021 - 2025, ưu tiên bố trí cho các dự án liên vùng, liên tỉnh, liên xã, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

“So với giai đoạn 2021-2025, một trong những điểm nổi bật trong định hướng, phân bổ vốn đầu tư công là tập trung tối đa nguồn lực để triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, đầu tư cho các nhiệm vụ, dự án mang tính đột phá, chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Làm rõ căn cứ xây dựng tổng mức vốn để bảo đảm tính khả thi

Thẩm tra về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội trình Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành với Báo cáo của Chính phủ. Trong quá trình chỉ đạo điều hành Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt để đẩy mạnh công tác giải ngân vốn đầu tư công hàng năm, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, phục hồi nền kinh tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: VPQH

Số lượng dự án khởi công mới giảm hơn 50% so với giai đoạn 2016-2020, số dự án đầu tư công hoàn thành đưa vào sử dụng trong giai đoạn dự kiến đạt 85% (vượt mục tiêu đề ra là 80%) góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng, lan tỏa, thu hút đầu tư từ các thành phần kinh tế ngoài nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Cơ bản thống nhất về quan điểm, mục tiêu, định hướng xây dựng Kế hoạch ĐTCTH giai đoạn 2026-2030, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, kế hoạch cần bám sát mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 được Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng thông qua, phát huy vai trò đầu tư công tiếp tục là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, tuân thủ Hiến pháp, pháp luật về ngân sách nhà nước và đầu tư công; phù hợp với Kế hoạch phát triển và quy hoạch, ngành, lĩnh vực được phê duyệt; phù hợp với khả năng thu ngân sách nhà nước hàng năm.

Đồng thời, Chính phủ cần đánh giá toàn diện, kỹ lưỡng bối cảnh và những tác động của tình hình thế giới hiện nay đến kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để có phương án, kịch bản ứng phó phù hợp, hiệu quả.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính chỉ rõ, Chính phủ đề xuất tổng mức vốn đầu tư công từ nguồn NSNN cao hơn nhiều so với giai đoạn trước. Dự kiến thu NSNN tăng gấp 1,7 lần, tỷ trọng chi đầu tư phát triển dự kiến khoảng 40% NSNN, cao gấp 1,3 lần kế hoạch giai đoạn 2021-2025 nhằm bảo đảm yêu cầu bố trí vốn đầu tư công cho tăng trưởng kinh tế hai con số (khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội) và đáp ứng nhu cầu vốn của các Chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia, chương trình, nhiệm vụ, dự án trọng điểm được xác định tại văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV của Đảng...

Theo Cơ quan thẩm tra, để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững, Kế hoạch ĐTCTH cần được rà soát kỹ lưỡng trên cơ sở huy động, phân bổ và quản lý sử dụng vốn tiết kiệm, bảo đảm hiệu quả kinh tế-xã hội, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm và phát huy tối đa vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực ngoài nhà nước. Việc cân đối được nguồn vốn trong thời gian tới là thách thức rất lớn do phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhất là duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số trong cả giai đoạn 5 năm 2026-2030.

Vì vậy, đề nghị Chính phủ làm rõ, báo cáo cụ thể về căn cứ để xây dựng tổng mức vốn kế hoạch của giai đoạn 2026-2030 để bảo đảm tính khả thi của Kế hoạch.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng lưu ý, cần tăng cường các giải pháp dự phòng rủi ro, xây dựng các kịch bản tăng trưởng để dự kiến kế hoạch bảo đảm tính chủ động ứng phó đối với các tình huống phát sinh; tiếp tục rà soát thận trọng nguồn thu, khả năng vay nợ để bảo đảm tính khả thi của Kế hoạch.

Đồng thời, làm rõ khả năng hấp thụ vốn gắn với khả năng cân đối vốn và tính khả thi trong thực hiện, giải ngân mức vốn này trong năm 2026-2030; bảo đảm hiệu quả đầu tư và sử dụng nguồn NSNN, tránh tăng vay nợ quá lớn để bù đắp bội chi NSNN trong khi các dự án chậm giải ngân, chưa sử dụng được vốn phải chuyển nguồn lớn./.