TP. Đồng Nai: Tạo hệ sinh thái công nghiệp hàng không từ sân bay Long Thành

Hình thành hệ sinh thái công nghiệp quanh sân bay

Từ sân bay Long Thành, Đồng Nai đang từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hàng không, công nghệ cao và logistics. Ảnh: Văn Dũng

Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP. Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 mở ra định hướng phát triển mới, trong đó kinh tế hàng không, công nghiệp hàng không và công nghệ cao được xác định là những động lực quan trọng. Với hạt nhân là sân bay Long Thành, những bước chuẩn bị đầu tiên cho hệ sinh thái này đang dần hình thành.

Một trong những định hướng đáng chú ý của Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị là xây dựng Đồng Nai theo mô hình đô thị sân bay, đô thị đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh, thông minh, hiện đại; trong đó khu vực Long Thành gắn chặt với Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Theo định hướng đặt ra, đến năm 2035, Đồng Nai hướng tới hình thành đô thị đa trung tâm, xanh, thông minh, phát triển mạnh công nghiệp hàng không, kinh tế hàng không và các ngành công nghiệp công nghệ cao. Xa hơn, mục tiêu là khai thác lợi thế của Cảng hàng không quốc tế Long Thành để tăng cường kết nối khu vực và quốc tế, tạo động lực phát triển mới cho thành phố.

Trong không gian phát triển này, Long Thành không đơn thuần là một công trình hạ tầng giao thông mà được kỳ vọng trở thành hạt nhân thúc đẩy kinh tế hàng không. Theo đó, các hoạt động dịch vụ, logistics, công nghiệp, thương mại và đô thị gắn với sân bay cần được tổ chức đồng bộ, qua đó khai thác hiệu quả lợi thế của một cửa ngõ giao thông quốc tế.

Đáng chú ý, công nghiệp hàng không được đặt trong một không gian rộng hơn hoạt động vận chuyển hành khách và hàng hóa. Bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay; sản xuất, cung ứng linh kiện; công nghiệp hỗ trợ; dịch vụ kỹ thuật hàng không và các ngành công nghệ liên quan đều có khả năng trở thành những mắt xích của hệ sinh thái công nghiệp quanh sân bay.

Cùng với đó là định hướng phát triển các khu chức năng như khu công nghiệp hàng không, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo và những khu chức năng phục vụ hoạt động hàng không. Từ định hướng chiến lược đến dự án cụ thể vẫn cần được thực hiện thông qua quy hoạch, thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư theo quy định, nhưng đây là cơ sở quan trọng để định hình không gian phát triển mới của Đồng Nai.

Hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng kết nối tới sân bay Long Thành. Ảnh: Văn Dũng

Theo các chuyên gia, Đồng Nai cần ưu tiên các ngành mũi nhọn như hàng không, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa; đồng thời hiện đại hóa hệ thống khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thông minh, gắn với đổi mới sáng tạo.

Yêu cầu đặt ra không chỉ là bổ sung một số ngành công nghiệp mới, mà còn từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ sản xuất, gia công có giá trị gia tăng thấp sang công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và những lĩnh vực có hàm lượng tri thức lớn.

Ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế TP. Đồng Nai cho biết, thành phố đang tập trung vào 3 nhóm sản phẩm công nghiệp mũi nhọn, gồm công nghiệp hàng không; bán dẫn, chip và AI; thiết bị tự động hóa và công nghệ thông tin. Việc lựa chọn các nhóm ngành này gắn với lợi thế kết nối từ sân bay Long Thành và hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng.

Định hướng phát triển công nghiệp trong giai đoạn mới cũng đặt trọng tâm vào các ngành có hàm lượng công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, logistics và mô hình khu công nghiệp sinh thái. Trong đó, khu vực phía Nam, với hạt nhân sân bay Long Thành, có điều kiện tăng tỷ trọng dịch vụ, logistics, công nghiệp công nghệ cao và các hoạt động trực tiếp gắn với hàng không.

Từ định hướng chiến lược đến những dự án cụ thể

Các dự án bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay cũng đang được các hãng hàng không triển khai tại sân bay Long Thành. Ảnh: Văn Dũng

Trên thực tế, những cấu phần đầu tiên của hệ sinh thái công nghệ - hàng không quanh Long Thành đã được triển khai.

Một trong số đó là Khu công nghệ số tập trung Long Thành tại khu vực An Phước và Bình An, có tổng diện tích khoảng 119,35ha. Ngày 8/7/2026, UBND TP. Đồng Nai đã phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 khu công nghệ số này. Dự án được định hướng hình thành trung tâm công nghệ thông tin, nghiên cứu - phát triển, đào tạo, chuyển giao công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp và phát triển các dịch vụ công nghệ số.

Đây được xem là một trong những hạ tầng quan trọng để thu hút các ngành công nghệ cao, đồng thời tạo sự kết nối giữa công nghệ số, nghiên cứu - phát triển với không gian đô thị sân bay.

Trong lĩnh vực kỹ thuật hàng không, các dự án bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay cũng đang được triển khai tại Long Thành.

Vietjet đã đầu tư Trung tâm Kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay với các hangar số 3 và 4, tổng vốn đầu tư gần 100 triệu USD, quy mô khoảng 8,4ha. Dự án được khởi công tháng 8/2025 và đến cuối năm 2025 đã thực hiện cất nóc hangar. Theo doanh nghiệp, tổ hợp có khả năng phục vụ bảo dưỡng đồng thời nhiều tàu bay, hướng tới cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho các hãng trong nước và quốc tế.

Vietnam Airlines và Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay - VAECO cũng triển khai đầu tư cơ sở bảo dưỡng tại Long Thành. Theo Báo cáo thường niên 2025 của Vietnam Airlines, hãng tiếp tục đầu tư các cơ sở bảo dưỡng tại sân bay này, đồng thời nghiên cứu hợp tác quốc tế trong lĩnh vực sửa chữa, bảo dưỡng thân cánh tàu bay, hướng tới từng bước hình thành trung tâm bảo dưỡng có khả năng cạnh tranh trong khu vực.

Các cơ sở MRO đang hiện diện tại sân bay Long Thành. Ảnh: Văn Dũng

Sự hiện diện của các cơ sở MRO (bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu tàu bay) cho thấy hệ sinh thái quanh Long Thành đang từng bước mở rộng từ hạ tầng sân bay sang dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành. Đây cũng là tiền đề để hình thành nhu cầu đối với công nghiệp phụ trợ, thiết bị, linh kiện và nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.

Cùng với các dự án công nghệ và kỹ thuật hàng không, hệ thống hạ tầng kết nối khu vực Long Thành tiếp tục được đầu tư, từng bước tạo mạng lưới liên kết giữa sân bay với các trung tâm đô thị, khu công nghiệp và các đầu mối giao thông liên vùng.

Các chuyên gia đánh giá, lợi thế từ sân bay Long Thành chỉ thực sự được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng khi hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị hàng không. Điều này đòi hỏi không chỉ thu hút các tập đoàn và dự án quy mô lớn, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia vào các khâu cung ứng linh kiện, thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, logistics và công nghiệp hỗ trợ.

Đặc thù của ngành hàng không đặt ra những tiêu chuẩn rất cao về công nghệ, chất lượng, an toàn, quản trị sản xuất và nhân lực. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng và thu hút dự án, Đồng Nai cần chú trọng phát triển mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn hàng không, công nghệ quốc tế; đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực kỹ thuật đáp ứng tiêu chuẩn của ngành.

Từ một sân bay quốc tế, mục tiêu lớn hơn là hình thành một hệ sinh thái kinh tế - công nghiệp - công nghệ có khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Khả năng kết nối giữa sân bay, các khu công nghiệp, khu công nghệ số, logistics, cơ sở MRO và mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ sẽ quyết định mức độ mà Đồng Nai có thể tham gia vào chuỗi giá trị hàng không khu vực và toàn cầu.