Xung đột Mỹ-Iran: Thị trường dầu mỏ 'bật chế độ' bình thường mới, trạng thái mong manh duy trì đến khi nào?

Thị trường dầu thế giới thích ứng với xung đột Mỹ-Iran. (Nguồn: Getty Images)

Dù giá nhiên liệu tăng cao khiến mỗi hộ gia đình Mỹ trung bình phải chi thêm gần 800 USD (kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột Mỹ-Iran bùng nổ) nhưng thị trường dầu mỏ về cơ bản vẫn duy trì được nguồn cung cần thiết trong hơn 6 tháng qua.

Có được điều đó là nhờ thị trường đã thích ứng với những gián đoạn lớn chưa từng có như tìm kiếm các tuyến vận chuyển mới, khai thác lượng dầu dự trữ và giảm mạnh nhu cầu sử dụng dầu.

Ba “lá chắn” giúp thị trường dầu trụ vững

Một số nhà phân tích cho rằng, thị trường dầu có thể tiếp tục duy trì trạng thái mới trong tương lai gần.

Theo bà Natasha Kaneva, nhà phân tích hàng hóa chính tại JPMorgan, có ba yếu tố chính giúp thị trường dầu vượt qua cú sốc nguồn cung lớn hơn nhiều người dự đoán.

Thứ nhất, thị trường đã tìm được cách để né tránh hoặc vượt qua tác động mà xung đột Mỹ-Iran gây ra.

Đơn cử như Saudi Arabia đã sử dụng các đường ống để vận chuyển hàng triệu thùng dầu mỗi ngày tới những cảng nằm ngoài tầm với của Iran. Trong khi đó, Mỹ, Venezuela, Brazil, Guyana và Canada đã cùng tăng sản lượng khoảng 2 triệu thùng/ngày.

Bà Kaneva nhận định, dòng chảy dầu luôn tìm được hướng đi.

Thứ hai, phần lớn các quốc gia, ngoại trừ Mỹ và Trung Quốc đã sử dụng lượng dầu dự trữ ít hơn so với dự kiến. Điều này giúp duy trì nguồn dự trữ của chính phủ để ứng phó trong trường hợp tình hình tiếp tục xấu đi.

Thứ ba, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm mạnh, duy trì ở mức khoảng 5 triệu thùng/ngày.

Trên khắp thế giới, người tiêu dùng đã hủy các kế hoạch du lịch, chuyển sang di chuyển bằng xe điện hoặc sử dụng xe buýt. Một số doanh nghiệp khuyến khích nhân viên làm việc tại nhà.

Trong khi đó, sự thiếu hụt công suất lọc dầu tại Trung Đông, Nga và Trung Quốc cũng góp phần làm giảm nhu cầu và giữ giá dầu thô không tăng quá mạnh.

Tổng hợp lại, những yếu tố kể trên đã giúp bù đắp khoảng 13 triệu thùng/ngày bị mất do xung đột Mỹ-Iran.

Nhà phân tích Kaneva cho rằng, trạng thái bình thường mới trên thị trường dầu mỏ có thể được duy trì trong một thời gian tương đối dài. Thị trường vẫn đang vận hành, dù ở mức giá cao hơn.

JPMorgan cũng cho rằng, xung đột Mỹ-Iran sẽ không kéo dài vĩnh viễn. Tuy nhiên, nếu kịch bản này xảy ra, theo bà Kaneva, giá dầu có thể ổn định quanh mốc 87 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với hiện nay. Nếu xung đột kết thúc, ngân hàng này dự báo, giá dầu có thể giảm xuống 64 USD/thùng.

Trong khi đó, ông Bob McNally, Chủ tịch và đồng sáng lập Rapidan Energy Group thận trọng hơn. Dự báo của ông cho rằng, một cuộc xung đột kéo dài có thể giữ giá dầu Brent ở mức 89 USD/thùng vào năm tới.

Ông Jim Burkhard, người đứng đầu nghiên cứu dầu thô toàn cầu của S&P khẳng định: “Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang điều chỉnh theo mức bình thường mới”.

Những “miếng vá” bắt đầu rạn nứt

Dù thị trường đã thích nghi với một trạng thái bình thường mới, mô hình này vẫn có những điểm yếu. Nếu chiến tranh kéo dài, các giải pháp tạm thời có thể không còn đủ sức duy trì cân bằng cung - cầu.

Một trong những điểm đáng lo ngại nhất là lượng dầu dự trữ. Mỹ và Trung Quốc đã sử dụng đáng kể kho dự trữ để giảm tác động của xung đột và duy trì nguồn cung lâu hơn nhiều so với dự kiến.

Tại Cushing, Oklahoma, một trung tâm lưu trữ dầu quan trọng của Mỹ, lượng tồn kho từng giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2014, còn khoảng 20 triệu thùng vào tháng 7/2026. Khi đó, lượng dầu xuống thấp đến mức các công ty không còn dễ dàng bơm dầu thô qua đường ống để đưa tới các nhà máy lọc dầu.

Dù lượng dự trữ tại Cushing đã phục hồi và tăng nhẹ trong những tuần gần đây nhưng rủi ro vẫn còn đó.

Trong khi đó, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cũng từng bước tăng lượng dầu nhập khẩu trong những tuần gần đây, song vẫn thấp hơn hàng triệu thùng/ngày so với mức trước xung đột.

Ông Hamad Hussain, nhà kinh tế hàng hóa tại Capital Economics cảnh báo, nếu xung đột kéo dài, những kho dự trữ này có thể cạn kiệt. Khi đó, cung và cầu có nguy cơ mất cân bằng nghiêm trọng, đẩy giá dầu lên cao hơn.

Còn ông Dan Pickering, nhà sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư tại Pickering Energy Partners nhận thấy, việc tồn kho giảm có thể chưa lập tức kích hoạt một đợt tăng giá, nhưng sẽ khiến thị trường biến động mạnh hơn - có thể vào cuối năm sau nếu tình trạng hiện tại tiếp diễn.

Theo ông, các tuyến đường ống thay thế không thể được xây dựng đủ nhanh, trong khi những nguồn cung mới như Venezuela cũng khó bù đắp số lượng dầu thiếu hụt vì xung đột.

Thị trường dầu có thể tiếp tục duy trì trạng thái mới trong tương lai gần. (Nguồn: NY Times)

Chuẩn bị cho một cú sốc nguồn cung kéo dài hơn

Một Giám đốc điều hành của một ngân hàng lớn nói với CNN rằng, xung đột Mỹ-Iran “có lẽ là một cuộc chiến vĩnh viễn”.

Vị Giám đốc này nói: “Tôi không mất ngủ vì điều đó, nhưng chúng ta nên chuẩn bị cho điều đó. Một cuộc chiến kéo dài sẽ khiến mọi người khó chịu, nhưng sau một thời điểm, nó có thể trở thành điều bình thường mới”.

Các quan chức và giới nghiên cứu Mỹ dường như cũng đang chuẩn bị cho kịch bản này, hoặc ít nhất là một cú sốc nguồn cung kéo dài hơn.

Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ cho rằng, xuất khẩu dầu vẫn “bị hạn chế” trong suốt thời gian còn lại của năm. S&P Global Energy thậm chí bi quan hơn khi nhận định, sản lượng dầu tại Trung Đông có thể không trở lại mức trước xung đột Mỹ-Iran ngay cả vào cuối năm tới.

“Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang điều chỉnh theo mức bình thường mới”, ông Jim Burkhard, người đứng đầu nghiên cứu dầu thô toàn cầu của S&P khẳng định.

Vì thế, vấn đề không còn chỉ nằm ở việc giá dầu đang ở mức nào, mà còn là thị trường còn có thể duy trì trạng thái cân bằng mong manh này bao lâu. Thị trường dầu mỏ có thể tiếp tục vận hành trong trạng thái bình thường mới, nhưng mỗi ngày xung đột kéo dài cũng đồng nghĩa với việc khoảng đệm về nguồn cung và dự trữ đang dần bị thu hẹp.