TP.HCM có thêm 1 hiện vật và 1 nhóm hiện vật được công nhận Bảo vật quốc gia

Bảo vật quốc gia Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc (niên đại khoảng 4.000 – 3.800 năm cách ngày nay), hiện lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước, TP.HCM

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM vừa cho biết, ngày 6.3.2026, đơn vị sẽ tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia (đợt 14) theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 3.2.2026.

Theo quyết định này, trong tổng số 30 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận Bảo vật quốc gia đợt 14 trên toàn quốc, TP.HCM vinh dự có 1 hiện vật và 1 nhóm hiện vật thuộc các bảo tàng ngoài công lập và sưu tập tư nhân.

Cụ thể, Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc (niên đại khoảng 4.000 – 3.800 năm cách ngày nay), hiện lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước, là một trong những cổ vật tiêu biểu của thời đại kim khí ở Việt Nam.

Hiện vật không chỉ quý hiếm về mặt khảo cổ học mà còn là minh chứng sinh động cho tư duy thẩm mỹ tinh tế và kỹ nghệ chế tác điêu luyện của cư dân Việt cổ.

Với hình dáng cân đối, cấu trúc hài hòa giữa thân bát và chân đế cao, cùng kỹ thuật tạo hình, nung gốm đạt độ hoàn thiện cao, bát bồng cho thấy trình độ thủ công phát triển đáng kể trong hệ thống các văn hóa tiền – sơ sử, tiêu biểu như văn hóa Phùng Nguyên và các nhóm văn hóa tương đương.

Ông Phạm Gia Chi Bảo - Giám đốc Bảo tàng Gốm thời dựng nước bên cạnh hiện vật

Đặc biệt, đây là một trong số rất ít bát bồng còn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn, góp phần cung cấp nguồn tư liệu khoa học có giá trị về kỹ thuật chế tác, chất liệu, hoa văn trang trí và tư duy tạo hình của người xưa.

Không chỉ mang giá trị kỹ thuật, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc còn hàm chứa ý nghĩa tinh thần sâu sắc, gắn với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân Việt cổ, đặc biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương.

Bên cạnh đó, Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế (niên đại cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX), thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa, cũng được công nhận là Bảo vật quốc gia.

Bộ tượng thuộc loại hình tượng thờ, phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian Nam Bộ; mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kỹ thuật chế tác, tiêu biểu cho đỉnh cao của nghề gốm thủ công truyền thống phục vụ nhu cầu thờ cúng trong cộng đồng.

Tính đến năm 2025, cả nước có 357 hiện vật, nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Riêng TP.HCM hiện có 25 Bảo vật quốc gia, đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, Bảo tàng TP.HCM, Bảo tàng Bình Dương, Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu, Bảo tàng Gốm thời dựng nước và sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa.

Việc tổ chức Lễ công bố nhằm tôn vinh giá trị đặc biệt của các Bảo vật quốc gia; các hiện vật thuộc bảo tàng ngoài công lập và sưu tập tư nhân được vinh danh không chỉ là niềm tự hào của đơn vị, cá nhân sở hữu, mà còn thể hiện sự ghi nhận, đồng hành của Nhà nước và cộng đồng đối với những nỗ lực bền bỉ trong công tác gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.

Sự kiện lần này tiếp tục khẳng định hiệu quả của mô hình phối hợp giữa thiết chế văn hóa nhà nước với các tổ chức, cá nhân trong hoạt động bảo tồn di sản; góp phần đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Việc công nhận các Bảo vật quốc gia không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh hiện vật, mà còn góp phần củng cố nền tảng văn hóa, bồi đắp bản sắc và tạo động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của TP.HCM nói riêng và đất nước nói chung.

Danh sách 25 Bảo vật quốc gia hiện đang lưu giữ tại TP.HCM gồm:

Bảo tàng Lịch sử TP.HCM: 12 bảo vật quốc gia gồm Tượng Phật Đồng Dương; Tượng nữ thần Devi; Tượng Avalokitesvara Hoài Nhơn; Tượng Avalokitesvara Đại Hữu; Tượng Vishnu Tân Hội; Tượng thần Surya; Tượng Avalokitesvara Ngãi Hòa Thượng; Tượng nữ thần Durga; Tượng Phật Sơn Thọ; Tượng Phật Bình Hòa; Tượng Phật Lợi Mỹ; Tượng Phật Sa Đéc.

Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM: 2 bảo vật quốc gia gồm Tác phẩm tranh sơn mài “Vườn xuân Trung Nam Bắc” tác giả Nguyễn Gia Trí; Tác phẩm tranh sơn mài “Thanh niên thành đồng” của tác giả Nguyễn Sáng.

Bảo tàng TP.HCM: 2 bảo vật quốc gia gồm Khuôn in tín phiếu mệnh giá 5 đồng; Ấn đồng Lương Tài Hầu chi ấn.

Bảo tàng Bình Dương: 3 bảo vật quốc gia gồm Tượng động vật Dốc Chùa; Mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh; Bộ dụng cụ dệt gỗ Phú Chánh.

Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu: 3 bảo vật quốc gia gồm Mặt Nạ vàng thuộc di chỉ khảo cổ Giồng Lớn Long Sơn.

Bảo tàng Gốm thời dựng nước: 2 bảo vật quốc gia gồm Chõ gốm; Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc.

Sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa: 1 bảo vật quốc gia là Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.

THÙY TRANG; ảnh: Bảo tàng Gốm thời dựng nước