TP.HCM số hóa dữ liệu số nhà, cho phép người dân tra cứu trực tuyến

Chiều 5.3, tại buổi họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế-xã hội địa bàn TP.HCM, ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, đã chia sẻ kế hoạch ứng dụng công nghệ GIS trong công tác đánh số và gắn biển số nhà trên địa bàn thành phố. Theo ông Thịnh, đây là bước đi nhằm giải quyết tình trạng dữ liệu số nhà đang phân tán ở nhiều cơ quan, thiếu nền tảng quản lý thống nhất và chưa được chuẩn hóa theo ranh giới hành chính mới.

Trong nhiều năm qua, việc quản lý số nhà chủ yếu thực hiện theo phương thức thủ công, dữ liệu rời rạc và cập nhật chậm. Thông tin về số nhà nằm ở nhiều hệ thống khác nhau, gây khó khăn cho việc đối chiếu, chia sẻ và khai thác. Khi thành phố phát triển nhanh, xuất hiện thêm nhiều khu dân cư mới, các tuyến đường/hẻm mở rộng hoặc thay đổi địa giới hành chính... những hạn chế của phương thức quản lý cũ càng bộc lộ rõ.

“Ngay khi có chỉ đạo của UBND TP.HCM, Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố đã chủ động phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng giải pháp tổng thể nhằm hình thành cơ sở dữ liệu số nhà toàn Thành phố và phát triển một phần mềm cấp, quản lý hồ sơ cấp số nhà dùng chung, thống nhất trên toàn địa bàn”, ông Thịnh cho biết. Giải pháp này bao gồm việc xây dựng nền tảng phần mềm GIS quản lý số nhà thống nhất, đồng thời phát triển hệ thống phần mềm cấp số nhà và quản lý hồ sơ cấp số nhà dùng chung.

Ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, chia sẻ tại Họp báo. Ảnh: Trọng Dân

Theo kế hoạch, trong quý I.2026 thành phố sẽ thí điểm mô hình ứng dụng công nghệ GIS trong công tác đánh số và gắn biển số nhà tại phường An Khánh. Bên cạnh đó, việc khảo sát cũng được mở rộng sang một số phường có đặc điểm đô thị khác nhau như khu dân cư ổn định, khu vực dự án đô thị đang triển khai hay khu vực dân cư thưa, đất rộng. Cách tiếp cận này nhằm kiểm chứng khả năng vận hành của hệ thống trong nhiều điều kiện thực tế khác nhau, từ khu vực mật độ dân cư cao đến nơi còn nhiều đất nông nghiệp hoặc đang đô thị hóa.

Song song với quá trình thí điểm, Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM sẽ phối hợp các sở, ngành tiến hành thu thập và chuẩn hóa dữ liệu. Nguồn dữ liệu địa chính, thửa đất và bản đồ hiện trạng được tổng hợp từ Sở Nông nghiệp và Môi trường; các lớp bản đồ chuyên đề sẽ được tích hợp và chuẩn hóa theo ranh giới hành chính mới.

Trên cơ sở đó, hệ thống dữ liệu sẽ hình thành các lớp thông tin quan trọng như ranh giới phường, mạng lưới đường/hẻm, thửa đất, công trình xây dựng và số nhà hiện hữu. Dữ liệu sau khi xử lý sẽ được chuyển về từng phường, xã để rà soát thực địa nhằm bảo đảm độ chính xác trước khi đưa vào vận hành chính thức.

Cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu, thành phố cũng lập khái toán kinh phí cho dự án, bao gồm chi phí xây dựng dữ liệu, phát triển phần mềm, đầu tư hạ tầng máy chủ, khảo sát thực địa và đào tạo cán bộ vận hành hệ thống.

Trên nền tảng dữ liệu đã chuẩn hóa, hệ thống phần mềm quản lý số nhà sẽ được cấu hình để phục vụ các thủ tục cấp số nhà và đánh số nhà mới. Sở Xây dựng phối hợp thiết lập tài khoản quản trị và phân quyền theo từng cấp quản lý từ thành phố đến phường, bảo đảm nguyên tắc quản lý tập trung nhưng vận hành phân cấp.

Theo ông Thịnh, phần mềm phải đáp ứng nhiều chức năng cốt lõi: quản lý số nhà trực tiếp trên bản đồ GIS; cấp số nhà mới trực tuyến; lưu vết lịch sử thay đổi; tra cứu theo thửa đất; đồng thời cho phép kết nối và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực thông qua các giao diện lập trình ứng dụng (API). Hệ thống cũng phải bảo đảm an toàn thông tin, tuân thủ quy định pháp luật và sẵn sàng tích hợp với các nền tảng số khác để phục vụ khai thác dữ liệu.

Một điểm được ông Thịnh nhấn mạnh là “rất quan trọng” đó là việc ứng dụng công nghệ (GIS) vào quản lý đô thị không dẫn đến việc phải thay đổi số nhà hiện hữu. “Người dân hoàn toàn có thể yên tâm vì hệ thống mới không dẫn đến việc phải đổi số nhà hiện tại”, ông nói.

Điểm mới của cách làm lần này là tăng cường sự tham gia của người dân. Khi hệ thống đi vào vận hành, dữ liệu số nhà sẽ được chia sẻ trên ứng dụng Công dân số TP.HCM. "Thông qua ứng dụng này, người dân có thể tra cứu địa chỉ, đồng thời phản ánh nếu phát hiện thông tin chưa chính xác so với thực tế. Các phản ánh sẽ được tiếp nhận và xử lý trực tuyến, giúp dữ liệu được cập nhật thường xuyên", ông Thịnh cho biết.

Hẻm 1806, đường Huỳnh Tấn Phát là con hẻm được xem là nhiều xuyệt nhất. Ảnh: Người Lao Động

Hiệu quả của công nghệ GIS trong việc giải quyết trùng lặp tên đường số nhà

Theo đại diện Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, khối lượng công việc của dự án khá lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều sở, ngành trong quá trình xây dựng dữ liệu, cũng như sự rà soát kỹ lưỡng của chính quyền cơ sở. Đặc biệt, sự tham gia của người dân được xem là yếu tố quan trọng để bảo đảm dữ liệu số nhà đạt yêu cầu “đúng-đủ-sạch-sống”.

Không chỉ phục vụ quản lý số nhà, lớp dữ liệu này còn mở ra nhiều khả năng ứng dụng trong quản trị đô thị. Khi số nhà được gắn trực tiếp với thửa đất và công trình trên bản đồ số, hệ thống có thể tự động phát hiện trùng lặp tên đường hoặc số nhà, đồng thời hỗ trợ tra cứu chính xác theo vị trí thực tế.

Về lâu dài, lớp dữ liệu số nhà trên nền tảng GIS sẽ trở thành một phần của hạ tầng dữ liệu không gian đô thị, tạo cơ sở để kết nối với nhiều lĩnh vực khác như quản lý xây dựng, đất đai, quy hoạch, dân cư hay các dịch vụ công trực tuyến... Khi các lớp dữ liệu này được liên thông, thành phố có thể tiến tới xây dựng mô hình quản lý đô thị trên nền tảng “bản sao số” (Digital Twin), qua đó hỗ trợ việc ra quyết định dựa trên dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị.

"Khi dữ liệu không gian được kết nối đồng bộ giữa các sở, ngành - từ xây dựng, tài nguyên môi trường đến công an và chính quyền cơ sở - Thành phố có thể mở rộng ứng dụng sang giám sát xây dựng, quản lý đất đai, quy hoạch, quản lý dân cư, y tế dự phòng, đầu tư giáo dục, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, bưu chính - logistics và thương mại điện tử… sẽ được hỗ trợ hiệu quả hơn và cung cấp dịch vụ công trực tuyến một cách chính xác, góp phần cắt giảm thành phần hồ sơ, minh bạch và hiệu quả hơn. Đặc biệt sẽ giúp Thành phố đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu trong việc định hướng triển khai, điều chỉnh quy hoạch và phân bổ nguồn lực đầu tư các dự án dân sinh một cách tối ưu nhất để phục vụ người dân", ông Thịnh chia sẻ, đồng thời cho biết thêm Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM đang tiếp tục phối hợp các sở, ngành hoàn thiện kế hoạch chi tiết và sẽ báo cáo lãnh đạo thành phố trong quá trình triển khai, với kỳ vọng tạo dựng một nền tảng dữ liệu địa chỉ thống nhất, phục vụ tốt hơn cho người dân và công tác quản lý đô thị.

Trọng Dân