TP.HCM triển khai Nghị quyết 111/2025, thúc đẩy nâng cấp xã lên phường

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Trên cơ sở nghị quyết mới, TP.HCM đang khẩn trương triển khai các bước rà soát, đánh giá và xây dựng đề án công nhận loại đô thị trên địa bàn.

Một góc TP.HCM nhìn từ trên cao.

Hệ thống đô thị được phân loại lại theo khung tiêu chí mới

Theo phân loại mới, hệ thống đô thị Việt Nam chỉ còn 4 loại gồm đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III. Trong đó, TP.HCM và Hà Nội tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt. Các thành phố Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ được xếp loại I. Riêng thành phố Thủ Đức và các phường thuộc quận trước khi sắp xếp đơn vị hành chính được xác định là đô thị loại II.

Đáng chú ý, đô thị loại IV và loại V sẽ không còn trong hệ thống phân loại. Các đô thị loại IV, loại V, thị xã và thị trấn trước đây chưa được công nhận loại đô thị sẽ được xác định là đô thị loại III theo khung phân loại mới.

Nghị quyết 111 quy định đô thị loại đặc biệt được xác định là trung tâm tổng hợp quốc gia và quốc tế, có vai trò và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc thù. Nghị quyết không đặt ra cơ chế đánh giá, phân loại lại đối với Hà Nội và TP.HCM do đây là nhóm đô thị có tính chất riêng, không áp dụng tiêu chí như các loại đô thị khác.

Đối với đô thị loại I, tiêu chí đặt ra gồm ngưỡng quy mô dân số phải từ 2,5 triệu người; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP không thấp hơn tốc độ tăng trưởng GDP; thuộc nhóm địa phương thu hút đầu tư hàng đầu và không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương.

Cùng với đó, đô thị loại I phải có khu chức năng cấp quốc gia hoặc quốc tế; có khả năng tổ chức các sự kiện quốc tế cấp khu vực…

Đối với đô thị loại II, các tiêu chí cơ bản gồm dân số từ 500.000 người trở lên, mật độ dân số bình quân đạt 1.500 người/km2, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 95% trở lên. Ngoài ra, phải đáp ứng các tiêu chí mới về cấp, thoát nước và xử lý nước thải; phân loại rác tại nguồn; sử dụng năng lượng tái tạo; cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình...

Đô thị loại III là đô thị trung tâm tiểu vùng thuộc tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí và chức năng là trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành của tiểu vùng.

Theo Nghị quyết 111, đô thị loại II và loại III phải đạt tối thiểu 75 điểm theo bộ tiêu chí đánh giá toàn đô thị. Điểm trung bình đánh giá trình độ phát triển đô thị của các đơn vị hành chính cấp xã phải đạt từ 48 điểm trở lên; đồng thời phải có ít nhất một xã hoặc phường đạt tối thiểu 75 điểm. Đơn vị hành chính cấp xã chỉ được xác định đạt trình độ phát triển đô thị khi tổng số điểm đánh giá đạt tối thiểu 75 điểm theo loại đô thị tương ứng.

Rà soát các xã, tạo cơ sở nâng cấp lên phường

Để triển khai Nghị quyết 111, UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch xây dựng Đề án công nhận loại đô thị và đánh giá trình độ phát triển đô thị trên địa bàn nhằm đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, nâng cao chất lượng phát triển đô thị và tạo cơ sở nâng cấp các xã đủ điều kiện lên phường trong thời gian tới.

Kế hoạch nhằm quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV, các chủ trương định hướng của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị về phát triển đô thị và thành lập các đơn vị hành chính đô thị, hoàn thành mục tiêu đến năm 2030 tỉ lệ đô thị hóa đạt trên 50%.

Trong năm 2026, thành phố sẽ tập trung rà soát, đánh giá và nâng cấp các xã đáp ứng điều kiện trở thành phường; đồng thời hình thành các đô thị và chuỗi đô thị động lực thông minh, tăng cường kết nối với khu vực và quốc tế.

TP.HCM xây dựng đề án công nhận loại đô thị, nâng cấp xã lên phường.

UBND TP.HCM yêu cầu rà soát toàn diện thực trạng phát triển đô thị tại các xã theo các tiêu chuẩn, tiêu chí quy định tại Nghị quyết số 111. Trên cơ sở đó, thành phố sẽ xác định định hướng đầu tư, phát triển hệ thống đô thị và đơn vị hành chính phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

UBND TP.HCM giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành và UBND các xã tổ chức rà soát, đánh giá các điều kiện, tiêu chí phân loại đô thị; hướng dẫn thu thập, tính toán số liệu và lập hồ sơ đề án công nhận loại đô thị.

Các xã có trách nhiệm xây dựng hồ sơ đề án, đánh giá trình độ phát triển đô thị và trình UBND TP.HCM thẩm định theo quy định.

Theo kế hoạch, việc đánh giá đô thị loại II và loại III sẽ căn cứ vào các tiêu chí, tiêu chuẩn quy định tại Nghị quyết số 111. Tổng số điểm tối đa của các tiêu chí phân loại đô thị là 100 điểm; các đô thị loại II và III phải đạt tối thiểu 75 điểm và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí tối thiểu theo quy định.

Đối với các đô thị có phạm vi trong một đơn vị hành chính cấp xã, việc đánh giá sẽ được thực hiện trên phạm vi toàn đô thị. Trường hợp đô thị liên quan đến nhiều đơn vị hành chính cấp xã, việc đánh giá sẽ được triển khai đồng thời trên phạm vi toàn đô thị và từng đơn vị hành chính thành phần.

Cùng với việc xây dựng đề án công nhận loại đô thị, TP.HCM đang triển khai đề án thành lập các đơn vị hành chính đô thị trên địa bàn.

Hiện, TP.HCM có 168 đơn vị hành chính gồm phường, xã và đặc khu; trong đó có 54 xã, chiếm khoảng 32% tổng số đơn vị hành chính.

Đến nay, 23 xã đã hoàn tất bước tự rà soát hiện trạng và gửi hồ sơ đề nghị thành lập đơn vị hành chính đô thị (phường). Một số địa phương cơ bản đạt tiêu chuẩn gồm Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi...

Sở Nội vụ TP.HCM đang phối hợp với các Sở, ngành tổ chức thẩm định tiêu chuẩn thành lập phường trước khi trình UBND TP.HCM, Đảng ủy UBND TP.HCM và Ban Thường vụ Thành ủy xem xét chủ trương.

Đối với các xã còn lại chưa gửi hồ sơ, Sở Nội vụ đề xuất tiếp tục rà soát theo các tiêu chí quy định để thành phố hoàn thiện hồ sơ đề án, trình HĐND TP.HCM trước ngày 15/6.