TP. Hồ Chí Minh định hình 5 cực động lực trong quy hoạch 100 năm

Sáng 29/10, tại phiên khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, trình bày Tờ trình số 1449/TTr-UBND về Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, trình bày Tờ trình số 1449/TTr-UBND về Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Định hình không gian phát triển với 5 cực động lực

Trình bày nội dung quy hoạch tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính thành phố, với diện tích khoảng 6.772,59 km², gồm 168 đơn vị hành chính, trong đó có 113 phường, 54 xã và đặc khu Côn Đảo.

Định hướng xuyên suốt của quy hoạch là xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành đô thị toàn cầu, hiện đại, thông minh, năng động và sáng tạo; lấy con người làm trung tâm, đồng thời phát huy lợi thế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, thương mại và dịch vụ.

Điểm đáng chú ý là đề xuất chuyển đổi cấu trúc không gian sau hợp nhất từ mô hình cộng gộp sang siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, hình thành mạng lưới phát triển thống nhất, có sự chuyên môn hóa và liên kết chặt chẽ giữa các khu vực.

Theo đó, cấu trúc không gian tổng thể được tổ chức dựa trên 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển, gắn với bảo vệ hạ tầng sinh thái nền tảng.

Trong 5 cực động lực, cực lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế được xác định tại khu vực đô thị lịch sử hiện hữu, tập trung các chức năng quản trị, tài chính, thương mại, dịch vụ toàn cầu, kinh tế tri thức và văn hóa sáng tạo. Đây là không gian ưu tiên tái thiết, nâng cao chất lượng đô thị và phát triển gắn với giao thông công cộng.

Cực đổi mới sáng tạo phía Đông gồm khu vực Thủ Đức - Thuận An - Dĩ An - Tân Uyên, kết nối Long Thành. Không gian này tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, nghiên cứu và phát triển (R&D), giáo dục đại học và hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

TP. Hồ Chí Minh đề xuất quy hoạch siêu đô thị với 5 cực động lực, lấy công nghiệp công nghệ cao, logistics và kinh tế biển làm nền tảng tăng trưởng.

Ở phía Bắc, khu vực Thủ Dầu Một - Bến Cát - Bàu Bàng và các địa bàn liên quan được xác định là cực công nghiệp, công nghệ cao và logistics. Quy hoạch định hướng chuyển đổi từ các khu công nghiệp đơn chức năng sang hệ sinh thái tích hợp công nghiệp - logistics - đô thị - dịch vụ, tăng cường liên kết giữa sản xuất, phân phối và thị trường.

Trong khi đó, cực phía Nam trải từ Châu Đức qua Long Sơn, Phú Mỹ đến khu vực cảng biển Cần Giờ, tập trung phát triển cảng biển quốc tế, thương mại tự do, logistics, dịch vụ hàng hải và công nghiệp năng lượng. Đây được xác định là không gian quan trọng để mở rộng hoạt động giao thương quốc tế, phát huy lợi thế kinh tế biển của thành phố.

Cực đô thị, giáo dục, y tế phía Tây, với trọng tâm tại khu vực Bình Chánh và không gian từ Bình Hưng đến Hóc Môn, định hướng phát triển các khu đô thị đồng bộ gắn với trung tâm giáo dục, đào tạo, y tế chuyên sâu và dịch vụ triển lãm cấp vùng. Việc hình thành các trung tâm mới góp phần phân bổ dân cư, việc làm và giảm áp lực đối với khu vực đô thị lõi.

Bên cạnh các cực động lực, thành phố dự kiến phát triển 5 trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên. Các trung tâm này đảm nhiệm những chức năng bổ trợ về du lịch, công nghiệp, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ đô thị.

Để kết nối những không gian phát triển, quy hoạch đề xuất 5 hệ liên kết chiến lược, gồm trục Bắc - Nam, Đông - Tây, công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, hạ tầng đô thị đa tầng và hệ liên kết xanh - xanh dương.

Các hành lang này được định hướng kết nối khu công nghiệp với cảng biển, sân bay, trung tâm logistics và các thị trường tiêu thụ; đồng thời tăng khả năng liên thông giữa các khu vực dân cư, việc làm và dịch vụ.

Theo các chỉ tiêu đề xuất, đến năm 2030, quy mô dân số thành phố khoảng 18 triệu người, GRDP đạt 200 - 225 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 10%/năm. Đến năm 2050, dân số dự kiến đạt khoảng 27 triệu người, quy mô GRDP khoảng 2.000 - 2.500 tỷ USD.

Tầm nhìn dài hạn hướng tới năm 2075, thành phố phấn đấu trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh quốc tế, với GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 100.000 USD.

Công nghiệp, logistics và hạ tầng tạo động lực tăng trưởng

Theo nội dung Tờ trình do Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường trình bày, một trong những định hướng quan trọng của quy hoạch là tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với lĩnh vực công nghiệp, thành phố dự kiến bố trí khoảng 51.000 - 55.000 ha cho các khu công nghiệp, khu chế xuất và cụm công nghiệp. Không gian phát triển được tổ chức theo hướng liên kết vùng, chuyên môn hóa và hình thành chuỗi giá trị, hạn chế tình trạng sản xuất phân tán.

Trong đó, khu vực TP. Hồ Chí Minh cũ hiện hữu tập trung nghiên cứu, thiết kế, công nghệ cao và điều phối chuỗi cung ứng; khu vực Bình Dương cũ phát triển sản xuất thông minh, công nghiệp hỗ trợ; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ tập trung cảng biển, logistics, công nghiệp nặng và năng lượng xanh.

Định hướng này nhằm phát huy tính bổ trợ giữa các khu vực, kết nối từ nghiên cứu, sản xuất đến vận chuyển, xuất khẩu, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp thành phố.

Đối với công nghệ cao, quy hoạch dự kiến phát triển mạng lưới khu công nghệ cao có tổng diện tích khoảng 5.500 - 8.000 ha, gắn kết nghiên cứu, đào tạo, ươm tạo, sản xuất và thương mại hóa công nghệ.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm điện tử - bán dẫn, công nghệ sinh học, robot, tự động hóa, vật liệu mới và sản xuất thông minh. Riêng ngành bán dẫn, thành phố định hướng trước mắt tập trung vào thiết bị công đoạn sau, lắp ráp, kiểm định và đóng gói; trong trung và dài hạn từng bước mở rộng sang thiết kế, sản xuất chip.

Quang cảnh Kỳ họp thứ sáu (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, sáng 29/10.

Ở lĩnh vực logistics, tổng quỹ đất dự kiến khoảng 4.000 - 5.000 ha, phát triển theo mô hình đa phương thức, xanh và thông minh. Trọng tâm là kết nối đồng bộ đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không, từng bước giảm chi phí vận chuyển, trung chuyển hàng hóa.

Đáng chú ý, quy hoạch định hướng phát triển Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh gắn với khu vực Cái Mép Hạ, kết nối hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Đây được kỳ vọng trở thành hạt nhân thúc đẩy thương mại quốc tế, logistics, sản xuất công nghệ cao hướng đến xuất khẩu, đồng thời mở rộng các dịch vụ hàng hải, tài chính và đổi mới sáng tạo.

Thành phố cũng định hướng phát triển các trung tâm phân phối, kho lạnh, logistics xuất nhập khẩu, logistics thương mại điện tử và nền tảng dữ liệu logistics dùng chung, tạo điều kiện nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng.

Song song với công nghiệp và logistics, kinh tế số được xác định là một động lực tăng trưởng mới. Theo mục tiêu đề xuất, kinh tế số sẽ chiếm 40% GRDP vào năm 2030 và 60% vào năm 2035, gắn với phát triển hạ tầng dữ liệu, AI, điện toán đám mây và các ngành công nghệ mới nổi.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, quy hoạch chú trọng hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược, nhất là các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng, cao tốc, đường vành đai và các hành lang vận tải hàng hóa kết nối cảng biển.

Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) được ưu tiên tại các nhà ga, đầu mối giao thông, kết hợp phát triển nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng. Thành phố đồng thời nghiên cứu khai thác nguồn lực đất đai, hợp tác công tư và các công cụ tài chính để tái đầu tư cho hạ tầng.

Bên cạnh phát triển kinh tế, quy hoạch xác định nhiệm vụ nâng cao chất lượng sống, phát triển nhà ở xã hội, chỉnh trang đô thị và bảo vệ hệ sinh thái. Thành phố đặt mục tiêu phát triển 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đồng thời tăng cường hạ tầng chống ngập, bảo vệ các hành lang xanh, hệ thống sông nước và rừng ngập mặn Cần Giờ.

Về nguồn lực thực hiện, UBND thành phố định hướng huy động tổng hợp vốn đầu tư công, kinh tế tư nhân, đầu tư nước ngoài, hợp tác công tư, trái phiếu chính quyền địa phương và các nguồn tài chính trong nước, quốc tế.

Việc tổ chức lại không gian phát triển, kết hợp với đổi mới thể chế và đầu tư hạ tầng chiến lược được kỳ vọng tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh khai thác hiệu quả nguồn lực sau hợp nhất, phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao và nâng cao vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước