TP. Hồ Chí Minh: Giám sát an toàn thực phẩm từ 'mắt xích' nguồn cung đến bếp ăn tập thể

Nhiều "điểm nghẽn" trong kiểm soát chuỗi cung ứng thực phẩm

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh khảo sát thực tế tại Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền. Ảnh: L.P

Ngay trong tuần đầu triển khai chuyên đề giám sát về an toàn thực phẩm theo Nghị quyết số 813/NQ-TTHĐND và Kế hoạch số 822/KH-ĐGS, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh do Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Huỳnh Thanh Nhân làm Trưởng đoàn đã liên tục khảo sát thực tế tại nhiều mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng thực phẩm.

Các điểm giám sát gồm Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền, UBND phường Bình Tân, Công ty TNHH MTV Suất ăn công nghiệp Tú Anh và phường Thuận Giao - địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, trường học và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Đợt giám sát diễn ra trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh sau sắp xếp đơn vị hành chính có quy mô dân số thực tế trên 20 triệu người, bao gồm lượng lớn người lao động và cư dân tạm trú. Với nhu cầu tiêu thụ nông sản, thực phẩm rất lớn mỗi ngày, chỉ một mắt xích trong chuỗi cung ứng xảy ra sai sót cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Qua khảo sát, Đoàn giám sát ghi nhận nhiều bất cập trong công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Đoàn giám sát chỉ ra nhiều "điểm nghẽn" trong kiểm soát chuỗi cung ứng thực phẩm. Ảnh: L.P

Đáng chú ý, trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, qua kiểm tra 310 cơ sở, lực lượng chức năng không thể tiến hành kiểm tra đối với 139 cơ sở do đã ngừng hoạt động, thay đổi pháp nhân hoặc chuyển địa điểm. Tình trạng dữ liệu quản lý không đồng bộ với thực tế khiến nguồn lực kiểm tra bị phân tán, ảnh hưởng hiệu quả giám sát.

Bên cạnh đó, hoạt động tập kết, sơ chế và giao nhận hàng hóa tại các chợ đầu mối chủ yếu diễn ra từ 1 - 5 giờ sáng, ngoài khung giờ hành chính, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức thanh tra, kiểm tra.

Nguy cơ mất an toàn thực phẩm cũng được xác định tập trung tại bếp ăn trường học, khu công nghiệp và các cơ sở cung cấp suất ăn tập thể. Năm 2025, Thành phố ghi nhận 8 vụ ngộ độc thực phẩm với 519 người mắc; sang năm 2026, một số vụ việc xảy ra tại trường học tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với quy trình chế biến, bảo quản bữa ăn.

Khảo sát tại Chợ đầu mối Bình Điền trong đêm 4/8, nơi mỗi ngày luân chuyển khoảng 1.775 tấn hàng hóa, Đoàn giám sát đánh giá cao việc Ban Quản lý chợ thực hiện test nhanh gần 1.000 mẫu thực phẩm. Tuy nhiên, Đoàn cũng chỉ rõ những hạn chế trong kiểm soát nguồn hàng từ các địa phương và thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm định lượng kéo dài 4 - 5 ngày, khiến nhiều lô hàng đã được tiêu thụ trước khi có kết quả chính thức.

Thành viên Đoàn giám sát kiểm tra tại Công ty TNHH MTV Suất ăn công nghiệp Tú Anh. Ảnh: L.P

Tại Công ty TNHH MTV Suất ăn công nghiệp Tú Anh, Đoàn ghi nhận việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc suất ăn, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục thực hiện nghiêm quy trình bếp ăn một chiều, kiểm thực ba bước và bảo quản thực phẩm theo đúng quy định.

Trong buổi làm việc tại phường Thuận Giao ngày 7/8, Đoàn tiếp tục ghi nhận những áp lực quản lý tại địa bàn có hai khu công nghiệp lớn là VSIP I và Việt Hương. Hiện địa phương đang quản lý 338 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, đã kiểm tra 11 bếp ăn trường học và 80 cơ sở mầm non.

Đại diện Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) cùng các đại biểu bày tỏ lo ngại trước thực trạng suất ăn công nhân có giá rất thấp, các hàng quán tự phát quanh khu công nghiệp, trường học và những nguy cơ phát sinh trong khâu bảo quản thực phẩm tại các bếp ăn tập thể.

Hướng tới quản lý chủ động, phòng ngừa nguy cơ từ sớm

Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh đã chỉ ra nhiều "điểm nghẽn" trong quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế kiểm soát nhằm bảo vệ sức khỏe người dân. Ảnh: L.P

Theo Đoàn giám sát, mục tiêu của chuyên đề không dừng lại ở việc phát hiện, xử lý vi phạm mà tập trung làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, từ đó kiến nghị hoàn thiện cơ chế phối hợp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Phát biểu tại các buổi làm việc, Phó Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh Huỳnh Thanh Nhân nhấn mạnh, với một siêu đô thị có quy mô dân số trên 20 triệu người, bảo đảm an toàn thực phẩm là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với an sinh xã hội, chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của Thành phố.

Phó Chủ tịch HĐND Thành phố đề nghị Sở An toàn thực phẩm chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, thống kê, tổ chức tập huấn nghiệp vụ bắt buộc cho đội ngũ quản lý và người trực tiếp chế biến tại các bếp ăn trường học, cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp.

Đồng thời, cần xác lập rõ trách nhiệm của ba chủ thể trong bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đoàn giám sát làm việc sau khi khảo sát thực tế tại Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền. Ảnh: L.P

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, cần tăng cường năng lực dự báo, đẩy mạnh kiểm tra đột xuất ngoài giờ hành chính, siết chặt kỷ cương theo nguyên tắc "rõ trách nhiệm, rõ dữ liệu, rõ quy trình, rõ khâu kiểm soát".

Đối với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phải tuân thủ nghiêm các quy trình kiểm thực, bảo đảm chất lượng từng sản phẩm và chịu trách nhiệm đến cùng trước pháp luật.

Đối với người tiêu dùng, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân chủ động lựa chọn thực phẩm an toàn và kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm.

Đối với những khó khăn từ cơ sở như thiếu nhân lực chuyên trách, hạn chế về trang thiết bị kiểm nghiệm nhanh, kinh phí phục vụ công tác kiểm tra và bất cập trong cơ chế quản lý suất ăn công nghiệp, Đoàn giám sát đã ghi nhận đầy đủ để tổng hợp, kiến nghị HĐND Thành phố và các cơ quan có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ.

Qua tuần giám sát đầu tiên, Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh thể hiện rõ định hướng chuyển từ tư duy "hậu kiểm, xử lý vi phạm" sang quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, góp phần xây dựng hệ thống kiểm soát đồng bộ, bảo vệ sức khỏe người dân trong bối cảnh đô thị đặc biệt ngày càng phát triển với quy mô dân số và nhu cầu tiêu dùng không ngừng gia tăng.