TP. Hồ Chí Minh: Không để chậm trễ về thể chế làm chậm cơ hội phát triển

“Đòn bẩy thể chế” mở không gian phát triển mới

Thường trực HĐND Thành phố trao đổi với Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được về Luật Phát triển đô thị trước khi bước vào kỳ họp. Ảnh: Văn Dũng

Ngày 27/8, Kỳ họp thứ Tư - kỳ họp chuyên đề HĐND TP. Hồ Chí Minh Khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra.

Tại kỳ họp, HĐND Thành phố đã xem xét, thảo luận và quyết định nhiều nội dung quan trọng trên các lĩnh vực pháp chế, kinh tế - ngân sách, đô thị, văn hóa - xã hội, gắn trực tiếp với yêu cầu quản lý, điều hành và phát triển Thành phố.

Đáng chú ý, HĐND Thành phố đã thông qua Nghị quyết quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị trên địa bàn. Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh đánh giá đây là nội dung có ý nghĩa nền tảng, tạo cơ sở để Thành phố chủ động triển khai các nhiệm vụ xây dựng thể chế, cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền trong thời gian tới.

Ngay từ phiên khai mạc, Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh đã đặt việc tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm của kỳ họp.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố, TP. Hồ Chí Minh đang khẩn trương cụ thể hóa nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách; tập trung xử lý những điểm nghẽn, khai thác không gian phát triển sau sắp xếp và nâng cao năng lực quản trị đô thị. Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua đã mở ra khuôn khổ pháp lý mới, tạo điều kiện để Thành phố chủ động hơn trong tổ chức phát triển đô thị, huy động và sử dụng các nguồn lực.

Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh phát biểu bế mạc kỳ họp. Ảnh: Văn Dũng

Phát biểu bế mạc, ông Võ Văn Minh tiếp tục nhấn mạnh, việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với TP. Hồ Chí Minh.

Luật không chỉ hoàn thiện thêm hành lang pháp lý cho công tác quản lý và phát triển đô thị, mà quan trọng hơn, tạo thêm một “đòn bẩy thể chế có tính chiến lược, lâu dài”, góp phần khơi thông các điểm nghẽn, huy động và khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực đất đai, tài chính, đầu tư, khoa học - công nghệ; mở ra không gian và động lực mới để Thành phố phát triển mạnh mẽ, bền vững, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn phát triển 100 năm.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố, từ Nghị quyết số 98/2023/QH15, Nghị quyết số 260/2025/QH15 đến Luật Phát triển đô thị, Trung ương từng bước trao cho TP. Hồ Chí Minh những cơ chế, chính sách mới, tạo thêm dư địa để chủ động đổi mới, phát huy tiềm năng, lợi thế và vai trò đầu tàu.

Đây vừa là sự tin tưởng lớn, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với Thành phố trong việc biến những cơ chế, chính sách được trao thành nguồn lực thực tế, kết quả cụ thể và những chuyển biến rõ nét trong đời sống Nhân dân.

Nghị quyết được HĐND Thành phố thông qua lần này nhằm cụ thể hóa những nội dung Luật Phát triển đô thị giao địa phương quy định, đồng thời phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND Thành phố trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Theo đó, HĐND Thành phố ban hành văn bản điều chỉnh các thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc những thủ tục mà văn bản của Trung ương quy định phải có ý kiến chấp thuận hoặc thông qua của HĐND Thành phố.

UBND Thành phố ban hành văn bản điều chỉnh thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Chủ tịch UBND Thành phố ban hành văn bản điều chỉnh thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của bộ, cơ quan ngang bộ để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức thuộc Thành phố.

Các quy định điều chỉnh phải hướng tới đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân; thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đặc biệt, không được làm phát sinh thêm thành phần hồ sơ, tăng yêu cầu, điều kiện hoặc kéo dài thời gian giải quyết so với thủ tục đang áp dụng.

Đại biểu nghiên cứu các dự thảo nghị quyết được trình tại kỳ họp để HĐND Thành phố xem xét, thông qua. Ảnh: Văn Dũng

Đối với các biện pháp đặc thù phù hợp yêu cầu phát triển của Thành phố, HĐND Thành phố ban hành văn bản quy định, trừ những trường hợp thuộc thẩm quyền của UBND hoặc Chủ tịch UBND Thành phố. Việc phân định này nhằm bảo đảm kiểm soát quyền lực, duy trì cơ chế quyết định tập thể, nhất là đối với chính sách có phạm vi tác động lớn, liên ngành hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Nghị quyết cũng đặt ra quy trình chặt chẽ đối với các cơ chế, chính sách thí điểm. Trước khi đề xuất xây dựng nghị quyết thí điểm, cơ quan chủ trì phải khảo sát thực tế, tổng kết mô hình tương tự nếu có và tổ chức tham vấn chính sách thông qua hội nghị, hội thảo hoặc bằng văn bản.

Trường hợp chính sách thí điểm tác động đến vùng đô thị đặc biệt, cơ quan chủ trì phải lấy ý kiến UBND cấp tỉnh tại các địa phương liên quan. Việc xây dựng, ban hành văn bản tổ chức thi hành Luật và nghị quyết thí điểm về nguyên tắc không áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, trừ trường hợp tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần hay bãi bỏ văn bản.

Chủ động đi trước một bước, đưa Luật nhanh chóng vào cuộc sống

Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các cơ quan hữu quan phải chủ động đi trước một bước, đưa Luật nhanh chóng vào cuộc sống. Ảnh: Văn Dũng

Thông điệp xuyên suốt trong phát biểu bế mạc của Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh là Luật được Quốc hội thông qua mới chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị của Luật chỉ thực sự được phát huy khi được tổ chức thực hiện kịp thời, đồng bộ, đúng pháp luật và phù hợp thực tiễn Thành phố.

Vì vậy, ngay sau kỳ họp, HĐND và UBND Thành phố phải xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định trong việc đưa các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội của Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống theo Chỉ thị số 22-CT/TU ngày 24/8/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy.

Đối với UBND Thành phố, ông Võ Văn Minh đề nghị khẩn trương rà soát toàn diện các nội dung Luật giao địa phương quy định hoặc cần cụ thể hóa; xác định rõ từng chính sách, cơ quan chủ trì, tiến độ xây dựng và thời điểm trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định.

“Tinh thần là phải chủ động đi trước một bước về thể chế, không để khoảng trống pháp lý, không để chậm trễ về thể chế làm chậm cơ hội phát triển; đồng thời, không chạy theo tiến độ mà xem nhẹ chất lượng chính sách, tính đồng bộ và tính khả thi”, Chủ tịch HĐND Thành phố nhấn mạnh.

Như vậy, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là nhanh chóng ban hành chính sách, mà phải đồng thời bảo đảm chất lượng và khả năng tổ chức thực hiện.

Điều này cũng được Chủ tịch HĐND Thành phố nhấn mạnh ngay từ phiên khai mạc, khi yêu cầu mỗi nghị quyết phải đúng thẩm quyền, chặt chẽ về pháp lý, sát thực tiễn, rõ mục tiêu, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và có thể kiểm tra, giám sát. Nghị quyết không chỉ phải đúng mà còn phải thực hiện được, đo lường được và sớm tạo chuyển biến trong quản trị, đầu tư, cung ứng dịch vụ công và đời sống Nhân dân.

Đối với HĐND Thành phố, trách nhiệm cũng không dừng ở việc xem xét, biểu quyết thông qua nghị quyết. Theo ông Võ Văn Minh, HĐND phải thực sự phát huy vai trò là cơ quan quyết định chính sách của Thành phố, chủ động đồng hành ngay từ quá trình xây dựng chính sách, thẩm tra kỹ lưỡng, lựa chọn đúng những vấn đề trọng tâm, có tính đột phá; bảo đảm mỗi nghị quyết có chất lượng, khả thi, huy động được nguồn lực và tạo ra động lực phát triển.

Luật Phát triển đô thị được xác định là “đòn bẩy thể chế có tính chiến lược, lâu dài” đối với TP. Hồ Chí Minh

Tại các kỳ họp tiếp theo, HĐND Thành phố sẽ tiếp tục xem xét, quyết định các nghị quyết thuộc thẩm quyền để từng bước cụ thể hóa đầy đủ Luật Phát triển đô thị vào thực tiễn quản lý và phát triển Thành phố.

Đáng chú ý, người đứng đầu HĐND Thành phố yêu cầu mỗi chính sách phải được đánh giá đầy đủ tác động về nguồn lực, ngân sách, tổ chức thực hiện, cải cách hành chính, chuyển đổi số, đời sống Nhân dân và khả năng tạo động lực phát triển.

Đặc biệt, mỗi chính sách phải trả lời được 3 câu hỏi: tháo gỡ được điểm nghẽn nào, huy động được nguồn lực nào và tạo ra giá trị phát triển gì cho Thành phố và người dân?

Các Ban HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND Thành phố được yêu cầu chủ động tham gia từ quá trình xây dựng chính sách; tăng cường khảo sát, giám sát, lắng nghe ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp, người dân và thực tiễn cơ sở. Tinh thần chung là “HĐND quyết định đúng và trúng; UBND tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả; hai cơ quan phối hợp chặt chẽ, đồng hành vì mục tiêu phát triển chung của Thành phố”.

Cùng với tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị, Chủ tịch HĐND Thành phố yêu cầu UBND Thành phố khẩn trương cụ thể hóa các nghị quyết vừa được thông qua thành nhiệm vụ, kế hoạch và tiến độ thực hiện; phân công rõ trách nhiệm, thường xuyên kiểm tra, rà soát và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm các quyết sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Theo ông Võ Văn Minh, Thành phố đang đứng trước một cơ hội phát triển mới, nhưng cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi có quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Với những cơ chế, chính sách mới được trao, mục tiêu đặt ra là biến cơ hội từ Luật Phát triển đô thị thành những động lực phát triển mới, khai thác tốt hơn các nguồn lực, tạo nên những bước chuyển mạnh mẽ, xứng đáng với vị thế, tiềm năng và kỳ vọng của Trung ương, cử tri và Nhân dân Thành phố.