Sửa Luật Đất đai theo hướng tinh gọn, tăng phân quyền

Sáng 27-8, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo “Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết Luật Đất đai năm 2024 mới ban hành khoảng 2 năm nhưng đã xuất hiện những yêu cầu mới, nhất là sau khi thay đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Do đó sửa đổi luật là yêu cầu cấp thiết để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và tạo động lực phát triển.

So với Luật Đất đai năm 2024 gồm có 260 điều, dự thảo mới đã rút ngắn còn 106 điều, trong đó nhiều quy định về trình tự, thủ tục sẽ được giao Chính phủ quy định. Dự thảo đang được xây dựng theo hướng tinh gọn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đối với những vấn đề quá cụ thể nếu đưa vào luật không phù hợp với định hướng luật khung thì sẽ được nghiên cứu chuyển sang nghị quyết của Chính phủ hoặc văn bản hướng dẫn.

Theo ông Đào Trung Chính, một định hướng đáng chú ý là coi đất đai là đầu vào cho sản xuất. Theo đó, dự thảo bổ sung cơ chế xác định giá đất theo hướng phù hợp hơn, bởi giá đất trong nhiều trường hợp còn cao, chưa khuyến khích người dân và doanh nghiệp sử dụng đất phục vụ sản xuất. Dự thảo cũng định hướng Nhà nước xác định giá đất trên cơ sở bảng giá đất và hệ số.

Đối với bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy bồi thường thiệt hại về đất sang tái thiết cuộc sống cho người có đất bị thu hồi. Theo đó, chính sách không chỉ dừng ở bồi thường mà phải giải quyết sinh kế, việc làm và thu nhập cho người bị thu hồi đất.

Cơ quan soạn thảo cũng đặt vấn đề về mức bồi thường đặc thù, khi một số trường hợp cho phép địa phương áp dụng mức bồi thường cao hơn mặt bằng chung và đề nghị tiếp tục lấy ý kiến về việc có nên luật hóa nguyên tắc này.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, đề nghị không nên áp dụng rộng cơ chế bồi thường bằng đất đối với đất nông nghiệp, đất rừng phòng hộ không thu tiền sử dụng đất. Về mức bồi thường, luật cần quy định nguyên tắc và công thức chung để bảo đảm minh bạch, thống nhất giữa các địa phương.

Đối với bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, ông Nguyễn Quốc Hiệp đề nghị luật nên quy định rõ thời hạn áp dụng, thời điểm điều chỉnh, tiêu chí và giới hạn biến động của hệ số.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, chất lượng của Luật Đất đai sửa đổi lần này không chỉ nằm ở bản thân luật mà còn ở mức độ “ăn khớp” với các luật liên quan, bởi đây là yếu tố quyết định sự ổn định của môi trường đầu tư. Doanh nghiệp bỏ vốn vào đất trong thời gian 20-50 năm nên điều cần không nhất thiết là những điều kiện tối ưu mà là những điều kiện có thể tiếp cận được và có tính ổn định.

Đại diện VCCI cho biết ủng hộ định hướng luật khung, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giải quyết mối quan hệ giữa phân cấp và tính thống nhất. Theo đó, Luật Đất đai sửa đổi cần đặt ra một khung tối thiểu thống nhất trên toàn quốc về giải quyết hồ sơ, thời hạn giải quyết, công khai thông tin và xử lý khi quá hạn.