TP. Hồ Chí Minh: Nghị định 243 tạo cú hích mới cho điện mặt trời mái nhà

Tiềm năng điện mặt trời mái nhà thuộc nhóm dẫn đầu cả nước

TP. Hồ Chí Minh được đánh giá là địa phương có tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà thuộc nhóm cao nhất cả nước nhờ điều kiện bức xạ thuận lợi, nhu cầu sử dụng điện lớn và hệ thống hạ tầng điện được đầu tư đồng bộ.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp và Nghị định số 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho thị trường điện mặt trời mái nhà trên địa bàn thành phố.

Hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt trên mái nhà xưởng tại TP. Hồ Chí Minh.

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, ông Bùi Trung Kiên - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh (EVNHCMC) cho biết, tính đến ngày 30/3/2026, toàn thành phố có 22.765 hệ thống điện mặt trời mái nhà đang vận hành với tổng công suất khoảng 1.800 MWp. Trong số này có 1.818 hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất lắp đặt 406,6 MWp. Sản lượng điện tạo ra từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện chiếm khoảng 4,66% tổng sản lượng điện thương phẩm của TP. Hồ Chí Minh.

Theo đánh giá của ông Bùi Trung Kiên, TP. Hồ Chí Minh hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục mở rộng phát triển điện mặt trời mái nhà. Trước hết là lợi thế về điều kiện tự nhiên. Thành phố có cường độ bức xạ mặt trời khá cao và ổn định, trung bình khoảng 1.581 kWh/m²/năm. Số giờ nắng dao động từ 100-300 giờ/tháng, phân bố tương đối đều trong năm, giúp các hệ thống điện mặt trời duy trì hiệu suất phát điện ổn định.

Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh có mật độ công trình xây dựng lớn với hàng triệu mét vuông mái nhà từ khu dân cư, nhà xưởng, trung tâm thương mại, khu công nghiệp, khu chế xuất và các khu đô thị mới. Đây là nguồn mặt bằng dồi dào để phát triển điện mặt trời mà không phải sử dụng thêm quỹ đất.

Một lợi thế khác là phụ tải điện của thành phố tập trung chủ yếu vào ban ngày, thời điểm các hệ thống điện mặt trời phát điện đạt hiệu quả cao nhất. Điều này giúp nâng tỷ lệ điện tự tiêu thụ, đồng thời giảm áp lực cung ứng điện từ lưới điện quốc gia trong các khung giờ cao điểm.

Theo EVNHCMC, lưới điện của thành phố cũng đã được đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu đấu nối, quản lý và vận hành các nguồn điện phân tán. Song song đó, nhận thức của người dân và doanh nghiệp về sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm chi phí điện và phát triển bền vững ngày càng được nâng cao, tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng thị trường điện mặt trời mái nhà trong thời gian tới.

Nghị định 243 tháo gỡ điểm nghẽn, tăng sức hấp dẫn đầu tư

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định số 243/2026/NĐ-CP là đã tháo gỡ nhiều vướng mắc về cơ chế từng làm giảm sức hấp dẫn của các dự án điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Nghị định số 243/2026/NĐ-CP đã nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới điện quốc gia lên tối đa 50%, đây là thay đổi mang tính đột phá, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và rút ngắn thời gian thu hồi vốn cho các doanh nghiệp có diện tích mái lớn tại khu công nghiệp, khu chế xuất và các cơ sở sản xuất. Ảnh minh họa

Theo quy định trước đây tại Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, các hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ chỉ được bán tối đa 20% sản lượng điện dư phát lên lưới điện quốc gia.

Mức giới hạn này khiến hiệu quả tài chính của nhiều dự án chưa thực sự hấp dẫn, nhất là đối với các doanh nghiệp, nhà máy hoặc tòa nhà văn phòng có diện tích mái lớn nhưng nhu cầu sử dụng điện giảm đáng kể vào ngày nghỉ hoặc ngoài giờ làm việc, lượng điện dư phát sinh khá lớn. Việc chỉ được bán 20% khiến nhiều chủ đầu tư buộc phải giảm quy mô lắp đặt để bảo đảm hiệu quả đầu tư, dẫn đến lãng phí tiềm năng khai thác nguồn năng lượng sạch.

Nghị định số 243/2026/NĐ-CP đã nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới điện quốc gia lên tối đa 50%.

Theo các chuyên gia năng lượng, việc nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới điện quốc gia với tỷ lệ tối đa 50% là thay đổi mang tính đột phá, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và rút ngắn thời gian thu hồi vốn. Quy định mới đặc biệt tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp có diện tích mái lớn tại khu công nghiệp, khu chế xuất và các cơ sở sản xuất.

Việc tháo gỡ nút thắt về cơ chế được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình khai thác tiềm năng điện mặt trời mái nhà tại TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới. Qua đó, đóng góp tích cực vào quá trình chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế xanh.

Đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp phát triển điện mặt trời

EVNHCMC đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo Nghị định số 243/2026/NĐ-CP. Tổng công ty đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện các quy định mới và số hóa các quy trình nghiệp vụ thuộc phạm vi trách nhiệm của ngành điện.

Nhân viên EVNHCMC hỗ trợ khách hàng trong công tác đấu nối điện mặt trời mái nhà vào hệ thống điện quốc gia. Ảnh minh họa

Theo quy định tại Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, các tổ chức, cá nhân phát triển điện mặt trời mái nhà thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo cấp điện áp đấu nối.

Sau khi khách hàng hoàn tất các thủ tục theo quy định, EVNHCMC sẵn sàng hướng dẫn, hỗ trợ tư vấn lắp đặt, đấu nối hệ thống và ký kết hợp đồng mua bán điện đối với phần sản lượng điện dư bán lên hệ thống điện quốc gia theo quy định.

Song song đó, EVNHCMC tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, địa phương cùng Ban Quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp và Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Tổng công ty cũng tư vấn phương án đấu nối, giải pháp kỹ thuật phù hợp với đặc điểm phụ tải và khả năng tiếp nhận của lưới điện, góp phần bảo đảm hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả.

Theo đánh giá của EVNHCMC, điện mặt trời mái nhà ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu cung ứng điện của TP. Hồ Chí Minh, nhất là khi nhu cầu phụ tải tiếp tục tăng cao và yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả theo tinh thần Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Việc phát triển các nguồn điện phân tán giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn điện. Đồng thời, giải pháp này góp phần giảm tải cho lưới truyền tải, hạn chế quá tải cục bộ, giảm tổn thất điện năng và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.