TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu khai thác sâu mỏ đá, bổ sung nguồn cát biển cho hạ tầng

Đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh góp phần kết nối Tây Ninh với hệ thống cao tốc, cảng biển, sân bay và các trung tâm công nghiệp của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển của tỉnh. Ảnh: Bùi Giang - TTXVN

Trước thực tế này, thành phố nghiên cứu mở rộng độ sâu khai thác các mỏ đá, sử dụng cát biển thay thế một phần cát san lấp, đồng thời rút ngắn thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản nhằm chủ động nguồn vật liệu, bảo đảm tiến độ công trình và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, qua rà soát, nguồn đá xây dựng cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu các công trình, dự án trọng điểm trong những tháng cuối năm 2026 nếu triển khai đồng bộ các giải pháp cấp phép, gia hạn và điều chỉnh nâng công suất khai thác tại những mỏ có chất lượng tốt thuộc khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây.

Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung thẩm định, giải quyết các thủ tục để điều chỉnh nâng công suất khai thác mỏ đá Thường Tân IV lên 800.000 m³/năm và mỏ Tân Mỹ lên 450.000 m³/năm, ưu tiên cung ứng cho các công trình cấp bách như đường Vành đai 3 và dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát. Nếu các mỏ được cấp phép, điều chỉnh công suất và đi vào khai thác ổn định, dự kiến đầu năm 2027, tổng công suất khai thác đá xây dựng trên địa bàn thành phố có thể đạt trên 30 triệu m³/năm.

Theo đó, bên cạnh việc nâng công suất các mỏ hiện hữu, TP. Hồ Chí Minh đang nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, mở rộng độ sâu khai thác tại một số mỏ đá thuộc khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây. Phương án khai thác xuống sâu thêm khoảng 50 m có thể bổ sung hơn 100 triệu m³ đá xây dựng chất lượng tốt tại khu vực Bình Dương và khoảng 15 triệu m³ tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu.

Đây là hướng khai thác có tiềm năng bổ sung nguồn vật liệu đáng kể, góp phần giảm áp lực tìm kiếm, mở mới các mỏ. Tuy nhiên, việc triển khai phải căn cứ kết quả thăm dò, đánh giá trữ lượng và điều kiện địa chất cụ thể của từng khu vực. Các cơ quan chức năng sẽ thẩm định thiết kế khai thác, độ ổn định bờ mỏ và các giải pháp bảo đảm an toàn, hạn chế tác động đến môi trường, đời sống người dân. Phương án thông moong, thông vách giữa các mỏ liền kề cũng được nghiên cứu nhằm tận dụng tài nguyên và nâng cao hiệu quả khai thác.

Trong khi nguồn đá được tính toán bổ sung thông qua nâng công suất và khai thác sâu các mỏ, đối với cát san lấp, thành phố đang nghiên cứu một hướng đi mới là sử dụng cát biển thay thế một phần nguồn cát truyền thống. Qua khảo sát sơ bộ tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, vùng biển cách bờ khoảng 5 km, kéo dài từ Phước Hải đến Bưng Riềng, được xác định có tiềm năng hơn 55 triệu m³ cát biển.

Ông Nguyễn Toàn Thắng cho biết, trên cơ sở kết quả khảo sát, Sở Nông nghiệp và Môi trường dự kiến tham mưu ưu tiên sử dụng nguồn cát này để san lấp các tuyến đường ven biển và dự án lấn biển tại những khu vực có điều kiện độ mặn tương đồng hoặc cao hơn nước biển. Việc lựa chọn phải căn cứ chất lượng cát, yêu cầu kỹ thuật và đánh giá tác động môi trường của từng dự án.

Đặc biệt, nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và điều kiện sử dụng trực tiếp, không phải tuyển rửa, cát biển có thể giúp giảm chi phí vật liệu và chi phí đầu tư. Kinh nghiệm thực tiễn từ dự án lấn biển Cần Giờ cũng là cơ sở để thành phố tiếp tục nghiên cứu phương án sử dụng nguồn tài nguyên này. Định hướng đặt ra là sử dụng phù hợp từng loại vật liệu, hạn chế áp lực khai thác cát sông và bảo đảm yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái biển.

Để các phương án bổ sung nguồn cung sớm chuyển thành sản lượng thực tế, thành phố cũng tập trung tháo gỡ vướng mắc về thủ tục khai thác khoáng sản. Ngày 20/10/2026, UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 84/2026/QĐ-UBND quy định về quản lý khoáng sản nhóm II, nhóm III và nhóm IV trên địa bàn, có hiệu lực từ ngày 30/10/2026. Cùng với Nghị quyết số 46/2026/NQ-HĐND, các quy định mới tạo cơ sở rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục điều chỉnh nâng công suất khai thác từ khoảng 70 ngày xuống còn 20 ngày đối với những trường hợp đủ điều kiện áp dụng cơ chế ưu tiên.

Thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh thẩm định các trường hợp điều chỉnh công suất mỏ đá, đồng thời gắn việc cấp phép với nhu cầu vật liệu cụ thể của từng công trình, dự án. Cách làm này nhằm hạn chế tình trạng được cấp phép nhưng không đưa mỏ vào khai thác hoặc cung ứng vật liệu không đúng mục đích.

Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh tăng cường theo dõi trữ lượng, công suất và sản lượng khai thác thực tế tại các mỏ; đồng thời kiểm soát khối lượng khoáng sản vận chuyển thông qua hệ thống trạm cân và thiết bị giám sát, bảo đảm hoạt động khai thác, cung ứng đúng quy định.

Trước mắt, thành phố tập trung nâng công suất các mỏ đá hiện hữu, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục để bổ sung nguồn cung cho các công trình. Các phương án khai thác sâu và sử dụng cát biển cũng đang được nghiên cứu, đánh giá về trữ lượng, chất lượng, điều kiện kỹ thuật và tác động môi trường. Đây là những hướng bổ sung nguồn vật liệu trong thời gian tới, song cần được xem xét thận trọng để đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng và bảo vệ tài nguyên.