TP. Hồ Chí Minh: Thắt chặt kiểm soát thực phẩm trước áp lực đô thị hóa

Áp lực từ đô thị hóa nhanh

Ẩm thực đường phố là một phần đời sống đô thị tại TP. Hồ Chí Minh

Theo Sở An toàn thực phẩm TP. Hồ Chí Minh, sau sáp nhập địa giới, thành phố có diện tích hơn 6.700km² với trên 30.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Quy mô lớn cùng sự đa dạng loại hình kinh doanh khiến công tác quản lý đối mặt nhiều thách thức.

Các nhóm có nguy cơ cao gồm bếp ăn tập thể, suất ăn công nghiệp, thức ăn đường phố và các cơ sở sử dụng nguyên liệu giá rẻ, không rõ nguồn gốc. Đây là những lĩnh vực phục vụ số lượng lớn người dân, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Thời gian gần đây, một số vụ ngộ độc thực phẩm tại trường học và cơ sở kinh doanh bánh mì với hàng trăm người mắc đã làm dấy lên lo ngại. Thống kê cho thấy số vụ ngộ độc tăng từ 5 vụ năm 2024 lên 13 vụ năm 2025, phản ánh xu hướng gia tăng đáng chú ý.

Áp lực này càng rõ trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng. Bên cạnh đó, sự phát triển của thương mại điện tử và dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến cũng đặt ra yêu cầu mới đối với công tác kiểm soát.

Dù vậy, từ đầu năm 2024, việc triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm theo cơ chế một đầu mối đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Mô hình này giúp giảm chồng chéo, tăng tính thống nhất và nâng cao hiệu quả điều hành.

Hiện 100% thủ tục hành chính trong lĩnh vực này đã được thực hiện trực tuyến, với tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 99,9%. Công tác kiểm tra được đổi mới theo hướng hậu kiểm, tập trung vào các nhóm nguy cơ cao.

Từ khi thành lập Sở An toàn thực phẩm đến nay, cơ quan chức năng đã kiểm tra gần 23.000 cơ sở, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, hơn 5.700 mẫu thực phẩm đã được kiểm nghiệm, góp phần bảo đảm an toàn tại nhiều sự kiện lớn.

Công tác truyền thông, tập huấn được triển khai thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức của người dân và cơ sở kinh doanh. Đây là giải pháp quan trọng để phòng ngừa từ sớm.

Theo Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP. Hồ Chí Minh Phạm Khánh Phong Lan, trong năm 2026, bên cạnh kết quả đạt được, thành phố vẫn đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt từ bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.

Theo Giám đốc Sở An toàn thực phẩm, quan điểm của thành phố là ngăn ngừa từ sớm, không để sự cố xảy ra rồi mới xử lý. Ẩm thực đường phố là một phần đời sống đô thị và sinh kế của nhiều người dân, do đó cần có cách quản lý phù hợp, hiệu quả và bền vững.

Siết kiểm soát thực phẩm từ gốc, hướng tới bền vững

Lực lượng chức năng kiểm tra thực phẩm tại chợ đầu mối Bình Điền, TP. Hồ Chí Minh

Để nâng cao hiệu quả quản lý, TP. Hồ Chí Minh đang ưu tiên kiểm soát từ gốc, đặc biệt là nguồn nguyên liệu đầu vào – yếu tố then chốt quyết định chất lượng và độ an toàn của thực phẩm.

Thành phố đẩy mạnh hướng dẫn, hỗ trợ người kinh doanh và người tiêu dùng nâng cao ý thức, từng bước cải thiện điều kiện vệ sinh và chuẩn hóa quy trình chế biến, nhất là đối với thức ăn đường phố.

Đối với suất ăn công nghiệp, thành phố tiếp tục triển khai việc ký cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm với hàng trăm đơn vị cung cấp. Đây là giải pháp nhằm nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm, TP. Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng kiểm soát bữa ăn học đường – lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe học sinh.

Ngành chức năng đã phối hợp với ngành giáo dục triển khai kế hoạch kiểm soát xuyên suốt trong năm. Công tác tập huấn được tổ chức thường xuyên cho cán bộ, giáo viên và các đơn vị cung cấp suất ăn.

Các đoàn kiểm tra được tăng cường tại trường học và cơ sở cung cấp suất ăn. Đáng chú ý, 307 đơn vị đã ký cam kết tuân thủ quy định và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm cung cấp.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường, thành phố là địa phương thí điểm mô hình quản lý an toàn thực phẩm theo cơ chế một đầu mối, do đó luôn bám sát thực tiễn, kịp thời điều chỉnh giải pháp nhằm bảo vệ sức khỏe người dân.

Trong bối cảnh đô thị lớn với hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm đa dạng, mô hình này bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao tính thống nhất trong quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, làm rõ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của các cơ quan liên quan; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu để nâng cao hiệu quả giám sát.