TPHCM dẫn đầu cả nước về Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân

Ngày 15-5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025).

Các chỉ tiêu để đánh giá Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân

Theo VCCI, sau 21 năm liên tục triển khai, Báo cáo năm 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay, với việc giới thiệu phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên ra mắt Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI).

Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Đây là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua.

VCCI cho biết trong lần đầu tiên ra mắt, Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường.

Chỉ số BPI được đo lường trên 23 chỉ tiêu, như tỉ lệ sinh doanh nghiệp, số doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, tăng trưởng số doanh nghiệp đang hoạt động, doanh thu trên lao động, tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng việc làm trong doanh nghiệp đang hoạt động, tỉ lệ doanh nghiệp báo lãi trong năm gần nhất...

Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu là TPHCM (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm.

Theo kết quả được công bố, TPHCM dẫn đầu nhờ quy mô thị trường và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới. Về mật độ doanh nghiệp, TPHCM đạt 4,33 doanh nghiệp tư nhân thành lập mới và 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, đều là mức cao nhất cả nước.

Theo cấu trúc chỉ tiêu hiện hành, tỉ lệ doanh nghiệp trong mẫu điều tra báo cáo có tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp nước ngoài đạt 7,7%, vẫn là mức cao nhất cả nước; tỉ lệ doanh nghiệp báo cáo có bộ phận phụ trách nghiên cứu và phát triển (R&D) là khoảng 10,6%.

Trong khi đó, Hà Nội nổi bật về năng lực nghiên cứu phát triển và mức độ kết nối với chuỗi cung ứng trong nước. Mật độ doanh nghiệp mới và doanh nghiệp đang hoạt động đạt lần lượt 3,70 và 22,22 doanh nghiệp trên 1.000 dân, đứng thứ hai toàn hệ thống. Tỉ lệ doanh nghiệp trong mẫu điều tra ở Hà Nội báo cáo có bộ phận phụ trách nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 12,5%, thuộc nhóm cao nhất cả nước.

Đáng chú ý, phân tích tương quan cho thấy chất lượng điều hành (PCI) năm 2022 có liên hệ thống kê có ý nghĩa với hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025, xác nhận tác động chính sách có độ trễ khoảng 3 năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiên định với lộ trình cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng kết quả tức thời.

Theo kết quả được VCCI công bố, đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra bốn điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân hiện nay. Đối với thị trường đầu ra, có 60,2% doanh nghiệp được khảo sát cho biết gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022.

Đối với tiếp cận vốn, 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Về minh bạch và dự báo chính sách, chỉ 6 đến 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi chính sách; 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt dự thảo văn bản.

Về chi phí không chính thức, VCCI cho biết có 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%).

Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới. PCI 2.0 cùng với BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.

Chủ tịch VCCI cũng khẳng định, để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.