TPHCM hướng tới đô thị dẫn dắt bằng tri thức và sáng tạo

TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Du lịch TPHCM

Nhân dịp cả nước chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, phóng viên Báo Điện tử Chính phủ đã có cuộc trao đổi với TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Du lịch TPHCM, về những chuyển động của Thành phố trong hành trình 81 năm đồng hành cùng đất nước, cũng như những kỳ vọng đối với giai đoạn phát triển mới.

Hướng tới đô thị hiện đại, thông minh, xanh và giàu bản sắc

Từ những thành tựu TPHCM đạt được thời gian qua, nhất là sau khi không gian phát triển được mở rộng, ông kỳ vọng như thế nào về diện mạo Thành phố và chất lượng cuộc sống của người dân trong giai đoạn phát triển mới?

TS. Dương Đức Minh: Theo tôi, điều đáng kỳ vọng nhất đối với TPHCM trong giai đoạn phát triển mới chính là sự chuyển dịch về chất trong mô hình phát triển: Từ một đô thị phát huy lợi thế chủ yếu từ quy mô thị trường, vị trí kinh tế và năng lực thương mại, trở thành một trung tâm phát triển dựa trên tri thức, nhân tài và khả năng sáng tạo ra những giá trị mới cho quốc gia.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu hiện nay, sức mạnh của một đô thị không còn chỉ được quyết định bởi diện tích, dân số hay quy mô nền kinh tế, mà bởi khả năng hội tụ trí tuệ, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Những thành phố có vị thế dẫn dắt trên thế giới đều là những không gian nơi tri thức được tạo ra, ý tưởng được chuyển hóa thành giá trị và con người có điều kiện phát huy tối đa năng lực sáng tạo.

Từ góc nhìn đó, việc mở rộng không gian phát triển của TPHCM không chỉ là sự thay đổi về quy mô địa lý, mà là cơ hội lịch sử để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. TPHCM có điều kiện kết nối hiệu quả hơn giữa các trung tâm kinh tế, trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp, không gian văn hóa và hệ sinh thái tự nhiên, qua đó hình thành nền tảng phát triển dựa trên sự cộng hưởng của khoa học, công nghệ, văn hóa và con người.

Tôi kỳ vọng diện mạo TPHCM trong giai đoạn mới sẽ không chỉ lớn hơn về không gian, mà sâu sắc hơn về chất lượng phát triển. Đó sẽ là một đô thị hiện đại, thông minh, xanh và giàu bản sắc; nơi người dân không chỉ được thụ hưởng những thành quả của tăng trưởng, mà còn có nhiều cơ hội học tập, sáng tạo, khởi nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống. Một thành phố thành công không chỉ được nhận diện bởi những công trình biểu tượng, mà trước hết bởi mức độ hạnh phúc, sự an toàn, môi trường sống và khả năng phát triển toàn diện của mỗi người dân.

Lợi thế quan trọng nhất của TPHCM trong tương lai sẽ nằm ở năng lực biến con người thành nguồn lực chiến lược, biến tri thức thành động lực kinh tế và biến những giá trị nhân văn thành nguồn lực sáng tạo. Khi thu hút được các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, thế hệ trẻ tài năng cùng tham gia kiến tạo, TPHCM không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình mà còn tạo ra những giá trị lan tỏa cho cả vùng và quốc gia.

TPHCM hướng tới đô thị hiện đại, thông minh, xanh và giàu bản sắc

Vì vậy, TPHCM cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái kiến tạo, nơi mỗi trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, thiết chế văn hóa và cộng đồng cư dân đều là những chủ thể góp phần tạo ra tương lai. Sự phát triển của TPHCM trong kỷ nguyên mới không chỉ được đo bằng những gì đang sở hữu, mà bằng khả năng liên tục tạo ra những giá trị mới.

Với nền tảng lịch sử, tinh thần tiên phong và khát vọng đổi mới, TPHCM có cơ hội chuyển mình từ một đô thị năng động trở thành một đô thị dẫn dắt bằng tri thức, sáng tạo và năng lực hội nhập quốc tế. Khi đó, TPHCM không chỉ là đầu tàu kinh tế của Việt Nam, mà còn trở thành một trung tâm trí tuệ, một không gian đáng sống và một biểu tượng hòa quyện vào sứ mệnh kiến tạo tương lai của đất nước.

Nguồn nhân lực - yếu tố quyết định

TPHCM đang triển khai Đề án phát triển trở thành trung tâm dịch vụ lớn, có giá trị gia tăng cao của cả nước và khu vực, hướng tới tầm nhìn toàn cầu. Theo ông, Thành phố cần tập trung vào những giải pháp, lợi thế nào để hiện thực hóa khát vọng này? Mỗi người dân có thể đóng góp như thế nào vào quá trình đó?

TS. Dương Đức Minh: Để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm dịch vụ lớn, có giá trị gia tăng cao của cả nước, khu vực và từng bước hướng tới tầm nhìn toàn cầu, TPHCM cần nhìn nhận đây không chỉ là một mục tiêu tăng trưởng kinh tế, mà là một quá trình chuyển đổi mô hình phát triển.

Trong nền kinh tế thế kỷ XXI, năng lực cạnh tranh của một đô thị không còn nằm chủ yếu ở việc cung cấp nhiều dịch vụ hơn, mà nằm ở khả năng tạo ra những dịch vụ có hàm lượng tri thức cao, dựa trên công nghệ, sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Lợi thế lớn nhất của TPHCM chính là sự hội tụ của nhiều nguồn lực đặc biệt: Vị trí chiến lược trong mạng lưới kinh tế Đông Nam Á, hệ thống doanh nghiệp năng động, nguồn nhân lực trẻ, mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu, nền tảng văn hóa đa dạng và khả năng kết nối quốc tế sâu rộng. Tuy nhiên, để chuyển hóa những lợi thế này thành năng lực cạnh tranh toàn cầu, TPHCM cần có một tư duy phát triển mới: Không chỉ trở thành nơi cung cấp dịch vụ, mà phải trở thành nơi thiết kế, sáng tạo và dẫn dắt các mô hình dịch vụ của tương lai mang tầm vóc quốc tế.

Trước hết, TPHCM cần tập trung phát triển hệ sinh thái dịch vụ dựa trên tri thức. Những lĩnh vực như tài chính quốc tế, logistics thế hệ mới, thương mại điện tử, công nghệ số, giáo dục quốc tế, y tế chất lượng cao, du lịch sáng tạo, công nghiệp văn hóa và các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp toàn cầu cần được xem là những động lực chiến lược. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, thu hút nguồn lực quốc tế và nâng cao vị thế của TPHCM.

Bên cạnh đó, yếu tố quyết định nhất vẫn là con người. Một trung tâm dịch vụ toàn cầu không thể hình thành chỉ bằng hạ tầng vật chất, mà cần được xây dựng từ năng lực của đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao, tư duy quốc tế, khả năng đổi mới sáng tạo và năng lực thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. TPHCM cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục, nghiên cứu khoa học, đào tạo kỹ năng mới và xây dựng môi trường để nhân tài trong và ngoài nước cùng tham gia đóng góp.

Một lợi thế đặc biệt khác của TPHCM là sự kết hợp giữa năng lực kinh tế hiện đại và chiều sâu văn hóa. Trong xu thế phát triển toàn cầu, những đô thị thành công không chỉ cạnh tranh bằng công nghệ hay tài chính, mà còn bằng khả năng tạo ra trải nghiệm, bản sắc và những giá trị nhân văn riêng biệt. Vì vậy, việc phát huy các giá trị lịch sử, di sản đô thị, hệ sinh thái sông nước, không gian văn hóa và sự đa dạng cộng đồng sẽ giúp TPHCM hình thành những sản phẩm dịch vụ khác biệt, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

Nguồn nhân lực vẫn là yếu tố quyết định sự phát triển của Thành phố

Tuy nhiên, để trở thành một trung tâm dịch vụ mang tầm quốc tế, TPHCM không thể chỉ dựa vào các chiến lược cấp chính quyền hay sự dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn. Mỗi người dân chính là một chủ thể quan trọng trong quá trình kiến tạo hình ảnh và năng lực cạnh tranh của đô thị. Văn hóa ứng xử, tinh thần trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật, khả năng học tập suốt đời, thái độ chuyên nghiệp trong lao động và tinh thần đổi mới trong từng công việc hằng ngày đều góp phần tạo nên "chất lượng mềm" của một thành phố toàn cầu.

Một người dân đón chào du khách bằng sự thân thiện; một người lao động chủ động nâng cao kỹ năng nghề nghiệp; một doanh nghiệp liên tục cải tiến sản phẩm; một sinh viên say mê nghiên cứu, sáng tạo - tất cả đều đang góp phần tạo nên năng lực cạnh tranh của TPHCM. Sự phát triển của một đô thị lớn không chỉ đến từ những quyết sách vĩ mô, mà còn được tạo nên từ hàng triệu hành động cụ thể mỗi ngày.

TPHCM đẩy mạnh phát triển giao thông công cộng, miễn phí xe buýt

Khát vọng trở thành trung tâm dịch vụ tầm khu vực và quốc tế của TPHCM thực chất là khát vọng nâng cao vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế tri thức toàn cầu. Khi TPHCM biết kết hợp giữa lợi thế kinh tế, sức mạnh khoa học, công nghệ, chiều sâu văn hóa và năng lực sáng tạo của con người, Thành phố không chỉ tạo ra những dịch vụ có giá trị cao hơn, mà còn tạo dựng một mô hình phát triển mới, nơi tăng trưởng kinh tế song hành cùng chất lượng sống, nơi mỗi người dân vừa là người thụ hưởng, vừa là người kiến tạo tương lai chung.

Trân trọng cảm ơn ông!