Trái phiếu thảm họa - 'Tấm lưới' cho hạ tầng AI?

Trái phiếu thảm họa là một công cụ tài chính ra đời từ thập niên 1990, cho phép các công ty bảo hiểm chuyển giao rủi ro bồi thường từ các sự cố thiên tai cực đoan sang các nhà đầu tư trên thị trường vốn. Về bản chất, rủi ro thiên tai được chia nhỏ rồi bán cho thị trường tài chính, thay vì dồn hết lên vai doanh nghiệp bảo hiểm. Nếu trong thời hạn trái phiếu không xảy ra thảm họa lớn, nhà đầu tư được hưởng lãi suất cao. Ngược lại, nếu bão hay động đất gây thiệt hại vượt ngưỡng đã thỏa thuận, số tiền đó sẽ dùng để bồi thường và nhà đầu tư có thể mất một phần hoặc toàn bộ vốn.

Giới chuyên gia nhận định công cụ này sẽ sớm trở thành giải pháp thiết yếu đối với ngành công nghệ. Nguyên nhân là do giá trị bảo hiểm của một khu tổ hợp trung tâm dữ liệu hiện có thể lên tới 20-30 tỷ USD, tương đương gần một nửa tổng quy mô 66 tỷ USD của toàn bộ thị trường trái phiếu thảm họa hiện nay. Khoản rủi ro khổng lồ này khiến các công ty bảo hiểm truyền thống không thể tự mình gánh vác.

Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những khối tài sản vật chất trị giá hàng chục tỷ USD. Ảnh: THX/TTXVN phát

Chuyên gia đầu tư Ethan Powell từ quỹ Brookmont Capital Management cho biết, mặc dù hiện tại chưa có dòng vốn trái phiếu thảm họa nào trực tiếp chảy vào lĩnh vực trung tâm dữ liệu, nhưng các bước chuẩn bị ở cấp độ tái bảo hiểm đang diễn ra sôi động. Ông Powell dự báo hợp đồng trái phiếu thảm họa đầu tiên dành riêng cho trung tâm dữ liệu sẽ xuất hiện trong vòng 12- 18 tháng tới. Giai đoạn đầu, các trái phiếu này sẽ tập trung bảo hiểm cho các rủi ro thiên tai đã được mô hình hóa rõ ràng như bão, động đất hay mưa đá.

Không chỉ dừng lại ở thiên tai, các rủi ro phi truyền thống cũng đang được tính đến. Giám đốc điều hành Hanni Ali của nền tảng chứng khoán liên kết bảo hiểm Radix ILS đánh giá các trung tâm dữ liệu hiện được xem là cơ sở hạ tầng trọng yếu. Do đó, các nhà đầu tư và cho vay có thể sử dụng trái phiếu thảm họa để phòng ngừa cả rủi ro mất điện, hỏa hoạn, tấn công mạng, phá hoại và chiến tranh. Tuy nhiên, thách thức hiện tại là việc định giá các rủi ro mạng và gián đoạn kinh doanh phức tạp hơn nhiều so với thiên tai thông thường.

Năm 2026 đang ghi nhận mức phát hành kỷ lục của thị trường trái phiếu thảm họa, đạt 18,9 tỷ USD tính đến thời điểm hiện tại. Dù mang lại lợi nhuận hấp dẫn và ít biến động theo thị trường chung, các nhà đầu tư vào loại hình này vẫn phải đối mặt với rủi ro mất trắng một phần hoặc toàn bộ số vốn ban đầu nếu thảm họa thực sự xảy ra. Theo giới quan sát, thị trường này vẫn cần một chặng đường dài để mở rộng quy mô nhằm đáp ứng đủ nhu cầu bảo hiểm khổng lồ cho kỷ nguyên bùng nổ hạ tầng kỹ thuật số./.