Trạm quan trắc biển đạt chuẩn quốc tế dự kiến đặt tại Quy Nhơn

Ngày 10/9, UBND tỉnh Gia Lai, Trung tâm ICISE và đối tác Pháp đã ký thỏa thuận hợp tác thành lập thí điểm trạm quan trắc môi trường biển và hải dương học tại Quy Nhơn.

Các bên ký kết gồm đồng chí Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai; GS Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE); GS Valérie Verdier - Giám đốc Viện Nghiên cứu vì sự phát triển Pháp (IRD).

Theo đề án, đây là trạm quan trắc môi trường biển và hải dương học được định hướng xây dựng theo chuẩn quốc tế đầu tiên tại Việt Nam. Dự án nhận được sự ủng hộ của Bộ Ngoại giao Pháp.

 Các bên ký thỏa thuận hợp tác thành lập thí điểm trạm quan trắc môi trường biển và hải dương học tại Quy Nhơn.

Hoạt động nghiên cứu tiền khả thi được tài trợ thông qua Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, tạo cơ sở cho việc chuẩn bị và triển khai mô hình quan trắc tích hợp tại vùng biển Quy Nhơn.

Dự án hướng tới bổ sung dữ liệu quan trắc liên tục về các thông số vật lý, hóa học và sinh học của môi trường biển, phục vụ đánh giá tác động của biến đổi khí hậu, ô nhiễm và hoạt động kinh tế ven bờ.

Theo đề án, dữ liệu dài hạn về chất lượng nước và sức khỏe hệ sinh thái biển hiện chưa đầy đủ. Các trạm đo thủy triều chủ yếu ghi nhận mực nước, nhiệt độ, gió và sóng.

Trạm quan trắc tại Quy Nhơn dự kiến gồm hai cấu phần trên biển và trên đất liền. Trong đó, trạm trên biển có khả năng lấy mẫu nước, đo đạc với tần suất cao trong cột nước và truyền dữ liệu.

Hệ thống phao, dây neo và thiết bị chuyên dụng phục vụ hoạt động quan trắc ngoài biển. Dữ liệu thu thập được chuyển về trạm hải dương học trên đất liền, dự kiến đặt tại ICISE.

Trạm trên đất liền gồm phòng thí nghiệm, thiết bị nghiên cứu, phương tiện lấy mẫu và nhân sự chuyên môn, thực hiện phân tích, lưu trữ dữ liệu, phục vụ nghiên cứu, đào tạo và giáo dục cộng đồng.

Việc kết hợp quan trắc trực tiếp với dữ liệu vệ tinh sẽ giúp mở rộng phạm vi theo dõi, kiểm chứng và nâng cao độ chính xác của kết quả phân tích, hỗ trợ quản lý vùng biển ven bờ.

Khi vận hành ổn định, hệ thống được kỳ vọng tạo lập chuỗi dữ liệu dài hạn để nhận diện những biến động bất thường, đánh giá nguy cơ và từng bước hình thành khả năng cảnh báo sớm.

Dữ liệu từ trạm có thể phục vụ đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, quản lý cảng biển, du lịch và dịch vụ ven bờ, đồng thời hỗ trợ theo dõi chất lượng nước và sức khỏe hệ sinh thái biển.

Dự án hướng tới kết nối chính quyền, giới khoa học và cộng đồng ven biển. Ngư dân, hộ nuôi trồng thủy sản, doanh nghiệp du lịch vừa thụ hưởng kết quả, vừa cung cấp thông tin thực địa về biến động môi trường.

Đối với ICISE, trạm hải dương học sẽ bổ sung cơ sở nghiên cứu, đào tạo. Phòng thí nghiệm và dữ liệu biển dài hạn có thể phục vụ sinh viên, nhà khoa học trẻ cùng các chương trình hợp tác quốc tế.

Dự án dự kiến huy động sự tham gia của tỉnh Gia Lai, ICISE, Trường Đại học Quy Nhơn cùng các viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan chuyên môn trong nước.

 Trạm quan trắc biển đạt chuẩn quốc tế dự kiến đặt tại Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai.

Phía Pháp có IRD cùng các tổ chức nghiên cứu về biển, môi trường, dữ liệu trái đất và công nghệ không gian, góp phần kết nối nguồn lực khoa học phục vụ triển khai dự án.

Tổng kinh phí dự kiến trong giai đoạn 2026-2028 khoảng 2,099 triệu euro, dành cho công tác chuẩn bị, xây dựng hạ tầng tại ICISE, đầu tư phòng thí nghiệm, phương tiện lấy mẫu và chi phí vận hành.

Các hạng mục đầu tư còn gồm phao đo, cảm biến, thiết bị quan trắc biển sâu và thiết bị lượn ven bờ, phục vụ thu thập dữ liệu, nghiên cứu môi trường biển và hải dương học.

Nếu được triển khai đúng lộ trình, trạm quan trắc tại Quy Nhơn được kỳ vọng góp phần bổ sung dữ liệu biển của Việt Nam, kết nối nghiên cứu trong khu vực và bảo vệ sinh kế cộng đồng ven biển.