Trận mưa sao băng sắp tới là vũ điệu của các vì sao

Khả năng xuất hiện cả một bầu trời đầy các vệt sao lấp lánh

Theo Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), Lyrids là một trận mưa sao băng nhỏ, diễn ra đều đặn mỗi năm từ khoảng ngày 16 đến 25 tháng 4, với cực điểm thường rơi vào khoảng đêm 22, rạng sáng 23/4. Nguồn gốc của mưa sao băng Lyrids là từ các mảnh vỡ còn sót lại trên quỹ đạo của sao chổi C/1861 G1 Thatcher - một sao chổi có chu kỳ quay quanh Mặt Trời kéo dài tới 415 năm. Lần gần nhất nó đi qua gần Mặt Trời là vào năm 1861.

Khi Trái Đất đi qua vùng quỹ đạo bị cắt ngang bởi dòng thiên thạch này, những mảnh vụn lao vào khí quyển với tốc độ cao và cháy sáng, tạo thành các vệt sáng mà chúng ta gọi là sao băng. Đôi khi, bạn có thể bắt gặp những vệt sáng có "đuôi bụi" phát sáng kéo dài trong vài giây – một đặc điểm nổi bật của mưa sao băng Lyrids theo ghi nhận từ NASA.

Mưa sao băng rực sáng bầu trời đêm tháng 4.

VACA nhận định, trận mưa sao băng này tuy không phải là hiện tượng rực rỡ nhất trong năm, nhưng từng được ghi nhận rất nhiều trong lịch sử. Các ghi chép cổ cho thấy Lyrids là một trong những trận mưa sao băng lâu đời nhất từng được loài người quan sát. Nó xuất hiện trong các văn bản cổ của Trung Quốc từ cách đây khoảng 2.500 đến 2.700 năm.

Một số tài liệu còn ghi lại hiện tượng "nhiều sao bay từ hướng Đông Bắc" vào năm 1136 tại Triều Tiên, hay vụ việc năm 1803 khi người dân Richmond (Mỹ) bị đánh thức bởi một hồi chuông báo cháy và chứng kiến cả bầu trời đầy những vệt sáng lấp lánh. Tất cả đều được xác định là những lần Lyrids bùng nổ mạnh mẽ hơn thường lệ.

Thông thường, số lượng sao băng Lyrids không nhiều. Ngay cả khi trời trong và quan sát tại nơi có điều kiện lý tưởng, số lượng cũng chỉ khoảng 10 tới 20 sao băng mỗi giờ. Trong một số năm hiếm hoi, hiện tượng có thể xảy ra bùng phát với số lượng lên đến hàng trăm vệt mỗi giờ, tuy nhiên điều này hiếm xảy ra và khó đoán trước.

Năm nay, giai đoạn cực điểm của Lyrids rơi vào đầu tháng Âm lịch, Mặt Trăng lưỡi liềm lặn sớm sẽ trả lại bầu trời sao lý tưởng cho việc quan sát của bạn - tất nhiên, bạn sẽ cần đó là bầu trời quang mây và ít ô nhiễm. Hãy nhìn về phía Đông - Đông Bắc vào sau nửa đêm ngày 22 tháng 4 này và tìm chòm sao Lyra như hình dưới. Nó là một chòm sao nổi bật với sao Vega (sao Chức Nữ) rất sáng và 4 ngôi sao khác tạo thành một hình bình hành mờ hơn và cân đối.

Nguồn gốc giai điệu của những vì sao

Lyra là cái tên chỉ cây đàn lyre (đàn lia) của danh ca Orpheus. Cũng có nguồn khác cho rằng Orpheus không chỉ là một nhạc sĩ mà còn là nhà thơ. Chàng từng tham gia cùng chuyến hành trình của dũng sĩ Jason trên con tàu Argonauts đi lấy bộ lông cừu vàng.

Từ ngày còn nhỏ, Orpheus đã có một giọng ca mê hoặc không chỉ con người mà thậm chí cả cây rừng và động vật. Apollo - vị thần của ánh sáng và thơ ca - đã tặng cho cậu bé Orpheus cây đàn lyre. Chính cây đàn này cùng giọng hát tuyệt diệu đã khiến Orpheus trở thành chàng danh ca nổi tiếng khắp mọi nơi.

Một trong những người yêu mến giọng ca và tiếng đàn lyre của Orpheus là nàng Eurydice. Bất hạnh thay, ngay trong ngày họ tổ chức lễ cưới, Eurydice gặp nạn và qua đời. Quyết tâm đòi lại người vợ thân yêu, Orpheus mang theo cây đàn đi xuống thế giới của người chết. Tiếng đàn của chàng đã làm lay động thần Hades và vợ của ông là Persephone. Hades đồng ý để Orpheus mang Eurydice trở lại thế giới mặt đất và tiếp tục cuộc sống của mình, nhưng với điều kiện chàng phải đi phía trước và nhất định không được quay lại nhìn vợ cho tới khi cả hai đã lên tới mặt đất.

Vào thời khắc cuối cùng khi Orpheus vừa bước lên mặt đất dưới ánh Mặt Trời, do quá vui mừng chàng đã quay lại nhìn mà quên mất rằng lúc đó Eurydice đi sau nên chưa bước tới. Eurydice bị kéo trở lại thế giới của Hades và lần này không thể trở lại nữa (theo nguồn khác thì chính Eurydice đã đòi chồng phải quay lại nhìn mình khi thấy cả chặng đường dài mà Orpheus không một lần nhìn vợ).

Quay lại thế giới loài người trong hụt hẫng và đau khổ, Orpheus đau buồn ca hát và lang thang khắp nơi. Tiếng đàn của chàng làm mê hoặc mọi người phụ nữ, nhưng khi họ tới gần thì đều nhận sự từ chối từ phía chàng danh ca. Giận dữ vì bị cự tuyệt, hoặc có thể do bị kích động bởi tiếng đàn, họ đã lao tới xé xác chàng. Để tưởng nhớ chàng danh ca Orpheus, thần Apollo đã đưa cây đàn lyre lên bầu trời thành một chòm sao.

Trong game Hades của Supergiant, nếu là người chơi, có một số thời điểm bạn sẽ đi qua căn phòng của Eurydice, và đó là nơi mà bất cứ ai đều muốn dừng lại và tạm gác mọi thứ chỉ để ... nghe cô ấy hát (đôi khi là hát cùng Orpheus), giống như ngay cả Cerberus cũng ngủ quên vì tiếng đàn của Orpheus.