Trăn trở với chuối Lao Bảo

Ông Nguyễn Ngọc Minh ở thôn Long Phụng, xã Lao Bảo cho biết, điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của xã Lao Bảo rất phù hợp với việc trồng giống chuối mật mốc nên năng suất, sản lượng luôn đạt bình quân từ 13 - 14 tấn/ha/năm. Thế nhưng, đó là chuyện của thời điểm cách đây khoảng 10 - 15 năm về trước, khi cây chuối mật mốc được trồng trên vùng đất mới khai hoang, phục hóa.

Theo thời gian, nhiều vườn chuối trên địa bàn xã Lao Bảo do trồng lâu năm, lại không được phát cỏ, bón phân, tưới nước đúng thời điểm… nên năng suất, sản lượng ngày càng sụt giảm. Riêng diện tích hơn 5ha trồng chuối mật mốc của gia đình ông Minh do được chăm sóc khá “đặc biệt” nên sản lượng, chất lượng chuối vẫn duy trì ổn định.

Đó là khoảng đầu tháng 8 đến cuối tháng 9 hàng năm, ông Minh bắt đầu phát cỏ, bón phân để cải tạo đất; chặt bỏ những cây chuối đã già cỗi; tỉa thưa bụi chuối. Hiện vườn chuối đang mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho gia đình ông.

Anh Phan Ngọc Hiếu, ở thôn Long Phụng, xã Lao Bảo cho biết, sau “thất bại” với mô hình trồng chuối nuôi cấy mô, hiện tại anh đang tiếp tục xây dựng mô hình tuyển chọn cây giống chuối mật mốc bản địa để trồng trên diện tích 7ha. Khoảng tháng 10/2023, anh bắt đầu xây dựng mô hình trồng chuối nuôi cấy mô. Nhưng rồi, qua thời gian mô hình đã bộc lộ những hạn chế như chuối nuôi cây mô không chống chịu được với bệnh vàng lá héo rũ, sâu đục thân, tuyến trùng… dẫn đến chết hàng loạt; năng suất, chất lượng suy giảm nhanh.

Trồng giống chuối mật mốc bản địa mang lại thu nhập cao cho gia đình anh Phan Ngọc Hiếu - Ảnh: S.H

Đến giữa năm 2024, anh Hiếu đã chặt bỏ toàn bộ diện tích trồng chuối nuôi cấy mô và bắt đầu tìm chọn cây giống chuối mật mốc bản địa để trồng thay thế. Qua thời gian, anh Hiếu đã đúc rút được kinh nghiệm trồng giống chuối mật mốc bản địa như tiến hành phát cỏ, bón phân, chăm sóc vườn chuối về mùa khô; khi chuối lên từ 4 - 6 lá thì bón phân, cắt tỉa bớt cây con… Dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025 vừa qua, anh Hiếu bán ra thị trường hơn 2.000 buồng chuối với giá 100 nghìn đồng/buồng.

Theo ông Lê Bá Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Lao Bảo, tổng diện tích trồng chuối của toàn xã Lao Bảo khoảng 900ha. Hiện nay, nhiều vườn chuối trên địa bàn xã Lao Bảo có năng suất, sản lượng ngày càng sụt giảm, mà nguyên nhân xuất phát từ việc người dân chủ yếu trồng chuối trên đất rẫy, đất gò đồi, phụ thuộc hoàn toàn vào chất đất, khí hậu và hầu như không đầu tư bón phân, tưới nước, phát cỏ. Rồi việc tiêu thụ chuối tươi bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc, Thái Lan nên có thời điểm giá chuối giảm xuống rất thấp, chỉ còn khoảng từ 4.000 - 5.000 đồng/kg vào ngày thường; từ 8.000 - 10.000 đồng/kg vào các dịp lễ, Tết nên nhiều người trồng chuối trên địa bàn xã Lao Bảo không mặn mà với việc chăm sóc vườn chuối.

"Thời gian tới, xã Lao Bảo sẽ tiếp tục tìm kiếm các nguồn lực để hỗ trợ người trồng chuối từng bước nâng cao năng suất, sản lượng, chất lượng sản phẩm từ cây chuối. Khuyến khích người trồng chuối ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất; chú trọng đầu tư thâm canh tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, gắn sản xuất với khai thác, bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái. Đẩy mạnh liên kết với các doanh nghiệp để đầu tư, duy trì ổn định diện tích chuối hiện có, xây dựng, quảng bá thương hiệu, chỉ dẫn địa lý đối với các sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là sản phẩm OCOP cũng như đầu tư xây dựng mới, nâng cấp hệ thống hạ tầng trong nông nghiệp để phát triển kinh tế ở địa phương", ông Cường cho hay.

Sỹ Hoàng