Tranh chấp quần đảo Falkland nóng trở lại vì kế hoạch khai thác dầu

Quần đảo Falkland

Những diễn biến mới đang làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước hơn 40 năm sau cuộc chiến năm 1982.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting ngày 4-9 tuyên bố cam kết của London đối với quần đảo Falkland là “tuyệt đối và không thể lay chuyển”.

Phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Argentina Javier Milei tái khẳng định yêu sách chủ quyền đối với quần đảo mà Buenos Aires gọi là Malvinas.

Theo ông Streeting, quy chế hiện nay của quần đảo phản ánh lựa chọn của người dân địa phương. Chính phủ Anh duy trì lập trường rằng mọi thay đổi về địa vị chính trị của Falkland phải nhận được sự đồng thuận của cộng đồng sinh sống tại đây.

Trong cuộc trưng cầu dân ý năm 2013, với tỷ lệ cử tri tham gia khoảng 92%, có 99,8% số người bỏ phiếu lựa chọn tiếp tục duy trì quy chế lãnh thổ hải ngoại tự quản của Anh. London coi kết quả này là sự thể hiện rõ ràng quyền tự quyết của người dân trên đảo.

Trung tâm thông tin cho du khách của cảng Stanley, quần đảo Falkland

Argentina không công nhận cuộc trưng cầu dân ý trên. Buenos Aires cho rằng tranh chấp Falkland là vấn đề chủ quyền lãnh thổ giữa hai quốc gia, thay vì một trường hợp áp dụng quyền tự quyết.

Theo Argentina, Anh đã kiểm soát quần đảo từ năm 1833 sau khi loại bỏ chính quyền do Buenos Aires thiết lập tại đây.

Trong bài phát biểu trên truyền hình, Tổng thống Milei khẳng định lập trường chủ quyền của Argentina đối với Malvinas mang tính lâu dài.

Tuy nhiên, các biện pháp được ông công bố tập trung vào ngoại giao, pháp lý, kinh tế và tăng cường năng lực quốc phòng ở miền Nam Argentina, thay vì đề cập một hành động quân sự trực tiếp nhằm vào quần đảo.

Theo kế hoạch, Chính phủ Argentina sẽ đẩy nhanh thủ tục trừng phạt những doanh nghiệp tham gia thăm dò và khai thác dầu khí quanh quần đảo mà không có sự chấp thuận của Buenos Aires.

Phạm vi chế tài có thể được mở rộng sang cổ đông, lãnh đạo, nhà thầu và đơn vị cung cấp dịch vụ cho các dự án liên quan.

Ông Milei cũng dự kiến trình Quốc hội một dự luật khẩn cấp về bảo vệ chủ quyền quốc gia, đồng thời bổ sung nguồn lực để xây dựng căn cứ hải quân tại tỉnh Tierra del Fuego, cực Nam Argentina.

Chính phủ nước này cho rằng dự án sẽ củng cố năng lực hậu cần, thông tin liên lạc và sự hiện diện của Argentina tại Nam Đại Tây Dương.

Việc kiểm soát quần đảo Falklands là một vấn đề nhạy cảm

Nguyên nhân trực tiếp khiến tranh chấp nóng trở lại là dự án dầu khí Sea Lion nằm cách quần đảo khoảng 220km về phía Bắc.

Dự án do công ty Rockhopper Exploration của Anh và Navitas Petroleum của Israel phát triển, với kế hoạch bắt đầu hoạt động khai thác dầu vào năm 2028.

Argentina coi việc khai thác tài nguyên tại khu vực này mà không có sự đồng ý của Buenos Aires là vi phạm chủ quyền. Tổng thống Milei nói rằng dự án Sea Lion là mối đe dọa cấp bách đối với lợi ích quốc gia và cảnh báo các doanh nghiệp liên quan sẽ không được hoạt động tại phần lãnh thổ Argentina nằm trong quyền kiểm soát của Buenos Aires.

Phía Anh và chính quyền quần đảo Falkland cho rằng họ có quyền quản lý, cấp phép và khai thác tài nguyên tại vùng biển thuộc thẩm quyền hiện hành.

Quần đảo Falkland nằm ở Nam Đại Tây Dương, cách bờ biển Argentina khoảng 500km. Anh kiểm soát quần đảo gần như liên tục từ năm 1833, trong khi Argentina khẳng định nước này kế thừa chủ quyền của Tây Ban Nha sau khi giành độc lập. Hai cách diễn giải khác nhau về lịch sử và luật pháp là nền tảng của cuộc tranh chấp kéo dài gần hai thế kỷ.

Tháng 4-1982, quân đội Argentina đổ bộ lên quần đảo. Chính phủ Anh sau đó điều lực lượng đặc nhiệm hải quân đến Nam Đại Tây Dương.

Cuộc chiến kéo dài khoảng 10 tuần kết thúc với việc Anh giành lại quyền kiểm soát, khiến hàng trăm quân nhân hai nước cùng một số cư dân trên đảo thiệt mạng.

Liên hợp quốc coi Falkland/Malvinas là một vấn đề phi thực dân hóa chưa được giải quyết và nhiều lần kêu gọi Anh cùng Argentina tìm kiếm giải pháp hòa bình thông qua đàm phán. Tuy nhiên, hai bên vẫn bất đồng về đối tượng và cơ sở của tiến trình này.

Theo France24, AFP