JSOW - loại bom lượn Mỹ được cho là liên quan vụ đánh trúng đám cưới ở Iran

Vụ không kích nhằm vào thành phố Kuhestak ở miền nam Iran ngày 1/9 gây chú ý đặc biệt sau khi một quả bom đánh trúng ngôi nhà đang tổ chức đám cưới. 4 người thiệt mạng và hơn 60 người bị thương, theo thông tin được công bố sau vụ việc.

Các chuyên gia vũ khí được dẫn lời cho rằng mảnh vỡ tại hiện trường có nhiều đặc điểm phù hợp với Joint Standoff Weapon, thường được gọi là JSOW và mang định danh AGM-154.

JSOW là một dòng bom lượn dẫn đường chính xác do Mỹ phát triển. Khác với bom thông thường, vũ khí này không sử dụng động cơ để bay đến mục tiêu.

Sau khi được thả từ máy bay, các cánh của bom mở ra để tạo lực nâng, cho phép nó lượn tới khu vực mục tiêu.

Theo Hải quân Mỹ, JSOW thuộc nhóm vũ khí không đối đất tầm trung, có khối lượng khoảng 1.000 pound, tương đương hơn 450 kg.

Vũ khí có tầm phóng từ khoảng 22 km đến hơn 116 km tùy điều kiện và độ cao phóng. Thiết kế này cho phép máy bay mang bom duy trì khoảng cách với các hệ thống phòng thủ điểm của đối phương.

JSOW sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp GPS. Một số biến thể còn được trang bị đầu dò ảnh hồng ngoại để tăng khả năng nhận dạng và tấn công mục tiêu ở giai đoạn cuối hành trình. Đây là yếu tố giúp dòng bom này có thể tấn công các mục tiêu cố định với độ chính xác cao.

Dòng JSOW có nhiều biến thể với cấu hình đầu đạn khác nhau. Biến thể AGM-154A được thiết kế để tấn công các mục tiêu mềm và mục tiêu trên diện rộng.

Trong khi đó, AGM-154C sử dụng đầu đạn nặng khoảng 500 pound, tương đương 227 kg, nhằm vào các mục tiêu cố định và kiên cố.

Điểm đáng chú ý của JSOW nằm ở khả năng tấn công ngoài vùng phòng thủ. Máy bay có thể thả bom ở khoảng cách đáng kể so với mục tiêu, sau đó vũ khí tự bay theo quỹ đạo được lập trình. Điều này giúp giảm thời gian máy bay phải tiếp cận khu vực có hệ thống phòng không.

JSOW cũng có thể được tích hợp trên nhiều loại máy bay chiến đấu và máy bay ném bom của Mỹ. Hải quân Mỹ liệt kê các nền tảng như F/A-18, F-16, F-15E, F-35C, B-1B và B-2 trong số những máy bay có khả năng mang loại vũ khí này.

Trong vụ tấn công tại Kuhestak, cựu chuyên gia xử lý bom đạn Trevor Ball cho rằng cánh đuôi và phần vỏ được nhìn thấy tại hiện trường phù hợp với JSOW. N.R. Jenzen-Jones, giám đốc Cơ quan Dịch vụ Nghiên cứu Vũ khí, cũng đưa ra nhận định tương tự.

Một quả JSOW cũng xuất hiện dưới cánh máy bay chiến đấu Mỹ trong video do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố ngày 1/9, cùng thời điểm Mỹ tuyên bố tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào các mục tiêu tại Iran.

Tuy nhiên, việc xác định loại bom không đồng nghĩa đã xác định được nguyên nhân khiến vũ khí đánh trúng ngôi nhà tổ chức đám cưới.

CENTCOM tuyên bố quân đội Mỹ không nhắm mục tiêu vào dân thường và cho biết các cuộc tập kích nhằm vào những mục tiêu quân sự.

Vụ việc hiện trở thành một trong những trường hợp gây tranh cãi nhất trong đợt không kích mới tại Iran.

Nếu kết luận JSOW được xác nhận, câu hỏi tiếp theo sẽ là mục tiêu mà vũ khí được lập trình để tấn công, cũng như nguyên nhân khiến quả bom đánh trúng khu vực dân sự.