Tránh sa sút trí tuệ từ tuổi 45: Kiểm soát 3 yếu tố nguy cơ

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe tim mạch cũng như sức khỏe não bộ. Ảnh: parkerphotography/Alamy

Các nhà khoa học cho biết đã xác định được 3 yếu tố sức khỏe ở tuổi trung niên có thể giúp ngăn ngừa sa sút trí tuệ trong hơn một thập kỷ.

Theo một nghiên cứu mới, những người duy trì sức khỏe tim mạch tốt - được định nghĩa là có huyết áp bình thường, không mắc tiểu đường type 2 và không hút thuốc - trong độ tuổi từ 45-65 sẽ có thời gian sống không mắc chứng mất trí nhớ dài hơn trung bình gần 13 năm.

Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên Tạp chí y khoa Neurology.

Theo dõi hơn 12.000 người trong 26 năm

Các nhà nghiên cứu thuộc hệ thống y tế Langone Health của Đại học New York (NYU) đã phân tích dữ liệu từ Nghiên cứu về nguy cơ xơ vữa động mạch trong cộng đồng (Atherosclerosis Risk in Communities - ARIC), được bắt đầu từ năm 1986 và theo dõi người Mỹ trong nhiều thập kỷ, tập trung vào các yếu tố nguy cơ mạch máu ở tuổi trung niên và chứng mất trí nhớ khi về già.

Trong phân tích mới, các nhà nghiên cứu xem xét 12.409 người, với độ tuổi trung bình 56 và không mắc chứng mất trí nhớ tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu.

Những người tham gia được đánh giá dựa trên 3 yếu tố nguy cơ: huyết áp cao, tiểu đường type 2 và hút thuốc. Sau đó, họ được theo dõi trong khoảng 3 thập kỷ, với thời gian theo dõi trung bình là 26 năm.

Trong thời gian này, 3.008 người phát triển chứng mất trí nhớ, trong khi 5.238 người tử vong mà không mắc chứng mất trí nhớ.

Kết quả cho thấy những người không có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào trong 3 yếu tố trên sống không mắc chứng mất trí nhớ lâu hơn gần 13 năm so với những người có cả 3 yếu tố nguy cơ.

Chủ động kiểm soát yếu tố nguy cơ từ tuổi trung niên

Số người sống chung với chứng mất trí nhớ trên toàn cầu được dự báo sẽ gần như tăng gấp 3 lần, lên 153 triệu người vào năm 2050. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng gần một nửa số trường hợp mất trí nhớ trên toàn thế giới có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn.

Những người duy trì sức khỏe tim mạch tốt trong độ tuổi từ 45-65 sẽ có thời gian sống không sa sút trí tuệ dài hơn trung bình gần 13 năm. Ảnh: Canva

Tiến sĩ Josef Coresh, điều tra viên cấp cao của nghiên cứu và Giám đốc Viện Lão hóa tối ưu thuộc Langone Health cho rằng, những phát hiện trong nghiên cứu mới cho thấy mọi người cần chủ động tránh 3 yếu tố nguy cơ nói trên ở tuổi trung niên như một chiến lược nhằm duy trì sức khỏe não bộ trong hơn một thập kỷ.

Ông hy vọng kết quả nghiên cứu sẽ khuyến khích mọi người bỏ thuốc lá và theo dõi chặt chẽ sức khỏe mạch máu từ tuổi 45.

Chăm sóc tim mạch cũng là bảo vệ não bộ

Tiến sĩ Jacqui Hanley, Trưởng bộ phận tài trợ nghiên cứu của Alzheimer’s Research UK, người không tham gia nghiên cứu cho rằng, thay vì chỉ tập trung vào khả năng một người mắc chứng mất trí nhớ, nghiên cứu cũng đặt ra một câu hỏi thiết thực hơn: một người có thể kỳ vọng sống bao lâu mà không mắc chứng mất trí nhớ?

Theo bà, cách tiếp cận này đưa ra một bức tranh có ý nghĩa về cách sức khỏe ở tuổi trung niên có thể định hình số năm con người sống mà không mắc chứng mất trí nhớ. Đồng thời, nghiên cứu cũng ghi nhận rằng huyết áp cao, tiểu đường và hút thuốc không chỉ liên quan đến khả năng mắc chứng mất trí nhớ cao hơn mà còn làm tăng nguy cơ tử vong sớm do các bệnh lý khác.

“Những phát hiện này nhấn mạnh tại sao việc chăm sóc sức khỏe tim mạch cũng quan trọng như chăm sóc sức khỏe não bộ”, bà Hanley nói.

Bà khuyến nghị mọi người thực hiện những biện pháp thiết thực như duy trì hoạt động thể chất, không hút thuốc và kiểm soát các bệnh lý như huyết áp cao và tiểu đường.

“Không có cách nào được bảo đảm có thể ngăn ngừa chứng mất trí nhớ. Tuy nhiên, các nghiên cứu, trong đó có nghiên cứu này, cho thấy việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe tim mạch kém cũng có thể giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và chứng mất trí nhớ”.