Trào lưu 'thịt một nắng', chuyên gia cảnh báo!

Những ngày miền Bắc và miền Trung trải qua đợt nắng nóng gay gắt với nền nhiệt ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C, mạng xã hội rộ lên trào lưu tự làm thịt một nắng ngay tại ban công, sân thượng hay trước hiên nhà. Các đoạn video ghi lại cảnh thịt bò, thịt heo được tẩm ướp sơ rồi đem phơi nắng thu hút nhiều lượt xem, tạo hiệu ứng “xưởng chế biến tại nhà” giữa mùa nóng. Liệu trào lưu phơi thịt này có đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, PV Báo Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với bác sĩ Lê Văn Thiệu - Trung tâm khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Phơi thịt ngoài ban công, không có dụng cụ che chắn nguy cơ nhiễm khuẩn là rất lớn. Ảnh: Mạng xã hội.

Thưa bác sĩ, hiện nay trên mạng xã hội rầm rộ trào lưu "tận dụng" cái nắng trên 40 độ C để tự làm thịt một nắng tại ban công, sân thượng. Dưới góc nhìn của một bác sĩ về bệnh nhiệt đới, phản ứng đầu tiên của ông khi nhìn thấy những hình ảnh, video này là gì?

Bác sĩ Lê Văn Thiệu: Phản ứng đầu tiên của tôi là lo ngại. Những miếng thịt phơi như vậy nhìn bề mặt có vẻ se khô lại nhưng thực chất bên trong chưa được làm khô hoàn toàn, hoàn toàn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Khi phơi ngoài trời ở nhiệt độ 35 - 40°C trong vài giờ, lớp vỏ ngoài của miếng thịt (nhất là thịt miếng dày) sẽ se lại tạo cảm giác khô ráo, nhưng bên trong vẫn giữ độ ẩm rất cao và còn sống. Tình trạng "ngoài khô - trong ẩm" kết hợp với độ ẩm không khí lớn chính là môi trường lý tưởng để các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E.coli, Campylobacter hay tụ cầu vàng – vốn tồn tại sẵn từ khâu giết mổ – phát triển mạnh mẽ.

Bác sĩ có thể cho biết sự khác nhau giữa quy trình chế biến truyền thống chuẩn y tế/công nghiệp và việc phơi thịt tự phát hiện nay?

Bác sĩ Lê Văn Thiệu: Trong công nghiệp thực phẩm, thịt được làm khô bằng hệ thống sấy kiểm soát nhiệt độ, thời gian và độ ẩm nhằm đưa hàm lượng nước xuống mức vi sinh vật khó phát triển. Quy trình còn kết hợp kiểm dịch nguyên liệu, bảo quản lạnh, xử lý nhiệt, ướp muối hoặc hút chân không để hạn chế nhiễm khuẩn và kéo dài thời gian bảo quản.

Ngược lại, việc phơi thịt tự phát hiện nay phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết môi trường, không kiểm soát được nhiệt độ bên trong khối thịt, độ ẩm không khí hay nguy cơ nhiễm bụi, côn trùng và vi sinh vật từ môi trường xung quanh. Nhiệt độ ngoài trời trên 40°C không tương đương với quy trình sấy nhiệt đạt chuẩn, vì nhiệt phân bố không đồng đều và không đủ để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn hoặc ký sinh trùng.

Do đó, phơi nắng thủ công không thể xem là tương đương với quy trình chế biến thực phẩm an toàn trong công nghiệp, và vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, ngộ độc thực phẩm và ký sinh trùng nếu chế biến hoặc bảo quản không đúng cách.

Nhiều bà nội trợ tranh thủ những ngày nóng đem phơi một mẻ thịt ba chỉ lớn sau đó để ngăn đá tủ lạnh dùng dần. Món ăn tạo thành trào lưu nấu ăn trên mạng xã hội. Ảnh: Minh Thư/Nguồn znews.vn

Nhiều người dân hào hứng chia sẻ rằng thịt phơi dưới nắng gắt nhiệt độ cao như vậy sẽ nhanh héo, ngon và "sạch". Theo bác sĩ, nguy cơ đối với sức khỏe khi ăn loại thịt này là gì và bác sĩ có khuyến cáo gì tới người dân?

Bác sĩ Lê Văn Thiệu: Thịt phơi nắng thủ công ở sân thượng, ban công không chỉ nguy cơ nhiễm vi khuẩn gây bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ nấm mốc và độc tố nấm. Thời tiết miền Bắc hiện thường nóng gay gắt ban ngày nhưng độ ẩm tăng cao về chiều tối và ban đêm. Nếu thịt không được bảo quản lạnh ngay sau khi phơi, thực phẩm dễ hút ẩm trở lại và tạo điều kiện cho nấm phát triển. Một số loại nấm có thể sinh độc tố ảnh hưởng lâu dài đến gan, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch.

Bên cạnh đó, nguy cơ ký sinh trùng và giun sán cũng không thể xem nhẹ. Nếu nguồn thịt không được kiểm dịch đầy đủ, trong thịt có thể tồn tại nang sán, ấu trùng giun xoắn hoặc các loại ký sinh trùng khác.

Việc phơi nắng vài giờ hoàn toàn không đủ để tiêu diệt các tác nhân này. Nếu thịt sau đó được chế biến chưa chín kỹ, người sử dụng có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua đường tiêu hóa, gây đau bụng, rối loạn tiêu hóa, nôn ói; sốt, mất nước, đau cơ, sốt, dị ứng...Thậm chí biến chứng tim mạch và thần kinh trong trường hợp nặng, thậm chí nhiễm trùng nặng ở người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền.

Ngoài ra quá trình phơi ngoài trời tại sân thượng, ban công hoặc khu vực gần đường giao thông còn khiến thực phẩm dễ nhiễm bụi mịn, khí thải, kim loại nặng và vi sinh vật trong môi trường. Ruồi nhặng đậu vào thực phẩm cũng có thể mang theo vi khuẩn đường ruột và trứng giun sán, nguy hiểm cho sức khỏe người dùng.

Vì vậy người dân không nên chạy theo các trào lưu chế biến thực phẩm tự phát trên mạng xã hội, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng cực đoan hiện nay. Việc sử dụng thực phẩm vẫn cần tuân thủ nguyên tắc cơ bản của an toàn thực phẩm là 'ăn chín, uống sôi', đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ, bảo quản đúng nhiệt độ và chế biến trong điều kiện vệ sinh an toàn, giúp phòng tránh ngộ độc thực phẩm, nhiễm khuẩn và các bệnh lý do ký sinh trùng gây ra.

Xin cảm ơn bác sĩ!

Mời độc giả xem video Hà Nội nắng nóng đỉnh điểm, 40,7 độ C, cao nhất cả nước