Trao quyền tự chủ lớn hơn để Petrovietnam trở thành 'đầu tàu' năng lượng biển

PGS.TS Lê Quang Duyến: Trong lộ trình phát thải ròng bằng "0", vai trò của dầu khí sẽ không dừng lại ở hoạt động thăm dò, khai thác và cung cấp dầu khí truyền thống mà đang từng bước mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới.

Dầu khí vẫn là trụ cột của an ninh năng lượng

Theo PGS.TS Lê Quang Duyến, dù thế giới đang thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, ngành dầu khí vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Không chỉ cung cấp nguồn năng lượng ổn định phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, ngành dầu khí còn tạo nguồn lực tài chính để đầu tư cho quá trình chuyển dịch năng lượng trong tương lai. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam vừa bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế, vừa thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050.

Ông cho rằng trong lộ trình phát thải ròng bằng "0", vai trò của dầu khí sẽ không dừng lại ở hoạt động thăm dò, khai thác và cung cấp dầu khí truyền thống mà đang từng bước mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới như khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), điện gió ngoài khơi, hydrogen, amoniac xanh và các giải pháp thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và thu hồi, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS).

Dầu khí không chỉ cung cấp năng lượng mà còn là lực lượng tiên phong trong phát triển các ngành năng lượng mới, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải. Trong nhiều thập niên tới, dầu khí vẫn sẽ là nguồn năng lượng nền của nền kinh tế. Nguyên nhân là bởi các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời dù phát triển nhanh nhưng vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và có tính biến động cao.

Trong khi đó, dầu khí, đặc biệt là khí thiên nhiên, có khả năng cung cấp năng lượng liên tục, ổn định và đáp ứng nhu cầu phụ tải lớn của hệ thống điện quốc gia. Với mức phát thải thấp hơn than đá, khí thiên nhiên còn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cân bằng hệ thống điện khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng. Chính vì vậy, dầu khí được xem là nguồn năng lượng chuyển tiếp quan trọng, là cầu nối trên con đường hướng tới nền kinh tế carbon thấp.

Petrovietnam có lợi thế để trở thành lực lượng nòng cốt

Đánh giá về khả năng tham gia quá trình chuyển dịch năng lượng, PGS.TS Lê Quang Duyến cho rằng, Petrovietnam đang sở hữu nhiều lợi thế mà không nhiều doanh nghiệp trong nước có được. Đó là hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại được đầu tư qua nhiều thập niên, đội ngũ nhân lực chất lượng cao, kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn ngoài khơi cùng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ đã được tích lũy trong quá trình hợp tác quốc tế.

Theo ông, Petrovietnam đã xây dựng được nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua hàng loạt dự án hợp tác với các đối tác lớn trên thế giới, đồng thời sở hữu nền tảng tài chính tương đối vững mạnh. Đây là những điều kiện quan trọng để Tập đoàn tham gia vào các lĩnh vực năng lượng mới có hàm lượng công nghệ cao.

Petrovietnam đã xây dựng được nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là điều kiện quan trọng để Tập đoàn tham gia vào các lĩnh vực năng lượng mới có hàm lượng công nghệ cao.

Trong lộ trình hướng tới năm 2050, Petrovietnam hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong phát triển điện gió ngoài khơi, hydrogen, amoniac xanh, CCS, CCUS cũng như các giải pháp lưu trữ năng lượng.

Một lợi thế đáng chú ý khác là khả năng tận dụng hạ tầng và kinh nghiệm khai thác ngoài khơi hiện có. Những công trình biển, hệ thống dịch vụ kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành trong môi trường biển khắc nghiệt của ngành dầu khí có thể được chuyển đổi và sử dụng hiệu quả cho các dự án điện gió ngoài khơi, lưu trữ carbon hay sản xuất hydrogen trong tương lai. Đây chính là nền tảng để Petrovietnam trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình chuyển dịch năng lượng của đất nước.

Mở rộng Luật Dầu khí tạo dư địa cho tăng trưởng năng lượng quốc gia

Để hiện thực hóa mục tiêu này, PGS.TS Lê Quang Duyến cho rằng khuôn khổ pháp lý cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện cho các lĩnh vực năng lượng mới phát triển.

Theo ông, Luật Dầu khí cần mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hoạt động liên quan đến LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen, CCS và CCUS. Song song với đó là các cơ chế khuyến khích đầu tư, chia sẻ rủi ro, thúc đẩy đổi mới công nghệ và đặc biệt là tạo điều kiện bao tiêu sản phẩm đầu ra dài hạn cho các nhà đầu tư.

Ông cũng lưu ý rằng hiện nay vẫn tồn tại những điểm giao thoa, chồng chéo giữa Luật Dầu khí và một số luật chuyên ngành khác. Vì vậy, việc sửa đổi Luật theo hướng đổi mới tư duy lập pháp là cần thiết.

Theo cách tiếp cận mới, Luật tập trung quy định những vấn đề lớn, có tính nguyên tắc và ổn định lâu dài, trong khi các nội dung mang tính kỹ thuật, trình tự, thủ tục nên được giao cho Chính phủ và các cơ quan quản lý quy định chi tiết thông qua nghị định, thông tư hướng dẫn. Cách làm này sẽ giúp hệ thống pháp luật linh hoạt hơn, tạo dư địa để kịp thời điều chỉnh khi thực tiễn phát triển năng lượng thay đổi nhanh chóng, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình triển khai dự án.

Đặc biệt, từ thực tiễn hoạt động của ngành, PGS.TS Lê Quang Duyến cho rằng cần có những cơ chế mạnh mẽ hơn để phát huy vai trò của Petrovietnam trong phát triển năng lượng ngoài khơi.

"Petrovietnam đang đại diện Nhà nước trong tổ chức và điều hành nhiều hoạt động dầu khí trên biển, sở hữu đội ngũ chuyên gia, hệ thống kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn mà ít đơn vị nào có được. Không doanh nghiệp nào 'hiểu' các công trình ngoài biển tốt hơn Petrovietnam", PGS.TS Lê Quang Duyến nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, ông đề xuất Nhà nước tăng cường phân cấp, phân quyền cho Petrovietnam trong các dự án năng lượng ngoài khơi, tạo điều kiện để Tập đoàn chủ động hơn về vốn, công nghệ, quyết định đầu tư và triển khai dự án trong phạm vi phù hợp.

Theo PGS.TS Lê Quang Duyến, việc trao quyền tự chủ lớn hơn không chỉ giúp phát huy tối đa năng lực sẵn có của Petrovietnam mà còn góp phần đẩy nhanh tiến độ phát triển các ngành năng lượng mới, tận dụng hiệu quả tiềm năng biển của Việt Nam và bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng.