Trekking con đường đá cổ Pavie phủ rêu trăm tuổi ở 'nơi cuối trời Tây Bắc'

Giữa rừng già trên sườn núi Tây Bắc, những phiến đá xếp nối nhau hiện ra dưới lớp lá mục. Có viên rộng 50-70 cm, bề mặt phủ rêu xanh, có đoạn nhẵn bóng vì dấu chân người qua lại suốt nhiều năm. Con đường rộng chừng 3m uốn lượn theo sườn núi, lúc khuất dưới tán cây cổ thụ, lúc mở ra trước khoảng trời xanh.

Đó là đường đá cổ Pavie, nối khu vực bản Sàng Mà Pho, xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu với thôn Nhìu Cồ San, xã Dền Sáng, tỉnh Lào Cai.

Phần đường còn tương đối nguyên trạng dài khoảng 16-17 km, đang trở thành điểm đến của những người yêu trekking, muốn khám phá một Tây Bắc khác biệt với những cung leo núi quen thuộc.

Với anh Văn Hiền, 40 tuổi, ở Bắc Ninh, hành trình trên đường đá Pavie là trải nghiệm đáng nhớ. Những phiến đá nối nhau qua sườn núi tạo nên thử thách khác hẳn những cung đường đất thông thường. “Leo đường đá cổ Pavie ở Lai Châu là trải nghiệm rất đáng nhớ. Có đoạn dốc, trơn và khá thử sức, nhưng càng đi càng thấy vẻ hoang sơ, bình yên của núi rừng Tây Bắc”, anh nói.

Điều níu chân anh Hiền không chỉ là cảm giác chinh phục. Sau những đoạn dốc khiến đôi chân mỏi nhừ, cảnh sắc bất ngờ mở ra với những thảo nguyên xanh trải dài, đàn dê thong thả gặm cỏ giữa khoảng không tĩnh lặng. Gió luồn qua sườn núi, tiếng bước chân chậm lại, nhường chỗ cho cảm giác thư thái giữa thiên nhiên. “Đây là cung đường không chỉ để chinh phục, mà còn để tận hưởng vẻ đẹp rất riêng của Lai Châu”, anh chia sẻ.

Pavie có sức hút từ chính sự nguyên sơ ấy. Không có những công trình nhân tạo nổi bật hay các điểm check-in được sắp đặt cầu kỳ, con đường giữ nguyên dáng vẻ cũ kỹ, khiêm nhường giữa rừng. Người đi bộ không chỉ nhìn ngắm cảnh quan mà còn có cảm giác đang lần theo dấu vết của một hành trình đã bắt đầu từ hơn một thế kỷ trước.

Đường đá Pavie được khởi dựng khoảng năm 1920, dưới thời Pháp thuộc, từng là một phần tuyến giao thông dài gần 100 km kết nối khu vực Lai Châu với Lào Cai. Công trình gắn với tên Auguste Jean-Marie Pavie, viên chức người Pháp từng khảo sát và hoạt động tại Đông Dương.

Con đường được xây dựng nhằm phục vụ việc vận chuyển lương thực, nông sản và kiểm soát vùng biên viễn Tây Bắc. Mặt đường lát bằng những khối đá xếp thủ công, đủ cho người đi bộ và ngựa thồ qua lại giữa địa hình núi cao hiểm trở. Dọc tuyến từng có các vị trí đồn bốt phục vụ tuần tra; một sân bay gần bản Nhìu Cồ San cũng được xây dựng để hỗ trợ hoạt động vận chuyển.

Nhưng phía sau những phiến đá bền bỉ với thời gian là câu chuyện ít được nhắc đến về những người dân bản địa tham gia mở đường. Giữa núi cao, rừng sâu và thời tiết khắc nghiệt, lao động nặng nhọc khiến nhiều dân phu kiệt sức, thậm chí bỏ mạng. Qua chiến tranh và sự bào mòn của thiên nhiên, phần lớn tuyến đường cũ dần biến mất.

Đoạn còn lại giữa vùng núi Nhìu Cồ San trở thành dấu tích hiếm hoi của một công trình giao thông từng giữ vai trò quan trọng ở Tây Bắc. Trong nhiều thập kỷ, con đường vẫn được người dân sử dụng để đi lại giữa các bản vùng cao. Những đoạn gần khu dân cư có mặt đá nhẵn hơn, dấu tích của việc đi lại và chăn thả gia súc qua nhiều thế hệ. Càng vào sâu trong rừng, rêu phủ dày hơn, lá mục bám trên mặt đá, khiến con đường mang vẻ trầm mặc như thể thời gian đã dừng lại.

Với người trekking, mỗi đoạn đường mở ra một lát cắt khác nhau của thiên nhiên. Rừng già với những thân cây xù xì, tán rộng nối tiếp các khu vực trồng thảo quả. Ánh sáng xuyên qua kẽ lá, in thành những khoảng sáng tối trên mặt đá. Tiếng nước chảy từ những con suối nhỏ hòa cùng tiếng gió, đôi khi là âm thanh duy nhất giữa không gian rộng lớn.

Ở độ cao khoảng 2.100m so với mực nước biển, khu vực Đèo Gió là một điểm dừng đáng chú ý trên hành trình. Tại đây, người đi bộ có thể nghỉ chân, ngắm cảnh núi rừng và cảm nhận sự thay đổi của thảm thực vật theo độ cao. Từ Đèo Gió, cung đường tiếp tục qua rừng, suối và những khu vực trồng thảo quả trước khi kết nối với khu vực Nhìu Cồ San. Tuy nhiên, độ dài thực tế của hành trình phụ thuộc vào điểm xuất phát, điểm kết thúc và lộ trình được lựa chọn; du khách nên xác nhận cung đi cụ thể với người dẫn đường địa phương trước khi khởi hành.

Chị Ngọc Điệp, người từng trải nghiệm cung đường, Pavie không quá khó nếu có sự chuẩn bị phù hợp, kể cả với người mới bắt đầu trekking. Địa hình có những đoạn tương đối thoải, nhưng cũng có dốc và mặt đá trơn, đặc biệt khi trời ẩm hoặc sau mưa. “Độ dài và địa hình của cung đường có thể cho phép đi về trong ngày nếu lựa chọn lộ trình phù hợp, không nhất thiết phải ngủ lại giữa rừng. Đây cũng là nơi lý tưởng để tập luyện với những người theo đuổi chạy địa hình”, chị Điệp cho biết.

Ông Trần Quang Kháng, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu, cho biết tỉnh có nhiều đỉnh núi cao như Pu Si Lung, Pu Ta Leng, Kỳ Quan San và Bạch Mộc Lương Tử, thu hút những người yêu thích leo núi, khám phá. Đường đá cổ Pavie cũng là điểm đến ngày càng được chú ý. Thời gian qua, địa phương phối hợp với các đơn vị tổ chức nhiều giải chạy, thu hút đông đảo vận động viên.

Theo anh Văn Hiền, giá trị của Pavie không nằm riêng ở việc vượt qua một cung đường khó. Điều đáng quý hơn là được đi giữa cảnh quan còn nguyên nét hoang sơ, nhìn thấy đời sống bản địa và cảm nhận dấu tích lịch sử hiện diện ngay dưới chân mình.

Từ Hà Nội, du khách có thể đi xe khách giường nằm đến TP Lai Châu, quãng đường hơn 400 km, mất khoảng 8-9 giờ. Từ trung tâm thành phố, tiếp tục thuê xe địa phương vào Sin Suối Hồ rồi đến bản Sàng Mà Pho, điểm bắt đầu cung trekking đường đá cổ Pavie. Một phương án khác là đi xe đêm Hà Nội - Sa Pa, sau đó thuê xe đến Sin Suối Hồ.