Trí tuệ nhân tạo: Hiểm họa thông tin từ hình ảnh vệ tinh giả mạo
Những hình ảnh vệ tinh 'giả mạo', được cho là do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, như hình ảnh một căn cứ quân sự của Mỹ ở Qatar bị tàn phá nặng nề, đang đe dọa nghiêm trọng thông tin xác thực về xung đột Mỹ - Israel và Iran.
Cảnh đổ nát sau một vụ tấn công tại Tel Aviv, Israel, ngày 8/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran không ngừng leo thang, trên mạng xã hội X xuất hiện hình ảnh, “trước và sau”, cho thấy hệ thống radar của Mỹ đã bị phá hủy hoàn toàn tại một căn cứ ở Qatar. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết hình ảnh thực chất là phiên bản được chỉnh sửa bằng AI từ một hình ảnh Google Earth chụp năm ngoái về một căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain. Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy là hàng xe ô tô đỗ ở vị trí giống hệt nhau trong cả ảnh vệ tinh gốc và ảnh đã bị chỉnh sửa.
Hình ảnh giả này đã thu hút hàng triệu lượt xem khi lan truyền trên mạng xã hội bằng nhiều ngôn ngữ. Điều này cho thấy người dùng ngày càng khó phân biệt thật - giả trên các nền tảng trực tuyến tràn ngập hình ảnh do AI tạo ra.
Ông Brady Africk, nhà nghiên cứu tình báo nguồn mở (OSINT) độc lập, cho biết các hình ảnh vệ tinh bị chỉnh sửa ngày càng xuất hiện nhiều trên mạng xã hội sau các sự kiện lớn, trong đó có cuộc chiến tại Trung Đông. Ông Africk lưu ý nhiều hình ảnh bị chỉnh sửa này thường có dấu hiệu nhận biết của AI như góc chụp bất thường, chi tiết bị mờ và những đặc điểm ảo không phù hợp với thực tế.
Thông tin giả mạo tương tự từng xuất hiện trong xung đột Nga – Ukraine và giao tranh 4 ngày giữa Ấn Độ và Pakistan năm ngoái. Các nhà nghiên cứu cho rằng sự phát triển của AI tạo sinh đang tạo điều kiện cho việc tạo ra những hình ảnh vệ tinh giả nhưng rất thuyết phục trong các cuộc xung đột lớn. Xu hướng này có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với an ninh thực tế. Theo ông Africk, những hình ảnh vệ tinh bị thao túng, giống như các dạng thông tin sai lệch khác, có thể gây ra tác động tiêu cực trong thế giới thực khi người dùng hành động dựa trên thông tin chưa được kiểm chứng.
Tuy nhiên, trong thời đại AI, những hình ảnh vệ tinh độ phân giải cao được thu thập theo thời gian thực cũng có thể giúp các nhà hoạch định chính sách có manh mối quan trọng để đánh giá các mối đe dọa an ninh cũng như bác bỏ các thông tin sai lệch từ những nguồn chưa được kiểm chứng. Do đó, giới nghiên cứu cho rằng khi hình ảnh do AI tạo ra ngày càng trở nên thuyết phục, công chúng cần thận trọng và xây dựng tư duy phản biện khi tiếp xúc với các nội dung hình ảnh lan truyền trên mạng.
