Triển lãm mới hé lộ tài năng in tranh ít người biết của Manet và Van Gogh

Triển lãm mang tên Beyond Impressionism: Printmaking from Manet to Picasso diễn ra tại Bảo tàng Holburne từ ngày 23/5 đến 13/9, quy tụ hơn 50 tác phẩm in của các nghệ sĩ thuộc trường phái Ấn tượng, Hậu Ấn tượng và Lập thể. Không chỉ có Manet và Van Gogh, triển lãm còn giới thiệu tác phẩm của Paul Gauguin, Pablo Picasso, Henri de Toulouse-Lautrec hay James McNeill Whistler.

Điểm đặc biệt của triển lãm nằm ở việc cho thấy những nghệ sĩ vốn nổi tiếng với hội họa thực chất cũng là những người góp phần hồi sinh nghệ thuật in tranh vào cuối thế kỷ 19 - thời điểm loại hình này dần mất vị thế trong đời sống mỹ thuật.

Khi các danh họa đưa nghệ thuật in tranh trở lại

Chris Stephens, giám đốc Bảo tàng Holburne, cho biết ý tưởng của triển lãm là nhấn mạnh rằng thế hệ họa sĩ Ấn tượng không chỉ tạo nên cách mạng trong hội họa mà còn thay đổi hoàn toàn nghệ thuật in.

Ông nói: "Những bức tranh của trường phái Ấn tượng đã quá quen thuộc, nhưng chúng ta dường như quên mất rằng chính thế hệ nghệ sĩ ấy, cùng những người kế thừa họ, đã làm thay đổi triệt để nghệ thuật in tranh. Chúng tôi muốn ghi nhận khoảnh khắc vĩ đại đó vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20".

Bức tranh in của James McNeill Whistler ghi lại cảnh Venice, Italy

Stephens cho biết ông nảy ra ý tưởng tổ chức triển lãm sau khi nhìn thấy các bản khắc gỗ của Gauguin tại hội chợ nghệ thuật Frieze Masters ở London. "Tôi bị cuốn hút bởi cảm giác trực diện của chúng" - ông chia sẻ.

Trong lịch sử, nghệ thuật in từng có những bậc thầy như Rembrandt hay Francisco Goya. Nhưng đến thế kỷ 19, kỹ thuật này dần bị xem là công cụ sao chép thương mại hơn là một hình thức nghệ thuật độc lập.

Stephens nhận định: "Nhiều họa sĩ hàng đầu thế kỷ 19 đã quay trở lại với nghệ thuật in tranh, nâng vị thế của nó thành một phương tiện biểu đạt nghệ thuật đúng nghĩa".

ức in thạch bản chân dung nữ họa sĩ Berthe Morisot do Manet thực hiện năm 1872

Một trong những hình ảnh nổi bật của triển lãm là bức in thạch bản chân dung nữ họa sĩ Berthe Morisot do Manet thực hiện năm 1872. Manet từng là thành viên quan trọng của Socíeté des Aquafortistes - tổ chức thành lập tại Paris năm 1862 nhằm thúc đẩy nghệ thuật khắc axit ngang hàng với hội họa và ký họa.

Theo Stephens, bản chất cộng tác của nghệ thuật in đã tạo điều kiện cho các nghệ sĩ thời bấy giờ trao đổi ý tưởng mạnh mẽ với nhau. Họ đồng thời chịu ảnh hưởng lớn từ các nghệ nhân in tranh Nhật Bản - nguồn cảm hứng quan trọng đối với nghệ thuật châu Âu cuối thế kỷ 19.

Van Gogh, Picasso và sức sống mới của nghệ thuật in

Một trong những tác phẩm đáng chú ý tại triển lãm là Gardener By an Apple Tree của Van Gogh - tác phẩm được ông phác họa sau chuyến thăm một viện dưỡng lão. Bên cạnh những nét in giản dị là cảm giác tĩnh lặng và nhân văn vốn luôn hiện diện trong nghệ thuật của danh họa Hà Lan.

Tranh in "Gardener By an Apple Tree" của Van Gogh - tác phẩm được ông phác họa sau chuyến thăm một viện dưỡng lão

Stephens đặc biệt yêu thích các bản khắc của James McNeill Whistler về sông Thames ở London và thành phố Venice (Italy). Ông nói: "Thật thú vị khi thấy cách ông ấy sử dụng kiểu đổ bóng mềm mại mà kỹ thuật khắc axit có thể tạo ra. Nó tạo nên hiệu ứng tương tự bầu không khí xanh thẫm, mờ sương mà ông đạt được trong các bức tranh của mình".

Triển lãm cũng cho thấy sự phát triển của công nghệ in thạch bản đã cho phép các nghệ sĩ tạo ra những poster màu khổ lớn như các tác phẩm nổi tiếng của Toulouse-Lautrec quảng bá đời sống đêm Paris (Pháp).

Trong khi đó, Picasso xuất hiện với loạt tác phẩm in như The Frugal Meal cùng các bản khắc hình tượng nhân ngưu Minotaur từ thập niên 1930. Triển lãm nhấn mạnh rằng Picasso là người hoàn toàn đón nhận nghệ thuật in, không ngừng thử nghiệm để mở rộng giới hạn của loại hình này và củng cố vị thế của nó trong nghệ thuật hiện đại.

Stephens cho biết: "Thật tuyệt vời khi có thể cho thấy hành trình hồi sinh của nghệ thuật khắc axit - từ những khung cảnh đêm Venice của Whistler đến các nhân ngưu của Picasso, bên cạnh những bản khắc gỗ hiếm của Gauguin và tranh in thạch bản của Toulouse-Lautrec".

Nhiều tác phẩm trong triển lãm đến từ các bộ sưu tập công như Courtauld Gallery hay Ashmolean Museum, nhưng cũng có không ít hiện vật được mượn từ các bộ sưu tập tư nhân và hiếm khi xuất hiện trước công chúng.

Với triển lãm mới này, Bảo tàng Holburne không chỉ kể câu chuyện về một giai đoạn chuyển mình của nghệ thuật in tranh mà còn nhắc công chúng rằng phía sau những bức sơn dầu kinh điển, Manet, Van Gogh hay Picasso còn là những nghệ sĩ luôn tìm cách phá bỏ giới hạn sáng tạo của thời đại mình.