Triển lãm 'Sắc quê 11' và nhịp điệu của ký ức làng quê

Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam tại không gian triển lãm "Sắc quê 11".

Khám phá chiều sâu cảm xúc từ điều quen thuộc

Trong không gian nghệ thuật của Hà Nội đầu mùa hạ, "Sắc quê 11" của họa sĩ Quỳnh Thơm đem đến cho người xem cảm giác khác biệt với lựa chọn đi vào chiều sâu cảm xúc qua những hình ảnh quen thuộc của đời sống Việt Nam: cánh đồng sau vụ gặt, mái nhà cũ phủ nắng chiều, bờ ao lặng gió, con đường đất nhỏ hun hút trong sương sớm, những gương mặt nông dân với vẻ đẹp chân chất, bình hoa dân dã được đặt trong ánh sáng tĩnh lặng của đời thường...

"Sắc quê 11" như một cuộc trở về với miền ký ức văn hóa đang có nguy cơ phai nhạt trong nhịp sống hiện đại. Với bước chuyển đô thị hóa mạnh mẽ, khi nhiều giá trị truyền thống liên tục biến đổi, hội họa trở thành một cách lưu giữ ký ức. Bao điều bình dị của làng quê, qua nét tài hoa của người nghệ sĩ đã trở thành biểu tượng của căn tính văn hóa Việt.

Cuộc họp chuyên môn của Hội đồng nghệ thuật, Hội Mỹ thuật Việt Nam trước khi diễn ra triển lãm.

Trong dòng chảy mỹ thuật đương đại, đề tài làng quê vốn không mới. Nhiều thế hệ họa sĩ Việt Nam từng dành trọn đời mình cho cảm hứng quen thuộc đó. Từ tranh sơn mài, lụa đến sơn dầu hiện đại, hình ảnh nông thôn luôn xuất hiện như nguồn năng lượng văn hóa quan trọng. Song, để tiếp tục khai thác đề tài này mà không lặp lại chính mình có lẽ là điều không dễ dàng. Với họa sĩ Quỳnh Thơm, dấu ấn riêng nằm ở cách anh chuyển hóa ký ức thành cảm xúc thị giác giàu tính cá nhân.

Vẻ đẹp quê hương trong tranh Quỳnh Thơm.

Qua 68 tác phẩm tại triển lãm, có thể cảm nhận rõ tinh thần ấy. Các bức phong cảnh không đi theo lối tả thực chi tiết. Họa sĩ chủ động giản lược nhiều yếu tố, giữ lại những đường nét và mảng màu có khả năng gợi cảm xúc mạnh nhất. Hàng tre nghiêng trong gió, vệt nắng cuối ngày, cánh đồng xanh kéo dài đến tận chân trời… đều được xử lý bằng cảm quan giàu trực giác. Cảnh vật hiện lên như vừa thực vừa mơ, mang dáng dấp của ký ức nhiều hơn của hiện thực.

Nét riêng ấy tạo nên khả năng đồng cảm đặc biệt giữa tranh Quỳnh Thơm và công chúng. Người xem có thể không nhớ chính xác tên tác phẩm nhưng lại dễ dàng nhận ra cảm giác thân thuộc mà tranh đem lại. Đó là cảm giác của miền quê đã đi qua tuổi thơ, của buổi chiều mùa hạ còn lưu trong trí nhớ hay đơn giản là sự bình yên hiếm hoi giữa nhịp sống đô thị nhiều áp lực.

Họa sĩ tập trung vào những góc bình yên, tĩnh lặng.

Trước khi mở cửa đón công chúng, tại Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền đã diễn ra cuộc họp chuyên môn của Hội đồng nghệ thuật, Hội Mỹ thuật Việt Nam với sự tham gia của nhiều họa sĩ, nhà nghiên cứu và giám tuyển mỹ thuật nhằm thẩm định chất lượng nghệ thuật, tính thống nhất của triển lãm cũng như định hướng trưng bày.

Tại cuộc họp, các ý kiến đánh giá cho rằng 68 tác phẩm sơn dầu và acrylic của họa sĩ Quỳnh Thơm cho thấy tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc, bền bỉ cùng cảm hứng nhất quán về quê hương, con người và đời sống. Đa số thành viên Hội đồng nhận định, điểm nổi bật của "Sắc quê 11" chính là khả năng gợi mở chiều sâu ký ức văn hóa; trong khi chân dung và tĩnh vật, từ đó cho thấy sự mở rộng trong tư duy tạo hình của tác giả. Hội đồng cũng đánh giá cao cách xử lý màu sắc giàu nhạc tính, bút pháp phóng khoáng mà vẫn tiết chế, tạo nên tổng thể có tính đồng điệu về cảm xúc.

Bờ đê quen thuộc trong ký ức nhiều người.

Một số ý kiến chuyên môn cho rằng chuỗi triển lãm "Sắc quê" của Quỳnh Thơm đang định hình dấu ấn cá nhân trong dòng tranh phong cảnh và ký ức làng quê Việt Nam. Việc kiên trì theo đuổi đề tài quê hương trong nhiều năm cho thấy bản lĩnh sáng tạo của nghệ sĩ, đồng thời góp phần khơi gợi những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống.

Bền bỉ giữ "sắc quê" trong tâm hồn

Họa sĩ Quỳnh Thơm chia sẻ, anh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ xa rời những điều thuộc về làng quê. Dù cuộc sống đổi thay từng ngày, ký ức của anh vẫn luôn hiện lên hình ảnh con đường quanh co, mùi rơm mới ngoài sân, tiếng gà chiều vọng từ xóm nhỏ hay ánh nắng muộn phủ lên mái nhà xưa. "Tôi vẽ với ước muốn giữ lại những điều rất bình dị mà có lúc chúng ta đi qua nhanh quá nên vô tình lãng quên", anh nói.

Chân dung qua nét cọ của họa sĩ Quỳnh Thơm.

Dường như, vì thế mà tranh Quỳnh Thơm dễ tạo sự gần gũi với công chúng. Trong bối cảnh nghệ thuật đương đại ngày càng thiên về tư duy khái niệm và những hệ thống biểu đạt phức tạp, nhiều khán giả đại chúng có tâm lý e ngại khi tiếp cận mỹ thuật. "Sắc quê 11" phần nào xóa bỏ khoảng cách ấy bằng ngôn ngữ thị giác giản dị nhưng không đơn điệu.

Nhà sưu tập nước ngoài với tác phẩm "Sắc quê".

Ngay trong ngày đầu mở cửa, triển lãm đã thu hút sự quan tâm của đông đảo giới yêu mỹ thuật, các nhà sưu tập trong nước và quốc tế. Nhiều nhà sưu tập nước ngoài dành thời gian khá lâu trước các tác phẩm phong cảnh làng quê Việt Nam, bày tỏ sự thích thú với cách họa sĩ Quỳnh Thơm xử lý màu sắc và truyền tải cảm xúc văn hóa bản địa qua hội họa đương đại.

Một góc nhìn đương đại.

Ghi nhận tại triển lãm, một số tác phẩm đã nhanh chóng được các nhà sưu tập đăng ký sở hữu ngay trong ngày khai mạc. Đặc biệt, tranh phong cảnh với hình ảnh đồng quê Bắc Bộ, mái nhà cũ, triền đê, ao sen hay những con đường nhỏ trong ánh chiều nhận được nhiều sự quan tâm từ khách quốc tế.

Tín hiệu vui cho thấy sức hấp dẫn của những tác phẩm giàu bản sắc văn hóa dân tộc trong đời sống mỹ thuật đương đại. Đây cũng là sự chia sẻ với hành trình sáng tạo của họa sĩ Quỳnh Thơm, khi ngôn ngữ hội họa mang đậm hơi thở quê hương có thể tạo nên sự đồng cảm vượt qua khác biệt về không gian và văn hóa.