​Trình Quốc hội 3 dự án luật quan trọng trong lĩnh vực tư pháp hình sự

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài dự phiên họp. Ảnh: Quang Vinh

Tại phiên họp, trình bày tờ trình về Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, việc sửa đổi Bộ luật Hình sự dựa trên các chủ trương, quan điểm của Đảng về cải cách tư pháp, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hợp tác quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước. Việc sửa đổi dựa trên nền tảng Hiến pháp năm 2013; các văn bản luật về tư pháp hình sự; hệ thống pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Về mục đích ban hành, theo Bộ trưởng Bộ Công an, việc xây dựng Bộ luật nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước trong tình hình mới; khắc phục các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày tờ trình. Ảnh: Quang Vinh

Dự thảo Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều; so với Bộ luật Hình sự hiện hành, đã bỏ 8 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi 301 điều luật, giữ nguyên 100 điều luật.

Liên quan đến Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn…

Đối với việc hoàn thiện mô hình tổ chức Cơ quan điều tra, dự Luật bỏ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện để phù hợp mô hình tổ chức bộ máy mới của Công an nhân dân; bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Công an.

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày tờ trình. Ảnh: Quang Vinh

Về Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), trình bày tờ trình, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến cho hay, dự thảo gồm 514 điều, tập trung vào 6 nhóm vấn đề lớn.

Về đổi mới thủ tục tố tụng theo hướng tinh gọn, hiệu quả, Dự thảo đơn giản hóa một số thủ tục, giảm giấy tờ, yêu cầu chứng thực không cần thiết và chuẩn hóa quy trình tố tụng. Đặc biệt, đổi mới và mở rộng thủ tục rút gọn, trong đó quy định thủ tục rút gọn bắt buộc, rút gọn trong trong giai đoạn xét xử phúc thẩm.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Quang Vinh

Dự luật cũng bổ sung trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng chính sách khoan hồng. Việc áp dụng phải bảo đảm tự nguyện, được giải thích đầy đủ về quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý; lời nhận tội phải phù hợp với các chứng cứ khách quan khác và không được là chứng cứ duy nhất để buộc tội, kết tội.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại, trường hợp không khởi tố, miễn trách nhiệm hình sự và bổ sung thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, bảo đảm đồng bộ với chính sách của Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Hoàn thiện thẩm quyền tố tụng, tăng cường kiểm soát quyền lực và bảo đảm quyền con người.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra.

Thẩm tra 3 dự án Luật trên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban, các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật Tố tụng hình sự như Tờ trình của Chính phủ, Tờ trình của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.  Các nội dung sửa đổi phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, cơ bản đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật Tố tụng hình sự là những đạo luật có tính chất nền tảng, các chính sách hình sự, tố tụng hình sự được sửa đổi sẽ tác động rất lớn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Bởi vậy, cần tập trung, nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng để thể chế hóa đầy đủ, chính xác, kịp thời chủ trương, chính sách mới của Đảng trong công tác phòng, chống tội phạm và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trên thực tế.

 Ngoài ra, Ủy ban cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo 3 dự án Bộ luật, luật rà soát những quy định có liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi.