Trình Quốc hội hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công

Sáng 19/8, mở đầu đợt 2 Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền Thủ tướng trình bày định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất).

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. (Ảnh: Quốc hội)

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, triển khai Kết luận 18 của Trung ương, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, ngân sách Nhà nước, nghiên cứu xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công hiện hành).

Theo Bộ trưởng, việc tồn tại đồng thời Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công vẫn còn có những bất cập, hạn chế như việc giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn giữa quy trình dự toán ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.

Thực trạng này dẫn đến trùng lắp trong quy trình, thủ tục quản lý vốn đầu tư công; chưa có chế tài gắn kết chặt chẽ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn; một số nội dung còn chưa thống nhất giữa 2 Luật về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán/kế hoạch vốn, chuyển nguồn và thời hạn chuyển nguồn...

“Do đó, cần thiết phải hợp nhất 2 luật này nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ cho các cấp, các ngành; huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách Nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Về kết cấu, dự thảo luật được cơ bản kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách Nhà nước hiện hành; các nội dung của Luật Đầu tư công hiện hành được hợp nhất, giản lược và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng của dự thảo luật; nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng.

Về định hướng sửa đổi, bổ sung chính của dự thảo luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, việc hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách Nhà nước với kế hoạch đầu tư công.

Bao gồm: Hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách Nhà nước hằng năm; hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách Nhà nước cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư.

Định hướng tiếp theo là sửa đổi, bổ sung, đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng, các bộ, cơ quan, HĐND và UBND các cấp, các cơ quan, đơn vị về đầu tư công.

Trong đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh trách nhiệm của các bộ, cơ quan, địa phương và các đơn vị, tổ chức có liên quan trong việc ban hành, hướng dẫn tiêu chí, tổ chức thực hiện đánh giá hiệu quả đầu tư chương trình, nhiệm vụ, dự án, xuyên suốt từ khâu lập, thẩm định, quyết định, phân bổ vốn đến tổ chức thực hiện, quản lý sử dụng vốn và vận hành, khai thác sau khi hoàn thành đầu tư.

Dự thảo luật sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung (hiện quy định tại Luật Đầu tư công) để chủ động, linh hoạt trong điều hành, như: tiêu chí và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án (trừ các chương trình, dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội); trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án; gia hạn thời gian bố trí vốn…

Một nội dung quan trọng khác được Bộ trưởng Bộ Tài chính đưa ra là sửa đổi một số nội dung về quản lý ngân sách Nhà nước để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, như: phân bổ và sử dụng số tăng thu ngân sách Nhà nước trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính, tăng thu và dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia...

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn. (Ảnh: Quốc hội)

Nhất trí tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm

Trình bày ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Hữu Toàn nêu rõ, Ủy ban tán thành với sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất) đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Về các nội dung hợp nhất, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước với việc giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; chủ trương Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Đa số ý kiến Ủy ban thẩm tra nhất trí quy định trong dự thảo Luật tiêu chí, trình tự, thủ tục Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia. Đối với dự án nhóm A, B, C giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.

Về phân cấp thẩm quyền cho UBND tỉnh quyết định cho chuyển nguồn chi đầu tư công, ông Toàn cho biết, đa số ý kiến Ủy ban cho rằng, việc phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách Trung ương phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công hằng năm và hiệu quả sử dụng vốn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, không làm giảm hiệu quả kiểm soát việc sử dụng ngân sách nhà nước.

Với cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng quy định rõ hơn về hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án đầu tư; trách nhiệm của cơ quan, người quyết định đầu tư và chủ đầu tư trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư; cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng và công khai kết quả đánh giá; trách nhiệm đối với các trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả thấp.

Trên cơ sở đó, giao Chính phủ quy định chi tiết để tổ chức thực hiện thống nhất.