Trò chơi dân gian độc đáo của các dân tộc vùng cao Tây Bắc

2 giờ trước Gốc

Hòa mình vào những lễ hội dân gian vùng cao Tây Bắc là một trong những mục tiêu hướng tới của du khách khi khám phá thiên nhiên, văn hóa, con người nơi đây. Trong đó, một phần không thể thiếu trong các lễ hội, hay khi Tết đến Xuân về, được cả người dân lẫn du khách yêu thích chính là các trò chơi dân gian.

Trò chơi giao duyên ngày hội

Trong các trò chơi dân gian ở vùng cao Tây Bắc, các trò chơi giao duyên luôn hấp dẫn đông đảo nam nữ thanh niên bởi sức hấp dẫn đặc biệt. Trong đó, đánh yến là một trò chơi giao duyên truyền thống, vừa là môn thể thao thi đấu trong những dịp lễ hội của người dân tộc H'Mông vùng Tây Bắc. Chơi đánh yến giao duyên theo nhóm, thanh niên trai gái thường mang theo quả yến do mình tự làm và chia thành hai đội, một bên nam và một bên nữ chuyền đánh sang nhau. Nếu là đánh yến trong một cuộc thi đấu thể thao. Hai đội sẽ cùng đánh yến qua một lưới cao chừng 2 mét sang phần sân chơi của bên kia như đánh cầu lông.

Đánh yến là một trò chơi giao duyên truyền thống của người H'Mông các tỉnh vùng cao Tây Bắc.

Cũng có thể chỉ cần 2 người, một nam và một nữ, họ vừa chơi vừa giao lưu, chia sẻ tâm tình. Đây là cơ hội để họ tìm hiểu nhau dẫn đến hôn nhân, nếu không ưng nhau thì họ tìm cách từ chối khéo không để mất lòng nhau rồi cùng tìm bạn khác để tiếp tục chơi.

Đánh yến có thể chơi theo cặp 2 người, chơi nhiều người theo vòng tròn hoặc chia hai đội thi đấu.

Cũng là 1 trò chơi giao duyên, đàu pao, nhiều nơi gọi là lải pao (ném pao) là trò chơi truyền thống vào dịp hội xuân. Giống như đánh yến. Đàu pao thường được tổ chức trên một khoảnh đất rộng đã được san phẳng và dọn dẹp sạch sẽ. Nếu là thi đấu, người chơi sẽ chia làm 2 đội, sân thi đấu được kẻ thành 2 ô, có lưới như sân bóng chuyền.

Đàu pao là trò chơi giao duyên của người H'Mông trong các dịp hội xuân.

Đàu pao giao duyên là sự thể hiện niềm vui của nam, nữ thanh niên khi họ chơi theo nhóm, tìm hiểu nhau, nếu thấy ưng nhau sẽ ném riêng quả pao cho nhau, nếu người đối diện đồng ý sẽ bắt lấy quả pao, nếu không bắt thì là không đồng ý làm bạn. Bởi vậy người H'Mông chơi đàu pao có câu hát: “Anh ném pao, em không bắt / Em không yêu, quả pao rơi rồi / Em yêu người nào, em bắt pao nào…”.

Đàu pao còn là trò chơi thể hiện niềm vui, mỗi khi bắt được quả pao là một lần nhận lấy những điều nay mắn.

Tó má lẹ, trò chơi thể hiện sự khéo léo

Tó má lẹ là một trò chơi dân gian độc đáo của cộng đồng người Thái ở Tây Bắc. Người Thái tổ chức chơi trò tó má lẹ trong các dịp lễ hội hay vào dịp Tết. Tó má lẹ theo tiếng Thái có nghĩa là đánh (hoặc chơi) má lẹ. Má lẹ là tên một loại quả rừng có vỏ cứng, tròn và dẹt như hình chiếc bánh dầy nhỏ. Đây là trò chơi chỉ dành cho nữ giới trong những dịp lễ hội.

Tó má lẹ là trò chơi dân gian đòi hỏi sự khéo léo và chính xác cao.

Khi chơi tó má lẹ, người ta dùng những quả má lẹ đã được mài bằng một cạnh để dựng lên trên sân chơi, gọi là cái. Những quả má lẹ còn nguyên hình tròn được dùng làm con, dùng để đánh vào cái. Sân chơi chỉ là một bãi đất nhỏ, bằng phẳng hoặc có thể chơi ngay dưới gầm nhà sàn. Để chơi tó má lẹ tối thiểu cũng cần có 2 người hoặc 2 đội. Thông thường người chơi, đội chơi càng đông thì càng vui. Khi thi đấu thì chỉ chơi 2 đội, mỗi đội tối đa không quá 10 người để thời gian mỗi đội chơi không quá lâu.

Tó mà lẹ có nhiều cách chơi khác nhau.

Độc đáo môn chơi đi cà kheo đá bóng

Người già ở bản Nà Bó, Mộc Châu, Sơn La kể rằng, người Thái biết chơi môn đi cà kheo đá bóng từ rất lâu rồi. Ngày xưa quả bóng thường được đan bằng mây. Đến sau này thì thay bằng bóng da hoặc bóng cao su. Trò đi cà kheo đá bóng thường diễn ra trên một khoảng sân rộng, hai đội chơi cung đấu trong hai hiệp với cách chơi như trò đá bóng thông thường. Chỉ có một điều khác biệt là các cầu thủ đều đi trên cà kheo, để tham gia trận đấu.

Những chàng trai người Thái trên sân bóng với đôi chân cà kheo.

Chơi đá bóng trên cà kheo là môn chơi, môn thể thao chỉ dành chon nam giới, đòi hỏi các cầu thủ phải khéo léo, vững vàng với những kỹ năng đi trên cà kheo được tập luyện thành thục, bởi đi trên cà kheo đã khó, chạy và dẫn dắt bóng trên sân trong một trận đấu lại càng khó khăn.

Cú ngã sau một pha sút bóng bằng đôi chân tre.

Ném còn, trò chơi gắn kết cộng đồng

Ném còn là một trò chơi dân gian hấp dẫn. Không ai biết rõ trò chơi có từ bao giờ và do ai nghĩ ra nhưng từ xưa đến nay, ném còn vẫn là trò chơi hấp dẫn nhất và luôn được gìn giữ trong đời sống cộng đồng. Đây là trò chơi dành cho tất cả mọi người, không kể độ tuổi hay giới tính. Trò chơi này mang ý nghĩa cầu mong mùa màng tươi tốt, vạn vật sinh sôi nảy nở và hy vọng vào cuộc sống ấm no, hạnh phúc nên thường được tổ chức chơi trong các dịp lễ hội, Tết đến xuân về.

Ném còn là chò trơi có tính cộng đồng dành cho tất cả mọi người.

Quả còn có hình cầu được khâu bằng vảo vụn nhiều màu to bằng nắm tay trẻ nhỏ, bên trong nhồi thóc và hạt bông (thóc nuôi sống con người, bông cho sợi dệt vải). Quả còn có các tua vải nhiều màu trang trí và có tác dụng định hướng trong khi bay.

Sân ném còn là bãi đất rộng, ở giữa chôn một cây tre (hoặc vầu) cao, trên đỉnh có “vòng còn” hình tròn, dán giấy đỏ một mặt (mặt trời), mặt kia dán giấy vàng (mặt trăng). Người chơi đứng ở vạch ném, ném quả còn lọt qua vòng còn trên đỉnh cột.

Trò chơi ném còn mang trong mình nhiều ý nghĩa đối với đời sống tinh thần người dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Mở đầu trò ném còn phải có phần nghi lễ, thầy mo dâng hai quả còn làm lễ giữa trời đất, cầu cho bản làng yên vui, mùa màng tươi tốt, nhà nhà no ấm. Sau phần nghi lễ, thầy mo cầm hai quả còn đã được “ban phép” tung lên cho mọi người tranh cướp, khai cuộc chơi ném còn năm đó.