Trở về cội nguồn của dân tộc

Ngày Giỗ Tổ hùng Vương hay còn gọi là lễ hội Đền Hùng, được tổ chức hằng năm vào ngày mồng Mười tháng Ba âm lịch tại đền Hùng (Phú Thọ). Thời kỳ Hùng Vương là một giai đoạn rất quan trọng trong lịch sử dân tộc. Chính thời kỳ này đã xây dựng nên một nền tảng dân tộc, nền văn hóa Việt Nam và truyền thống yêu nước. Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương đã được công nhận là ngày Quốc lễ của Việt Nam, thể hiện rõ đạo lý “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” như một tinh thần văn hóa Việt: “Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba”. Câu ca dao ấy đã đi vào lòng mỗi người dân Việt từ thế hệ này sang thế hệ khác, khắc sâu trong tâm thức mọi người Việt như một lời nhắn nhủ thiêng liêng về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Cô và trò Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lê Quý Đôn đọc truyện tranh sự tích bánh chưng - bánh dày Ảnh: TUỆ NHI

Trên lưu vực các dòng sông lớn: sông Hồng, sông Mã, sông Cả tương ứng với khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ ngày nay, nhà nước sơ khai Văn Lang ra đời trên cơ sở nền văn hóa Đông Sơn. Trải qua 18 đời Vua Hùng, nhà nước Văn Lang, nền văn minh đầu tiên với nhiều thành tựu tiêu biểu đặt nền móng cho tâm hồn, tư tưởng, và ý thức dân tộc Việt. Theo dòng lịch sử, ngày Giỗ Tổ Hùng Vương dù được tổ chức sơ khai nhất cũng đã cách đây hơn 2.000 năm. Bắt đầu từ Thục Phán An Dương Vương dựng cột đá trên núi Nghĩa Lĩnh để thề “Nguyện đất trời lồng lộng chứng giám, nước Nam được trường tồn lưu ở Miếu Tổ Hùng Vương, xin đời đời trông nom Lăng miếu họ Hùng và giữ gìn giang sơn mà Hùng Vương đã trao lại; nếu nhạt hẹn, sai thề sẽ bị gió giăng, búa đập”.

Trong hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” là di sản văn hóa thế giới đã nêu rõ giá trị của di sản là thể hiện lòng tôn kính đối với Tổ tiên, theo tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc việt Nam. Theo đánh giá của UNESCO “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” đã đáp ứng được tiêu chí quan trọng nhất trong các tiêu chí, đó là di sản có giá trị nổi bật mang tính toàn cầu, khích lệ ý thức chung của mọi dân tộc trong việc thúc đẩy giá trị đó. Ngày 6/12/2012, UNESCO đã chính thức công nhận "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là một ngày lễ tưởng niệm mà còn là biểu tượng thiêng liêng của tinh thần dân tộc, của sự gắn kết giữa quá khứ - hiện tại - tương lai. Mỗi người dân Việt dù sinh sống ở đâu, đều có chung một cội nguồn, một dòng máu Lạc Hồng. Chính ý nghĩa sâu sắc ấy khiến ngày Giỗ Tổ Hùng Vương mãi là ngày thiêng liêng trong tâm thức người dân đất Việt. Qua bao biến thiên của lịch sử, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vẫn được gìn giữ, lan tỏa như sợi dây vô hình kết nối các thế hệ con cháu Lạc Hồng. Nhớ này Giỗ Tổ không chỉ là tưởng niệm công lao dựng nước của cha ông ta, mà còn là dịp để mỗi người tự nhắc mình về trách nhiệm tiếp nối truyền thống, giữ gìn non sông, vun đắp văn hóa và khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

Hành trình quay về cội nguồn ấy sẽ còn tiếp diễn, trong từng nén hương thành kính, trong câu chuyện lịch sử được kể lại, trong ý thức của mỗi người dân đất Việt hôm nay và mai sau. Giỗ Tổ Hùng Vương nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của cội nguồn, về giá trị truyền thống và tinh thần đoàn kết dân tộc. Việc duy trì phát huy các giá trị của ngày Giỗ Tổ, không chỉ giúp củng cố niềm tự hào dân tộc mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa độc đáo của người Việt trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng phát triển. Giỗ Tổ Hùng Vương còn là cơ hội để chúng ta tìm về mảnh đất linh thiêng của lịch sử dân tộc, thắp sáng ngọn lửa tự hào, tình yêu Tổ quốc và lòng kiên cường của người dân Việt Nam trong việc xây dựng một đất nước văn minh, giàu mạnh, hùng cường.