Sai lầm của cha mẹ khiến con càng lớn càng xa cách

Chuyên gia nhận định việc cha mẹ duy trì sự gắn kết với con không phải điều dễ dàng. Ảnh minh họa: Pexels.

Theo chuyên gia nuôi dạy con người Mỹ Reem Raouda, cha mẹ nào cũng mong khi trưởng thành, con vẫn thường xuyên hỏi thăm, muốn trở về nhà và sẵn lòng chia sẻ cuộc sống với mình. Tuy nhiên, duy trì sự gần gũi ấy không phải điều dễ dàng.

Qua nghiên cứu hơn 200 trẻ, bà nhận thấy những ông bố bà mẹ giữ được mối quan hệ gắn bó lâu dài với con thường tránh một số cách ứng xử khiến trẻ tổn thương.

Kiểm soát mọi hành động của con

Sự vâng lời và gắn kết là hai điều khác nhau. Theo Reem Raouda, khi có sự kết nối, cha mẹ dễ nhận được sự hợp tác từ con. Nó cũng xây dựng một mối quan hệ mà con luôn muốn quay về.

Những cha mẹ biết cách tạo dựng kết nối không yêu cầu con lập tức làm theo ý mình. Thay vì cố chứng minh bản thân đúng, họ quan tâm đến việc duy trì đối thoại và để con cảm thấy có thể chia sẻ với cha mẹ.

Chẳng hạn, khi con mắc lỗi, họ kiềm chế mong muốn lập tức sửa sai cho con. Thay vào đó, họ cùng con tìm cách tháo gỡ vấn đề bằng những câu nói như: "Chúng ta hãy cùng tìm cách giải quyết chuyện này".

Xem nhẹ cảm xúc của con

Nói với con rằng "Không có gì đâu" hay "Đừng khóc nữa" không khiến cảm xúc của trẻ thay đổi. Điều đó chỉ dạy trẻ rằng không nên bộc lộ cảm xúc của mình thành lời.

Theo Reem Raouda, những phụ huynh duy trì được mối quan hệ gần gũi với con thường tạo cảm giác an toàn để trẻ bộc lộ cảm xúc. Thay vì vội vàng tìm cách giải quyết vấn đề, họ bắt đầu bằng việc thừa nhận cảm xúc của con, chẳng hạn: "Chuyện đó khiến con rất buồn, phải không?".

Quan điểm này cũng trùng khớp với nguyên tắc cốt lõi trong cuốn sách Nói sao cho trẻ chịu nghe và nghe sao cho trẻ chịu nói của hai chuyên gia Adele Faber và Elaine Mazlish. Theo đó, khi cảm xúc tiêu cực được cha mẹ lắng nghe và gọi tên đúng mức thay vì gạt đi, đứa trẻ sẽ tự tìm thấy sự xoa dịu và cảm giác an toàn để mở lòng.

Một sai lầm phổ biến của cha mẹ là cố gắng uốn nắn con thành người dễ bảo hơn. Ảnh minh họa: Pexels.

Cố thay đổi tính cách của con

Một sai lầm phổ biến của cha mẹ là cố gắng uốn nắn con thành người dễ bảo hơn hoặc phù hợp với những kỳ vọng của người lớn. Tuy nhiên, theo Reem Raouda, cha mẹ cần chấp nhận để con được là chính mình, kể cả khi tính cách hoặc quan điểm của trẻ khác với mong đợi của gia đình.

Chẳng hạn, một số trẻ nhạy cảm hơn hoặc cá tính mạnh, thường xuyên thể hiện chính kiến hoặc có cách ứng xử mà người lớn cho là thái quá. Thay vì tìm cách kìm hãm, cha mẹ nên đồng hành với những đặc điểm riêng của con.

Những đứa trẻ lớn lên trong môi trường được tôn trọng và chấp nhận sẽ ít phải tìm kiếm sự công nhận ở nơi khác. Các em có xu hướng duy trì sự gần gũi với những người đã cho mình cảm giác được yêu thương, chấp nhận ngay từ đầu.

Gắn giá trị của con với thành tích

Theo Reem Raouda, cha mẹ cần giúp con hiểu rằng giá trị của mỗi người không phụ thuộc vào việc họ thành công hay thất bại trong một việc cụ thể.

Thay vì chỉ quan tâm đến kết quả như điểm số, giải thưởng hay thành tích, phụ huynh nên chú ý đến cảm xúc, suy nghĩ và những trải nghiệm của con. Chẳng hạn, sau một trận đấu thể thao, thay vì chỉ hỏi "Con ghi được bao bàn?", cha mẹ có thể hỏi "Con cảm thấy thế nào sau trận đấu?".

Đặc biệt, phụ huynh cần dành sự quan tâm cho con sau thất bại nhiều như khi con chiến thắng. Trẻ cần biết rằng dù kết quả thế nào, cha mẹ vẫn ở bên và không đánh giá con dựa trên thành tích.

Phán xét con

Khi mắc lỗi hoặc gặp khó khăn, trẻ thường cần một người có thể lắng nghe và giúp mình tìm hướng giải quyết. Tuy nhiên, nếu cha mẹ lập tức chỉ trích, phán xét, trẻ có thể chọn cách che giấu thay vì chia sẻ.

Raouda cho rằng những phụ huynh duy trì được quan hệ gần gũi với con thường tạo cảm giác rằng trẻ có thể tìm đến cha mẹ, nhất là trong những thời điểm khó khăn. Thay vì hỏi "Con đã nghĩ gì mà làm như vậy?", cha mẹ có thể bắt đầu bằng câu "Kể cho bố mẹ nghe chuyện gì đã xảy ra".

Không thừa nhận sai lầm của bản thân

Trong cuốn Khi cha mẹ chưa trưởng thành cảm xúc, Lindsay C. Gibson chỉ ra một trong những trở ngại khi gắn kết gia đình là cha mẹ không nhìn nhận được tác động từ hành vi của mình lên con.

Khi người lớn luôn cho rằng mình đúng, trẻ khó có cơ hội bày tỏ tổn thương hoặc cùng cha mẹ giải quyết bất đồng. Ngược lại, việc thừa nhận sai lầm và chủ động hàn gắn giúp trẻ hiểu rằng trong một mối quan hệ, cả người lớn cũng cần có trách nhiệm với lời nói và hành động của mình.

Reem Raouda cũng khẳng định lời xin lỗi có sức mạnh rất lớn. Những khoảnh khắc như vậy góp phần xây dựng niềm tin và muốn duy trì mối quan hệ với cha mẹ khi trưởng thành.

Chẳng hạn, cha mẹ có thể nói: "Bố/mẹ không nên nói với con như vậy. Bố/mẹ đã sai và muốn xin lỗi con". Điều quan trọng là không tìm cách biện minh cho hành động của mình hoặc đổ ngược trách nhiệm cho trẻ.