Trong kỷ nguyên AI, thông minh không còn là 'biết nhiều'
Trong nhiều năm, con người thường đo sự thông minh bằng khả năng ghi nhớ, tính toán nhanh, viết đúng, phân tích nhiều dữ liệu hay tìm ra câu trả lời chính xác. Nhưng đây cũng chính là những lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang tiến bộ nhanh nhất.
AI có thể đọc hàng nghìn trang tài liệu trong vài phút, viết một báo cáo tương đối hoàn chỉnh, tạo hình ảnh, lập trình, dịch thuật và đề xuất hàng chục phương án cho một vấn đề. Khi “trí thông minh thực hiện nhiệm vụ” ngày càng trở nên rẻ và dễ tiếp cận, câu hỏi quan trọng không còn là con người có thể làm nhanh hơn máy hay không.
Câu hỏi đúng hơn là: Con người cần thông minh theo cách nào để vẫn tạo ra giá trị khác biệt?
Thông minh trước hết là biết đặt câu hỏi
AI có thể tạo ra hàng nghìn câu trả lời, nhưng giá trị của con người nằm ở việc đặt đúng câu hỏi. Ảnh: Midjourney
AI rất giỏi trả lời nhưng chất lượng câu trả lời vẫn phụ thuộc lớn vào câu hỏi, bối cảnh và mục tiêu do con người xác định.
Một người có thể yêu cầu AI viết kế hoạch kinh doanh, nhưng trước hết họ phải hiểu doanh nghiệp đang giải quyết vấn đề gì, phục vụ ai và điều gì thực sự quan trọng. Một bác sĩ có thể dùng AI hỗ trợ đọc hình ảnh y khoa, nhưng vẫn phải biết thông tin nào còn thiếu và kết quả nào cần được kiểm chứng. Một nhà quản lý có thể nhận hàng chục phương án do máy đề xuất, nhưng phải nhận ra vấn đề nào đáng giải quyết nhất.
Biết nghi ngờ một cách có căn cứ
AI thường tạo ra những câu trả lời trôi chảy và đầy tự tin, kể cả khi thông tin chưa chính xác. Vì vậy, tư duy phản biện không còn là kỹ năng mang tính học thuật mà trở thành năng lực thiết yếu trong công việc hằng ngày.
Con người phải biết kiểm tra nguồn tin, nhận ra những giả định ẩn, phân biệt dữ kiện với suy luận và đặt câu hỏi về những điều nghe có vẻ quá hoàn hảo.
Diễn đàn Kinh tế Thế giới dự báo gần 40% kỹ năng cần thiết trong công việc có thể thay đổi vào năm 2030. Bên cạnh AI và dữ liệu lớn, các năng lực như tư duy phân tích, sáng tạo, khả năng thích ứng và hợp tác vẫn được doanh nghiệp xem là những kỹ năng cốt lõi.
Biết lựa chọn khi không có đáp án hoàn hảo
Doanh nghiệp có nên tự động hóa một vị trí để giảm chi phí nếu điều đó ảnh hưởng đến hàng trăm gia đình? Một trường học nên dùng AI đến mức nào để hỗ trợ học sinh nhưng không làm suy giảm năng lực tự suy nghĩ? Một nền tảng nên ưu tiên lợi nhuận, quyền riêng tư hay sự an toàn của cộng đồng?
AI có thể phân tích lợi ích và rủi ro, nhưng không thể thay con người quyết định xã hội muốn hướng tới điều gì. Những lựa chọn như vậy liên quan đến đạo đức, trách nhiệm và hệ giá trị - những thứ không thể được giải quyết chỉ bằng dữ liệu quá khứ.
Sáng tạo từ trải nghiệm sống
AI có thể tạo ra hàng nghìn ý tưởng bằng cách học từ những gì con người đã viết, vẽ và xây dựng. Nhưng sự sáng tạo có ý nghĩa thường không chỉ là kết hợp những yếu tố cũ theo cách mới.
Nó bắt nguồn từ trải nghiệm riêng, sự quan sát, nỗi đau, niềm vui, những va chạm văn hóa và mong muốn thay đổi một điều chưa tốt đẹp.
Một câu chuyện khiến người đọc xúc động không chỉ nhờ ngôn từ đẹp mà bởi người viết thực sự hiểu cảm giác mất mát. Một sản phẩm tốt không chỉ có nhiều tính năng mà còn thể hiện sự thấu hiểu đối với người sử dụng. Một nhà lãnh đạo truyền cảm hứng không chỉ đưa ra chiến lược mà còn giúp nhân viên cảm thấy công việc của họ có ý nghĩa.
Thông minh cảm xúc và khả năng hợp tác
AI hỗ trợ tìm lối đi. Trí tuệ và trái tim con người quyết định đích đến. Ảnh: Midjourney
AI có thể mô phỏng sự đồng cảm bằng ngôn ngữ, nhưng con người vẫn là người phải sống với hậu quả của lời nói và hành động.
Lắng nghe một đồng nghiệp đang mất phương hướng, xây dựng niềm tin trong tập thể, thuyết phục những người có lợi ích khác nhau hay giải quyết một xung đột kéo dài đều đòi hỏi nhiều hơn một câu trả lời hợp lý. Chúng cần sự tinh tế, kiên nhẫn và khả năng hiểu những điều không được nói thành lời.
Khi phần việc kỹ thuật được tự động hóa nhiều hơn, giá trị của con người có thể dịch chuyển mạnh sang khả năng kết nối con người với con người.
Không ngừng học nhưng không giao phó việc học cho AI
Nghịch lý của thời đại này là AI giúp con người học nhanh hơn, nhưng cũng có thể khiến chúng ta ngừng suy nghĩ sớm hơn.
Nếu mọi bài viết đều nhờ AI soạn, khả năng tổ chức tư duy sẽ suy giảm. Nếu mọi vấn đề đều lập tức hỏi máy, con người khó hình thành sức bền trí tuệ. Nếu chỉ đọc bản tóm tắt, chúng ta có thể biết nhiều thông tin nhưng hiểu rất ít vấn đề.
Bởi vậy, học trong kỷ nguyên AI không chỉ là học cách sử dụng công cụ. Đó còn là biết khi nào nên tắt công cụ, tự đọc một tài liệu khó, tự viết một lập luận và kiên trì với một câu hỏi chưa có lời giải.
Tương lai có thể không thuộc về người biết nhiều nhất hay làm nhanh nhất. Nó thuộc về những người biết dùng trí tuệ nhân tạo để mở rộng năng lực, nhưng vẫn giữ được quyền tự suy nghĩ và quyết định mình muốn trở thành ai.
(VLAB Innovation tổng hợp)
Tin nóng
Nhờ những khoản tiền thưởng khổng lồ lên tới hơn 100.000 USD, các kỹ sư tại Samsung và SK Hynix đang trở thành những người độc thân được săn đón nhất tại Hàn Quốc
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ làm việc với Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại về lãi suất, tỷ giá trong hôm nay.
Giá vàng trong nước sáng nay tăng nhẹ, duy trì quanh mức 143,8 triệu đồng/lượng, cùng xu hướng quốc tế, tỷ giá trung tâm vẫn tiếp tục tăng mạnh.
Sau nhiều năm gây dựng, thậm chí phải chịu thất bại khi hàng trăm con chồn hương chết bệnh, anh Trần Mạnh Hùng vẫn nỗ lực phát triển, mở ra hướng làm giàu đầy triển vọng tại địa phương.
Ngày 10/8, Tập đoàn Truyền thông và Công nghệ Trump (TMTG) của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã báo lỗ 238 triệu USD trong quý II năm 2026.
Thời gian qua, trong khi giá vàng thế giới quy đổi tăng mạnh, giá vàng trong nước lại có nhiều phiên giảm hoặc tăng nhẹ khiến khoảng cách giữa hai thị trường thu hẹp đáng kể.
Tin mới
Với lợi thế về nguồn hải sản phong phú, nghề chế biến truyền thống và du lịch biển đang từng bước phát triển, Đặc khu Phú Quý xác định nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của các sản phẩm OCOP là một trong những hướng đi quan trọng trong thời gian tới. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng sản phẩm được công nhận mà còn xây dựng những sản phẩm mang dấu ấn riêng của biển đảo Phú Quý.
Sau gần 19 năm hoạt động với tư cách công ty đại chúng, Tập đoàn Lộc Trời chính thức bị hủy tư cách này từ ngày 11/8/2026, trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn chưa hoàn tất báo cáo tài chính kiểm toán năm 2024, cổ phiếu LTG bị đình chỉ giao dịch và áp lực tài chính ngày càng gia tăng.
Từ những diện tích nương rẫy trước đây chủ yếu trồng ngô, dong riềng nhưng hiệu quả chưa cao, người dân một số xóm ở xã Quang Hán, tỉnh Cao Bằng đã đưa cây mác ca vào trồng thử nghiệm, bước đầu cho thấy sự phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương. Với định hướng xây dựng vùng nguyên liệu phù hợp với tiềm năng, lợi thế, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, xã Quang Hán xác định mác ca là một trong những cây trồng có triển vọng phát triển, mang lại giá trị kinh tế và giá trị thương mại cao, góp phần thực hiện hiệu quả chương trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng giai đoạn 2026-2030 của địa phương.
Lợi nhuận quý II/2026 tăng 13% so với cùng kỳ, song tồn kho và nợ vay của May Sông Hồng (MSH) tiếp tục mở rộng, đặt ra bài toán về vốn lưu động trong giai đoạn tăng trưởng mới.
Chỉ với một chiếc máy tính kết nối internet hay một chiếc điện thoại thông minh, cơ hội việc làm giờ đây đã nằm trong tầm tay người lao động. Chuyển đổi số đang tạo ra những phương thức thuận tiện, hiệu quả hơn, rút ngắn khoảng cách giữa người tìm việc và nhà tuyển dụng, góp phần hình thành thị trường lao động năng động, hiện đại, linh hoạt và liên thông.
Theo đề xuất, cổ đông sẽ được nhận 1.000 đồng/cổ phiếu, tương đương tỷ lệ 10% mệnh giá. Với khoảng 1,1 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, tổng số tiền dự kiến chi khoảng 1.100 tỷ đồng.
Theo báo cáo của Cục Thuế, lũy kế 7 tháng năm 2026, số thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.621.813 tỷ đồng, bằng 72,3% dự toán pháp lệnh, tăng 16,1% so với cùng kỳ thực hiện.
TP. Hồ Chí Minh không còn dừng lại ở việc thu hút FDI truyền thống, mà đang mạnh mẽ hướng tới các dự án có công nghệ lõi, giá trị gia tăng cao.