Trọng trách tăng tốc 'khơi thông' thể chế

Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Đại biểu Quốc hội khóa XVI tặng hoa chúc mừng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Tiếp nối thành công tốt đẹp của cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, ngay trong ngày khai mạc Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã thống nhất rất cao bầu ông Trần Thanh Mẫn tiếp tục giữ chức Chủ tịch Quốc hội. Đây là dấu ấn đầu tiên để Quốc hội kiện toàn bộ máy Nhà nước theo hiến định, từ đó thúc đẩy việc thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý và động lực chính sách để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của dân tộc hướng tới các mục tiêu lớn 100 năm.

Phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã khẳng định vai trò “đi trước một bước của thể thế” trong nhiệm kỳ vừa qua, kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển trong bối cảnh đất nước đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Tuy vậy, yêu cầu đối với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI còn lớn hơn, khi Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV mới đây đã đề ra mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn 2026 - 2030.

“Trong bối cảnh đó, Quốc hội và các đại biểu Quốc hội khóa XVI cần tiếp tục kế thừa, phát huy thành tựu của các nhiệm kỳ trước; nêu cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, lập trường kiên định, tư duy quản trị hiện đại, phản biện sâu sắc, khách quan trên tinh thần xây dựng; có kỹ năng lập pháp và tầm nhìn dài hạn, có khả năng phân tích và năng lực tiếp cận những vấn đề mới, đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ; đảm bảo hiệu quả pháp luật không chỉ "tốt trong văn bản" mà còn phải "tốt trong cuộc sống", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội khóa XVI Trần Thanh Mẫn tuyên thệ nhậm chức. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Cách đây 1 tuần, tại Hội nghị thông qua dự thảo Báo cáo kiểm tra, giám sát đợt 1 và triển khai quyết định kiểm tra, giám sát đợt 2 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đối với Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã đề nghị: Niềm tin, sự kỳ vọng của cử tri và nhân dân cả nước gửi gắm không chỉ dừng lại ở lá phiếu, mà phải được chuyển hóa thành những quyết sách đúng đắn, những đạo luật chất lượng, những hoạt động giám sát thực chất và hiệu quả. Các chủ trương, chính sách lớn của Đảng phải được chuyển thành các chương trình xây dựng pháp luật, các nghị quyết cụ thể, khả thi, không để tình trạng chậm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, không để nợ thể chế để trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Thực tiễn thời gian qua, mặc dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện đáng kể, nhưng vẫn còn tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông; có những quy định chưa rõ, chưa ổn định, chưa theo kịp thực tiễn, làm tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội phát triển, làm khó cho người dân, doanh nghiệp và bộ máy thực thi. “Vì vậy, Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng”, Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra yêu cầu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”. Đồng thời, Tổng Bí thư Tô Lâm nhắc lại quan điểm: “Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Với tinh thần Quốc hội đổi mới, hành động và đi trước mở đường về thể chế, ngay tại Kỳ họp thứ nhất này, Quốc hội sẽ thực hiện công việc ít có tiền lệ: Thông qua 8 luật và 1 nghị quyết. Tất cả đều mang tính thời sự, gắn bó sát sườn đối với người dân, trong đó có: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật Thủ đô (sửa đổi); Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi); Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý…

Ngoài ra, Quốc hội cũng xem xét, quyết định các vấn đề kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách, giám sát và các vấn đề quan trọng khác như: Xem xét Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025; tình hình triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội những tháng đầu năm 2026. Xem xét, thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030. Xem xét, thông qua Nghị quyết về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030. Xem xét, thông qua Nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030…

Hơn lúc nào hết, nhiệm vụ “khơi thông” những điểm nghẽn về thể chế và đưa ra những quyết sách kịp thời, mang tính mở đường để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đang được đặt lên vai tập thể Quốc hội khóa XVI và từng đại biểu. Đó vừa là niềm vinh dự lớn lao, vừa là trọng trách của Quốc hội trước Đảng, trước cử tri và trước tương lai của đất nước.