Trách nhiệm của mỗi đại biểu trong nhiệm kỳ mới của Quốc hội

Bàn về vấn đề này, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

Phóng viên: Có thể nói nhiệm kỳ của Quốc hội khóa XVI bắt đầu trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Điều này khiến ông nghĩ gì về trách nhiệm của bản thân nói riêng cũng như các đại biểu Quốc hội nói chung trong nhiệm kỳ này?

PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn: Tôi là một đại biểu tái cử từ nhiệm kỳ khóa XV. Với niềm vinh dự khi tiếp tục được cử tri tín nhiệm bầu vào Quốc hội khóa XVI, tôi cũng như nhiều đại biểu khác đều ý thức rất lớn về trách nhiệm của mình. Hiện nay, đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh nhưng phải bền vững, đòi hỏi phải tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế và khơi thông nguồn lực để tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Do vậy, mỗi đại biểu Quốc hội hôm nay không chỉ làm tròn vai trò đại diện cho nhân dân, mà còn phải góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật theo yêu cầu mới; đặc biệt là xây dựng một hệ thống pháp luật ổn định, minh bạch để khơi thông nguồn lực và tạo đà cho tăng trưởng. Tôi tin rằng việc nâng cao hiệu quả hoạt động của từng đại biểu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của Quốc hội, từ đó thúc đẩy chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn. Nói cách khác, khi đã nhận niềm tin của cử tri, đại biểu phải chuyển hóa được niềm tin ấy thành những kết quả cụ thể. Đây cũng chính là nội dung trọng tâm trong chương trình hành động của tôi khi ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Phóng viên: Để đáp ứng niềm tin, sự kỳ vọng của người dân, theo ông điều quan trọng nhất mà mỗi đại biểu trong nhiệm kỳ này cần thay đổi là gì?

PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn: Qua lắng nghe ý kiến cử tri, tôi nhận thấy nhiệm kỳ này diễn ra trong một bối cảnh rất đặc biệt: yêu cầu phát triển nhanh nhưng phải bền vững, khát vọng vươn lên lớn lao nhưng thách thức đan xen cũng rất nhiều. Vì vậy, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội không thể dừng lại ở việc tham gia đầy đủ các kỳ họp, mà phải thực sự là người đại diện cho ý chí của nhân dân, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển.

Người dân hiện nay kỳ vọng rất rõ vào ba vấn đề: Thứ nhất, đại biểu phải thực sự gần dân, hiểu dân và nói đúng tiếng nói của dân. Thứ hai, không chỉ phản ánh tâm tư nguyện vọng mà phải theo đuổi đến cùng các vấn đề dân sinh và công bằng xã hội cho nhóm yếu thế. Thứ ba, cử tri mong muốn đại biểu phải có bản lĩnh, có chính kiến, dám nói để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và bảo vệ cái đúng. Đây là những kỳ vọng chính đáng, tạo ra áp lực tích cực để mỗi đại biểu phải tự đổi mới mình.

Tôi cho rằng điểm thay đổi lớn nhất của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI chính là sự thay đổi về tư duy: sâu hơn với thực tiễn, sắc hơn trong phản biện và quyết liệt hơn trong theo đuổi kết quả. Nếu vẫn giữ tư duy cũ, an toàn và ngại va chạm, chúng ta rất khó có được những quyết sách mới để tháo gỡ các điểm nghẽn hiện nay. Muốn làm được điều đó, đại biểu cần có những phản biện sắc sảo và đặc biệt là công tác giám sát phải thực hiện đến nơi đến chốn.

Khi người đại biểu thực sự đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền lợi của nhân dân lên trên hết, họ sẽ biết mình cần làm gì và cần tranh luận thế nào. Trong bối cảnh mới, mỗi đại biểu Quốc hội cần hội tụ đủ: tư duy kiến tạo phát triển, tư duy pháp quyền, tư duy cải cách và đặc biệt là tư duy lấy người dân làm trung tâm.

Phóng viên: Bên cạnh việc đổi mới về tư duy, đại biểu với trách nhiệm đại diện cho tiếng nói của người dân, cần thể hiện ra sao để không mang tính hình thức?

PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn: Như tôi đã đề cập, để thực hiện bước chuyển mình về tư duy, mỗi đại biểu Quốc hội phải thực sự gần dân, lắng nghe và thấu hiểu dân để theo đuổi vấn đề đến cùng. Việc tiếp xúc cử tri không thể chỉ dừng lại ở những buổi họp theo lịch trình định sẵn, mà phải đa dạng hóa các kênh lắng nghe, hiện diện cả trong những bối cảnh thuận lợi lẫn khi phát sinh những vấn đề 'nóng', những bức xúc cấp bách của xã hội.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở lắng nghe thôi là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là đại biểu phải có năng lực chuyển hóa ý kiến của người dân thành các câu hỏi giám sát chất vấn, thành những kiến nghị lập pháp và đặc biệt là đưa vào nội dung tranh luận tại nghị trường. Mỗi vấn đề đại biểu đặt ra phải được xem là một áp lực chính đáng, buộc các cơ quan quản lý nhà nước phải vào cuộc và có trách nhiệm xử lý dứt điểm. Dù các nhiệm kỳ trước đã thực hiện nội dung này, nhưng tôi cho rằng với sự thay đổi tư duy trong nhiệm kỳ khóa 16, đây chính là chìa khóa then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động dân cử.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!