Trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển

Đặc biệt, khi Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17-3-2026 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, yêu cầu đặt ra với ngành Xuất bản càng trở nên cao hơn, toàn diện hơn, vừa bảo đảm định hướng tư tưởng, vừa thúc đẩy phát triển tri thức và văn hóa đọc trong cộng đồng.

Trong kỷ nguyên số, dù các phương tiện truyền thông phát triển mạnh mẽ, sách vẫn giữ vị thế riêng biệt nhờ chiều sâu nội dung và tính hệ thống. Không giống như thông tin nhanh, sách mang lại tri thức có kiểm chứng, có chọn lọc và có giá trị lâu dài. Do đó, có thể khẳng định: Phát triển ngành Xuất bản và thúc đẩy văn hóa đọc chính là đầu tư cho tương lai, cho chất lượng nguồn nhân lực và sức mạnh mềm của quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, hoạt động xuất bản đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh bùng nổ thông tin và đa dạng hóa các loại hình giải trí. Trước tiên là sự cạnh tranh gay gắt từ các nền tảng số và phương tiện giải trí hiện đại. Mạng xã hội, video ngắn, trò chơi trực tuyến đang chiếm phần lớn thời gian của người dùng, đặc biệt là giới trẻ.

Tiếp đó là thói quen đọc sách truyền thống có xu hướng suy giảm, thậm chí bị thay thế bởi việc tiếp nhận thông tin nhanh, thiếu chiều sâu. Chất lượng nội dung xuất bản chưa đồng đều, một số ấn phẩm chạy theo thị hiếu, thiếu giá trị giáo dục và định hướng, trong khi những công trình có giá trị cao lại khó tiếp cận đông đảo độc giả. Nhiều đơn vị xuất bản chưa theo kịp xu thế công nghệ, chưa tận dụng hiệu quả các nền tảng số để phát triển nội dung và tiếp cận độc giả… Những thách thức này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, mạnh mẽ và mang tính chiến lược, phù hợp với tinh thần của Chỉ thị số 04-CT/TW.

Để hoạt động xuất bản thực sự trở thành động lực phát triển tri thức và văn hóa đọc, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước trong hoạt động xuất bản. Điều này không chỉ bảo đảm yêu cầu định hướng tư tưởng mà còn tạo hành lang pháp lý minh bạch, thuận lợi cho sự phát triển lành mạnh của ngành.

Chất lượng nội dung xuất bản cần được nâng cao bằng cách chú trọng đầu tư cho các tác phẩm có giá trị tư tưởng, khoa học và văn hóa cao; đồng thời khuyến khích sáng tạo, đa dạng hóa đề tài và hình thức thể hiện để phù hợp với nhu cầu của nhiều nhóm độc giả. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản; phát triển sách điện tử, sách nói, nền tảng đọc trực tuyến; ứng dụng công nghệ để quản lý, phân phối và bảo vệ bản quyền. Đây là xu hướng tất yếu nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động xuất bản.

Để thúc đẩy văn hóa đọc, cần triển khai các chương trình và chiến dịch khuyến đọc rộng khắp, hướng tới nhiều nhóm đối tượng với nội dung và hình thức phù hợp; đưa việc đọc sách trở thành thói quen thường xuyên trong mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng, trong đó vai trò của thư viện, trường học và các tổ chức xã hội cần được phát huy mạnh mẽ. Tăng cường hợp tác quốc tế trong xuất bản, việc trao đổi bản quyền, dịch thuật và quảng bá sách Việt Nam ra thế giới cũng sẽ góp phần nâng cao vị thế của ngành Xuất bản và lan tỏa giá trị văn hóa Việt.

Cuối cùng, cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Xuất bản, từ biên tập viên, nhà quản lý đến các chuyên gia công nghệ, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại số.

Sách, suy cho cùng, không chỉ để đọc mà còn nhằm nâng tầm con người và định hình tương lai. Trong bối cảnh mới với nhiều biến động và thách thức, hoạt động xuất bản cần được nhìn nhận không chỉ như một ngành kinh tế, mà còn là một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. Việc triển khai hiệu quả Chỉ thị số 04-CT/TW sẽ là cơ hội để ngành Xuất bản đổi mới mạnh mẽ, khẳng định vai trò, vị thế của mình, qua đó góp phần xây dựng một xã hội học tập, phát triển bền vững trên nền tảng tri thức và văn hóa đọc.