Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng: Mở không gian phát triển mới cho Thủ đô trong tầm nhìn 100 năm

Không chỉ kiến tạo một trục cảnh quan trung tâm mới, dự án còn mở ra dư địa phát triển đô thị hai bên sông Hồng theo hướng xanh, hiện đại, bền vững, từng bước hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được kỳ vọng thúc đẩy phát triển Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Quy mô hơn 11.400ha, chia thành 18 dự án thành phần

Ngày 19-5, UBND thành phố Hà Nội thông tin về Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng - một trong những dự án hạ tầng, cảnh quan và phát triển đô thị trọng điểm của Thủ đô giai đoạn 2026-2038.

Theo đó, dự án được nghiên cứu và triển khai trên cơ sở hệ thống các nghị quyết, quyết định của Quốc hội, Chính phủ, Thành ủy, HĐND và UBND thành phố, trong đó nổi bật là Nghị quyết số 258/NQ/QH15 cho phép áp dụng cơ chế đặc thù; Nghị quyết số 18/NQ-HĐND quyết định chủ trương đầu tư; cùng Quyết định 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô, giữ vai trò trục không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ, văn hóa sáng tạo và đô thị dọc hai bên sông Hồng. Theo chủ trương đầu tư đã được HĐND thành phố quyết định, Dự án có quy mô sử dụng đất khoảng 11.418ha, bao gồm 5 nhóm dự án với các dự án thành phần.

Cụ thể: Nhóm 1 là các dự án đầu tư tuyến giao thông; nhóm 2 gồm các dự án đầu tư công viên; nhóm 3 gồm các dự án đầu tư kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông; nhóm 4 gồm các dự án đầu tư khu đô thị định cư, tái thiết; nhóm 5 - các dự án giải phóng mặt bằng độc lập.

Nhóm đầu tư tuyến giao thông gồm hai đại lộ cảnh quan chạy dọc hai bên sông: Trục đại lộ cảnh quan hữu Hồng dài khoảng 45,35km; Trục đại lộ cảnh quan tả Hồng dài khoảng 35km. Hai tuyến đường này được kỳ vọng trở thành “xương sống” giao thông mới ven sông, kết nối liên hoàn các khu vực từ phía Bắc tới phía Nam thành phố.

Bên cạnh đó, một hệ thống 11 cụm công viên quy mô lớn sẽ được hình thành tại các bãi sông, như: Tráng Việt, Tàm Xá, Ngọc Thụy, Long Biên - Cự Khối, Xuân Quan - Phụng Công, Liên Mạc - Thượng Cát - Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam… với tổng diện tích hàng nghìn héc-ta.

Đây sẽ là “lá phổi xanh” mới của Thủ đô, tạo dựng không gian công cộng quy mô lớn, góp phần nâng tỷ lệ cây xanh và cải thiện chất lượng sống cho người dân. Song song với đó là hai dự án kè và chỉnh trị lòng, bờ sông dài hơn 64km nhằm bảo đảm an toàn đê điều, phòng chống lũ, cải thiện dòng chảy và tăng cường khả năng thích ứng biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, dự án còn dành nguồn lực lớn cho 3 khu đô thị định cư, tái thiết tại Long Biên, Lĩnh Nam và Bát Tràng nhằm phục vụ tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng, bảo đảm nguyên tắc “nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”.

Dự án được triển khai trên địa bàn 16 xã, phường gồm: Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng. Tiến độ thực hiện dự kiến từ năm 2026 đến năm 2038.

Trong đó, giai đoạn 2026-2030, ưu tiên tập trung đầu tư các công trình hạ tầng chính như trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, các công trình kè và chỉnh trị lòng - bờ sông, Công viên công cộng phường Phú Thượng, Công viên tại bãi sông phường Hồng Hà, các khu đô thị định cư và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập; giai đoạn 2030-2038 tiếp tục hoàn thành các dự án thành phần còn lại.

Ưu tiên tái định cư trước, bảo đảm quyền lợi của người dân

Một trong những nội dung được dư luận đặc biệt quan tâm là công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Theo tổng hợp số liệu của các địa phương trong phạm vi dự án, tổng dân số hiện trạng là khoảng 247.431 người, với 70.474 hộ dân.

UBND thành phố nhận thức rõ đây là dự án có quy mô lớn, phạm vi tác động rộng và liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân tại nhiều khu vực ven sông Hồng. Vì vậy, quan điểm xuyên suốt của thành phố là luôn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân theo đúng quy định pháp luật; đồng thời ưu tiên triển khai các dự án phục vụ tái định cư, tái thiết nhằm ổn định đời sống và sinh kế cho người dân trong khu vực bị ảnh hưởng bởi dự án.

Việc rà soát, xác định phạm vi ảnh hưởng, giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn, trên cơ sở quy hoạch, phương án kỹ thuật và điều kiện thực tế của từng khu vực; bảo đảm phù hợp quy định pháp luật, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống và sinh kế của người dân.

Khi hoàn thành, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ không chỉ là một công trình giao thông, mà còn hình thành không gian văn hóa, sinh thái, cảnh quan hiện đại. Ảnh: PV

Việc bố trí tái định cư cho các hộ dân được thực hiện theo nguyên tắc bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, dự kiến tại các khu đô thị định cư, tái thiết gồm: Long Biên, Lĩnh Nam và Bát Tràng. Trong đó, Khu đô thị định cư tại phường Long Biên có quy mô khoảng 201ha, đáp ứng khoảng từ 40.000-42.000 căn hộ định cư; Khu đô thị định cư tại phường Lĩnh Nam có quy mô khoảng 98ha, đáp ứng khoảng từ 15.000-16.000 căn hộ định cư… Ngoài ra, Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, xã Đông Anh quy mô khoảng 700ha hiện đang hoàn thiện thủ tục quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, sơ bộ đáp ứng khoảng từ 16.000-18.000 lô đất định cư.

Tổng số lượng căn hộ định cư bằng đất và căn hộ chung cư cao tầng dự kiến khoảng từ 79.000-85.000 căn, cơ bản đáp ứng nhu cầu tái định cư của các hộ dân bị ảnh hưởng bởi Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Không chỉ là dự án giao thông hay chỉnh trang cảnh quan đơn thuần, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng còn được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới cho Hà Nội. Theo tính toán sơ bộ, tổng mức đầu tư dự án khoảng 736.963 tỷ đồng, trong đó, quỹ đất thanh toán theo hình thức BT dự kiến khoảng 2.655,8ha, chủ yếu nằm trong phạm vi phát triển đô thị dọc hai bên sông. Điều này mở ra dư địa lớn cho phát triển bất động sản, dịch vụ, thương mại, du lịch và các ngành công nghiệp sáng tạo.

Nếu trước đây, khu vực ven sông Hồng chủ yếu là đất bãi, đất nông nghiệp xen kẽ các khu dân cư tự phát, thì trong tương lai, nơi đây sẽ trở thành “trục đô thị mới”, kết nối chuỗi không gian văn hóa - cảnh quan - thương mại - giải trí hiện đại. Đó cũng là bước đi cụ thể để Hà Nội dịch chuyển mô hình phát triển từ “đô thị quay lưng ra sông” sang “đô thị hướng ra sông”, tận dụng tối đa giá trị của tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan.

Từng bước hiện thực hóa khát vọng “Thủ đô bên sông”

Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư các hạng mục trọng điểm gồm hai tuyến đại lộ cảnh quan, các công trình kè chỉnh trị, Công viên công cộng Phú Thượng, Công viên bãi sông Hồng Hà, các khu đô thị định cư và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Giai đoạn 2030-2038 sẽ hoàn thiện toàn bộ các dự án thành phần còn lại.

Ngay sau khi HĐND thành phố thông qua chủ trương đầu tư, UBND thành phố đã ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai; đồng thời tổ chức các cuộc họp chuyên đề để tháo gỡ khó khăn, đôn đốc tiến độ.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô. Ảnh: PV

Trong quá trình thực hiện, Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, giới khoa học, chuyên gia và cộng đồng dân cư nhằm bảo đảm dự án đáp ứng các yêu cầu cao nhất về kỹ thuật, an toàn phòng, chống lũ, bảo vệ môi trường và hiệu quả đầu tư. Việc công khai thông tin, lấy ý kiến xã hội, tiếp thu phản biện cũng sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm tạo đồng thuận cao trong nhân dân.

Trong lịch sử hơn một nghìn năm của Hà Nội, sông Hồng luôn là biểu tượng của văn hóa, lịch sử và bản sắc đô thị. Giờ đây, với Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, dòng sông ấy đang được trao thêm một sứ mệnh mới: Trở thành trục phát triển trung tâm, mở ra không gian sống mới, cơ hội phát triển mới và hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc” trong thế kỷ XXI.