Trung Quốc công bố 6 thành tựu khảo cổ tiêu biểu năm 2025

Theo Global Times, các phát hiện trải dài trên một trục thời gian liên tục, từ thời kỳ đồ đá cũ cho đến triều đại nhà Đường (618–907), phản ánh tiến trình hình thành, phát triển và giao thoa của các nền văn hóa cổ đại trên lãnh thổ Trung Quốc.

Khu vực Bùi Lý Cương ở tỉnh Hà Nam, miền Trung Trung Quốc. Ảnh: VCG

1. Di tích đồ đá cũ Tân Miếu Trang (Hà Bắc): Dấu tích người cổ và việc sử dụng lửa

Khu di tích đồ đá cũ Tân Miếu Trang, nằm tại huyện Dương Nguyên, tỉnh Hà Bắc, miền Bắc Trung Quốc, là một trong những địa điểm tiêu biểu được vinh danh.

Trong chu kỳ khảo sát kéo dài từ năm 2022 đến 2025, các nhà khảo cổ đã phát hiện hài cốt người cổ đại cùng nhiều bằng chứng rõ ràng về việc sử dụng lửa. Đáng chú ý, vào năm 2024, tại điểm số 2 của khu di tích, các lớp tro và xương bị cháy đã được ghi nhận, cho thấy sự hiện diện ổn định của hoạt động sinh sống.

Hơn 4.000 hiện vật bằng đá cùng xương động vật đã được khai quật. Các công cụ đá bao gồm lõi đá được đập bằng búa, mảnh đá và nhiều loại công cụ khác, đều thuộc hệ thống công nghệ chế tác mảnh đá điển hình – một bước tiến quan trọng trong lịch sử kỹ thuật tiền sử.

Tại vị trí số 5 của khu khảo cổ, bằng chứng về quy trình chế tác đá còn rõ nét hơn. Hơn 70.000 hiện vật bằng đá được phát hiện, nhiều trong số đó cho thấy dấu vết xử lý nhiệt ở phần đế. Nguyên liệu thô chủ yếu là đá vụn núi lửa.

Dựa trên các đặc điểm này, giới nghiên cứu nhận định đây nhiều khả năng là một xưởng chế tác công cụ đá quy mô lớn. Các hiện vật sơ khai như chuỗi hạt làm từ vỏ sò và vỏ trứng đà điểu cũng được tìm thấy, phản ánh kỹ thuật chế tác đồ trang sức sớm.

Những phát hiện tại Tân Miếu Trang cung cấp bằng chứng quan trọng cho việc nghiên cứu nguồn gốc và sự tiến hóa của con người hiện đại ở Bắc Trung Quốc, đồng thời cho thấy việc sử dụng lửa không chỉ phục vụ sinh tồn mà còn gắn với đổi mới công nghệ.

2. Di tích đồ đá mới Bùi Lý Cương (Hà Nam): Cội nguồn văn minh nông nghiệp

Tại tỉnh Hà Nam, miền Trung Trung Quốc, di tích thời kỳ đồ đá mới Bùi Lý Cương cũng được đưa vào danh sách năm nay. Nền văn hóa Bùi Lý Cương tại đây có niên đại khoảng 8.000 năm và được xem là một trong những cái nôi của nền văn minh nông nghiệp Trung Quốc.

Trong năm 2025, các nhà khảo cổ phát hiện một cấu trúc kiến trúc nhiều phòng cùng loạt tác phẩm điêu khắc gốm mang hình khuôn mặt người với răng nanh. Các tác phẩm này chủ yếu mô tả đầu người và động vật, với phần đầu có hình dạng giống chữ Hán “介” (jie).

Giới nghiên cứu cho rằng những hình tượng này có thể là nguyên mẫu ban đầu của các hình ảnh thần linh về sau, được sử dụng trong các nghi lễ, cho thấy sự hình thành sớm của tư duy tín ngưỡng và biểu tượng trong xã hội nông nghiệp nguyên thủy.

Di vật "rồng lợn ngọc" được khai quật từ di tích Trịnh Gia Câu ở tỉnh Hà Bắc. Ảnh: VCG

3. Di tích Trịnh Gia Câu (Hà Bắc): “Rồng lợn bằng ngọc” và biểu tượng rồng Trung Hoa

Di tích Trịnh Gia Câu tại tỉnh Hà Bắc được lựa chọn nhờ phát hiện quan trọng về một hiện vật được gọi là “rồng lợn bằng ngọc” – hình thái được coi là nguyên mẫu sớm nhất từng được biết đến của rồng Trung Quốc.

Di tích này đại diện cho văn hóa Hồng Sơn, có niên đại khoảng 6.500 năm, và được xem là biểu tượng cho dòng chảy lịch sử liên tục hơn 5.000 năm của nền văn minh Trung Hoa.

Trước đó, phần lớn các di tích văn hóa Hồng Sơn được tìm thấy tại khu vực đông nam Nội Mông và tây nam Liêu Ninh. Việc phát hiện di tích Trịnh Gia Câu ở Hà Bắc đã mở rộng đáng kể phạm vi không gian của nền văn hóa này, đồng thời cung cấp những manh mối mới để nghiên cứu sự lan tỏa và di cư dân cư trong thời tiền sử.

4. Di tích Lang Nha Đài (Sơn Đông): Dấu ấn kỹ thuật thời Tần – Hán

Tại tỉnh Sơn Đông, miền Đông Trung Quốc, di tích Lang Nha Đài cung cấp bằng chứng khảo cổ xác thực cho các ghi chép lịch sử về việc Tần Thủy Hoàng cho xây dựng hệ thống ruộng bậc thang Lang Nha Đài.

Địa điểm này được đưa vào danh sách năm 2025 vì phản ánh trình độ kỹ thuật và khả năng tổ chức xây dựng của thời kỳ Tần và Hán (206 TCN – 220 SCN), cho thấy sự kết hợp giữa quyền lực nhà nước và khai thác không gian tự nhiên.

5. Khu mộ Husta (Tân Cương): Dấu tích luyện kim sớm

Xa hơn về phía Tây Bắc, khu mộ Husta tại Khu tự trị Tân Cương Duy Ngô Nhĩ được xác định chủ yếu có niên đại khoảng năm 1600 TCN.

Tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện một con dao hợp kim thiếc–đồng, được coi là một trong những hiện vật bằng đồng cổ nhất từng được tìm thấy tại Trung Quốc.

Phát hiện này cho thấy sự xuất hiện sớm của kỹ thuật luyện kim và mối liên hệ giữa các khu vực văn hóa khác nhau trên Con đường giao lưu Á – Âu cổ đại.

6. Nghĩa trang Ba Đa Mộc phía đông (Tân Cương): Giao thoa văn hóa thời Đường

Cũng tại Tân Cương, nghĩa trang Ba Đa Mộc phía đông mang đến những phát hiện thuộc thời nhà Đường. Năm 2022, tại đây đã tìm thấy một bia mộ vô danh tưởng niệm một quan chức cấp cao triều Đường, cùng nhiều di vật như tượng đất nung, bình gốm và đồ tùy táng khác.

Đáng chú ý, trong năm 2025, các nhà khảo cổ tiếp tục khai quật một ngôi mộ thời Đường tại khu vực này, với những bức tranh tường vẽ mười hai con thú có cánh mang ý nghĩa cát tường.

Những hình ảnh này phản ánh sự hội nhập và cùng tồn tại của nhiều nhóm dân tộc khác nhau dưới triều Đường, đồng thời cho thấy sự lan tỏa của thư pháp và mỹ thuật mang đặc trưng văn hóa vùng Trung Nguyên đến khu vực biên viễn.

MY KHÁNH