Trung Quốc: Ngôi chùa gỗ cổ nhất thế giới trước bài toán bảo tồn
Là tháp gỗ kiểu đình cao nhất và lâu đời nhất thế giới còn tồn tại, Chùa Gỗ Yingxian ở tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc) đang trở thành tâm điểm chú ý khi giới chức và các chuyên gia đẩy mạnh công tác khảo sát, giám sát và nghiên cứu nhằm bảo đảm sự an toàn lâu dài cho công trình gần 1.000 năm tuổi này.

Chùa Gỗ Ứng Huyện ở tỉnh Sơn Tây được xem là tháp gỗ kiểu đình cao nhất và lâu đời nhất thế giới còn tồn tại. Ảnh: VCG
Công tác bảo tồn Chùa Gỗ Ứng Huyện (Yingxian), một trong những công trình kiến trúc gỗ nổi tiếng nhất Trung Quốc, đang tiếp tục thu hút sự quan tâm sau chuyến kiểm tra thực địa mới đây của lãnh đạo Cục Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc tại tỉnh Sơn Tây.
Được xây dựng vào năm 1056 tại huyện Ứng, thành phố Sóc Châu, tỉnh Sơn Tây, Chùa Gỗ Ứng Huyện được xem là tháp gỗ kiểu đình cao nhất và lâu đời nhất thế giới còn tồn tại.
Nhìn từ bên ngoài, công trình dường như chỉ có 5 tầng, nhưng thực tế được thiết kế với 9 tầng. Hệ kết cấu gồm hơn 50 loại đấu củng (dougong) - những bộ khung gỗ đỡ mái đặc trưng của kiến trúc truyền thống Trung Quốc - đã giúp công trình đứng vững suốt gần một thiên niên kỷ.
Theo Tân Hoa Xã, ngôi chùa cao tương đương một tòa nhà hiện đại khoảng 20 tầng. Trải qua gần 1.000 năm phong hóa cùng nhiều biến động lịch sử, công trình vẫn tồn tại và hiện được công nhận là chùa gỗ cổ cao nhất thế giới.
Việc bảo tồn công trình này từ lâu là chủ đề nhận được sự quan tâm của giới chuyên môn và công chúng Trung Quốc. Các chuyên gia đã đề xuất triển khai nghiên cứu chuyên sâu đối với kết cấu của ngôi chùa nhằm tìm kiếm giải pháp bảo tồn lâu dài.
Theo đánh giá của các chuyên gia, với tình trạng hiện nay, các biện pháp gia cố cục bộ khó có thể giải quyết triệt để hiện tượng nghiêng của công trình. Về lâu dài, phương án tháo dỡ và phục dựng toàn diện vẫn cần được nghiên cứu, xem xét.
Giới chuyên môn cũng đề xuất lựa chọn một địa điểm gần ngôi chùa để xây dựng mô hình phục dựng tỷ lệ 1:1 phục vụ nghiên cứu, đồng thời tiếp tục giám sát biến dạng và tiến hành khảo sát tổng thể một cách hệ thống.
Ông Wang Yongxian, chuyên gia di sản từng tham gia nhóm lãnh đạo công tác bảo tồn Chùa Gỗ Ứng Huyện, cho biết công trình với hệ khung gỗ chịu lực khoảng 7.400 tấn đang trải qua quá trình biến dạng chậm nhưng liên tục.
Theo ông, các hoạt động bảo tồn hiện nay tuân thủ nguyên tắc "ổn định trước, chẩn đoán kỹ lưỡng, sau đó mới xử lý". Dù đánh giá cao giá trị nghiên cứu và thử nghiệm kỹ thuật của đề xuất phục dựng, ông cho rằng ưu tiên hàng đầu vẫn là bảo đảm an toàn cho công trình gốc.
Ông Wang nhấn mạnh rằng sau hơn 40 trận động đất trong lịch sử, kết cấu truyền thống của ngôi chùa đã chứng minh khả năng chống chịu đáng kể.
Theo ông, nhiệm vụ cấp bách hiện nay là triển khai các biện pháp gia cố cùng hệ thống giám sát hiện đại nhằm bảo đảm công trình có thể ứng phó với những rung chấn trong tương lai.











