Trung Quốc, Pakistan khởi động sáng kiến chung 5 điểm nhằm hạ nhiệt cuộc chiến ở Iran

Ngày 31-3, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã hội đàm với người đồng cấp Pakistan Ishaq Dar tại Bắc Kinh để thảo luận về các biện pháp giảm leo thang căng thẳng khu vực và chính thức khởi động sáng kiến chung 5 điểm nhằm khôi phục hòa bình và ổn định ở vùng Vịnh và Trung Đông, theo tờ China Daily.

Theo thông cáo sau cuộc họp giữa hai bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc và Pakistan, sáng kiến 5 điểm gồm (1) kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch; (2) khởi động các cuộc đàm phán hòa bình càng sớm càng tốt; (3) đảm bảo an toàn cho các mục tiêu phi quân sự; (4) đảm bảo an toàn hàng hải; và (5) bảo vệ tính ưu việt của Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị (phải) bắt tay với người đồng cấp Pakistan Ishaq Dar tại thủ đô Bắc Kinh ngày 31-3. Ảnh: TÂN HOA XÃ

Cụ thể, ở điểm thứ nhất, hai nước kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và nỗ lực tối đa để ngăn chặn xung đột lan rộng, đồng thời cho phép viện trợ nhân đạo được đưa đến tất cả các khu vực bị ảnh hưởng bởi chiến sự.

Nhấn mạnh "đối thoại và ngoại giao là lựa chọn khả thi duy nhất để giải quyết xung đột", cả Trung Quốc và Pakistan đều lưu ý rằng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, độc lập quốc gia và an ninh của Iran và các nước vùng Vịnh cần được bảo vệ.

Trong điểm thứ 2, hai nước bày tỏ sự ủng hộ đối với các bên liên quan trong việc khởi xướng đàm phán, nói rằng tất cả các bên nên cam kết giải quyết tranh chấp một cách hòa bình và kiềm chế việc sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Ở điểm thứ 3, hai bên nhấn mạnh rằng nguyên tắc bảo vệ thường dân trong xung đột vũ trang cần được tuân thủ. Trung Quốc và Pakistan kêu gọi các bên tham chiến ngay lập tức ngừng tấn công thường dân và các mục tiêu phi quân sự, tuân thủ đầy đủ luật nhân đạo quốc tế và ngừng tấn công các cơ sở hạ tầng quan trọng, bao gồm các cơ sở năng lượng, khử muối và điện, cũng như các cơ sở hạ tầng hạt nhân hòa bình như nhà máy điện hạt nhân.

Đối với điểm thứ 4, mô tả Eo biển Hormuz và vùng biển lân cận là tuyến đường vận chuyển hàng hóa và năng lượng quan trọng trên toàn cầu, Bắc Kinh và Islamabad kêu gọi các bên bảo vệ an ninh cho các tàu và thủy thủ đoàn hiện đang mắc kẹt trong eo biển, cho phép tàu dân sự và thương mại sớm được đi qua an toàn, và khôi phục hoạt động giao thông bình thường càng sớm càng tốt.

Cuối cùng, hai nước cũng cho rằng cần thực hành chủ nghĩa đa phương đích thực và tăng cường vai trò tối cao của Liên Hợp Quốc. Bắc Kinh và Islamabad bày tỏ sự ủng hộ việc ký kết một thỏa thuận nhằm thiết lập khuôn khổ hòa bình toàn diện và hiện thực hóa hòa bình lâu dài trên cơ sở các mục đích và nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế.

Trong tuần qua, Pakistan đã tăng cường nỗ lực giúp giảm bớt căng thẳng đối với chiến sự ở Iran. Cuộc gặp ngày 31-3 diễn ra sau khi ông Dar chủ trì cuộc họp cấp bộ trưởng bốn bên tại Islamabad, với sự tham gia của Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.

Trong cuộc đàm phán tại Bắc Kinh, ông Vương cho biết sự trung gian hòa giải của Pakistan là vì lợi ích chung của tất cả các bên, và Trung Quốc kỳ vọng Pakistan sẽ đóng một vai trò độc đáo và quan trọng trong việc giúp giảm bớt căng thẳng và khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình.

Chuyên gia Lý Thủ Hân tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc nhận định rằng nỗ lực hòa giải của Trung Quốc và Pakistan càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông.

Ông Lý mô tả sáng kiến 5 điểm là cân bằng và toàn diện, cho rằng nó xem xét đến những mối quan ngại cấp bách nhất của tất cả các bên ở giai đoạn này và giúp tạo điều kiện cho một giải pháp chính trị.

THẾ VINH