Trung Quốc thúc đẩy kinh tế số thông qua sáng kiến '6 mạng lưới'

Trạm biến áp Fuxing 220 kV tại Khu mới Hùng An, tỉnh Hà Bắc, miền Bắc Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa xã

Theo Tân Hoa xã, “6 mạng lưới” gồm mạng lưới nước, lưới điện kiểu mới, mạng lưới năng lực tính toán, mạng lưới liên lạc thế hệ mới, mạng lưới đường ống ngầm đô thị và mạng lưới logistics.

Sáng kiến này đã nhận được sự quan tâm lớn từ Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc và cuộc họp điều hành Quốc vụ viện trong các phiên họp gần đây, qua đó củng cố vị thế chiến lược kinh tế của nước này.

Trung Quốc đang đẩy nhanh triển khai các kế hoạch đầu tư. Người phát ngôn Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC), ông Li Chao, cho biết tại cuộc họp báo gần đây rằng cơ quan này sẽ nhanh chóng ban hành các kế hoạch và phương án triển khai liên quan, tăng cường điều phối xây dựng đối với “Sáu mạng lưới”, làm rõ trọng tâm đầu tư ở từng lĩnh vực, chia nhỏ mục tiêu thành các nhiệm vụ hàng năm và thiết lập tiến độ cùng mốc thời gian cụ thể.

Theo Chủ nhiệm NDRC Zheng Shanjie, đầu tư vào “6 mạng lưới” và các lĩnh vực trọng điểm liên quan được ước tính sơ bộ sẽ vượt 7.000 tỷ nhân dân tệ chỉ riêng trong năm nay.

Trung Quốc dự kiến đầu tư hơn 5.000 tỷ nhân dân tệ trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) chỉ riêng cho hoạt động nâng cấp lưới điện, bao gồm xây dựng các hành lang truyền tải điện và các dự án hỗ trợ điện liên tỉnh, nâng cấp mạng lưới phân phối điện đô thị và củng cố các lưới điện cấp huyện và nông thôn còn yếu.

Dù nước này đã xây dựng được mạng lưới điện quốc gia quy mô lớn, an toàn và công nghệ tiên tiến, nhưng nhu cầu kết nối năng lượng mới tăng mạnh, tình trạng mất cân đối cung - cầu điện giữa các khu vực ngày càng gia tăng và mức độ phức tạp trong vận hành an toàn lưới điện đã thúc đẩy việc xây dựng một hệ thống lưới điện an toàn hơn, đáng tin cậy hơn, thân thiện với môi trường hơn.

Đường ống ngầm là một mặt trận đầu tư lớn khác. Tính đến cuối năm 2025, Trung Quốc đã xây dựng gần 3,9 triệu km đường ống, mạng lưới lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, nhiều điểm yếu vẫn tồn tại khi các đường ống cũ cần được thay thế khẩn cấp, trong khi các vấn đề như năng lực thoát nước đô thị không đủ và thất thoát nguồn nước vẫn chưa được giải quyết.

Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, Trung Quốc dự kiến đầu tư khoảng 5.000 tỷ nhân dân tệ để xây dựng và cải tạo khoảng 770.000 km đường ống dẫn khí đốt, cấp thoát nước và sưởi ấm, nhằm nâng cao độ an toàn cũng như khả năng chống chịu của hạ tầng đô thị.

Hàng loạt dự án đã được triển khai. Dự án vòng lặp điện xoay chiều siêu cao áp 1.000 kV tại Chiết Giang đã chính thức khởi công. Sau khi hoàn thành, dự án này sẽ được tích hợp với mạng lưới điện hiện có của tỉnh. Dự án đường dây điện xoay chiều siêu cao áp 1.000 kV Đại Đồng - Hoài Lai - Nam Thiên Tân đã bước vào giai đoạn xây dựng toàn diện nhằm tăng cường truyền tải điện từ tỉnh Sơn Tây tới khu vực Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc.

Trong khi đó, dự án trung tâm điện toán thông minh trị giá 1 tỷ nhân dân tệ của China Mobile tại thành phố Thai Châu (tỉnh Chiết Giang) đã được khởi công. Dự án dự kiến sẽ lắp đặt hơn 1.000 máy chủ điện toán hiệu suất cao.

Ông Zhou Wei, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn Đầu tư Trung Quốc, cho rằng làn sóng đầu tư này sẽ lan tỏa sang nhiều lĩnh vực, bao gồm nhu cầu thép, đường ống và máy móc xây dựng phục vụ nâng cấp hạ tầng truyền thống.

Theo ông Zhou, các hạ tầng mới như mạng lưới điện toán và liên lạc sẽ thúc đẩy tăng trưởng nhanh đối với máy chủ, mô-đun quang học, chip trí tuệ nhân tạo và thiết bị 5G-A. Ông cho biết thêm việc xây dựng “lưới điện kiểu mới” và tăng cường mạng lưới đường ống ngầm đô thị cùng các lĩnh vực yếu kém khác sẽ thúc đẩy các ngành như thiết bị điện cao áp, lưu trữ năng lượng và hệ thống đường ống thông minh.

Nhu cầu tăng mạnh đã phản ánh rõ trong lợi nhuận doanh nghiệp. Nhu cầu đối với mô-đun quang học, linh kiện cốt lõi của mạng lưới liên lạc và điện toán thế hệ mới, đã tăng vọt khi việc xây dựng hạ tầng điện toán cho các mô hình lớn được đẩy nhanh.

Công ty niêm yết hàng đầu trong ngành mô-đun quang học Zhongji Xuchuang ghi nhận doanh thu quý I đạt 19,496 tỷ nhân dân tệ, tăng 192,12% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lợi nhuận ròng tăng vọt 262,28%. Nhóm cổ phiếu liên lạc quang học trên thị trường A-share cũng tăng mạnh trong năm nay, với nhiều cổ phiếu đầu ngành liên tục lập đỉnh lịch sử.

Các chuyên gia cho rằng đầu tư vào “Sáu mạng lưới” phục vụ đồng thời các mục tiêu kinh tế trước mắt và dài hạn. Ông Guo Lei, nhà kinh tế tại GF Securities, nhận định sáng kiến này giúp cân bằng giữa hỗ trợ kinh tế ngắn hạn, chuyển đổi cơ cấu trung hạn và bảo đảm an ninh dài hạn.

Ông Luo Zhiheng, nhà kinh tế tại Yuekai Securities, nói: “Việc quy hoạch và xây dựng ‘Sáu mạng lưới’ không chỉ góp phần nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế tiềm năng mà còn tăng cường an ninh phát triển”. Ông cho biết thêm mạng lưới điện toán là nền tảng cho phát triển trí tuệ nhân tạo, trong khi xây dựng đường ống ngầm giúp mở rộng đầu tư hiệu quả và cải thiện điều kiện sống.

Nhiều kênh tài trợ đang được huy động. Phó Chủ nhiệm NDRC Wang Changlin cho biết 755 tỷ nhân dân tệ vốn đầu tư từ ngân sách trung ương và 1.000 tỷ nhân dân tệ trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn sẽ được giải ngân phần lớn trước cuối tháng 6, trong khi 800 tỷ nhân dân tệ công cụ tài chính chính sách mới sẽ được triển khai hiệu quả.

Trong động thái mới nhất, NDRC đã ban hành đợt dự án thứ hai nhằm thực hiện các chiến lược quốc gia lớn và tăng cường năng lực an ninh ở các lĩnh vực trọng điểm cho năm 2026, phân bổ 216,8 tỷ nhân dân tệ trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn cho 336 dự án lớn. Trong 4 tháng đầu năm nay, các chính quyền địa phương đã phát hành 1.334,3 tỷ nhân dân tệ trái phiếu đặc biệt mới.

NDRC nhấn mạnh “6 mạng lưới” không chỉ hoạt động như các mạng lưới độc lập mà còn có thể phối hợp đa mạng lưới nhằm thúc đẩy tối ưu hóa và tích hợp hệ thống hạ tầng hiện đại, từ đó đạt hiệu quả lớn hơn.

Ông Wang Xiaojie, chuyên gia phân tích chính sách nội địa trưởng tại trung tâm nghiên cứu của Western Securities, nhận định: “Trong ngắn hạn, đầu tư phần cứng và một số phần mềm liên quan tới xây dựng ‘Sáu mạng lưới’ mang lại tính chắc chắn về tăng trưởng đầu tư”.

Về dài hạn, hạ tầng mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy cải thiện hệ sinh thái công nghiệp, tạo ra vòng tuần hoàn tích cực giữa đầu tư và tiêu dùng, qua đó tiếp tục khuếch đại nhu cầu trong nước.