Trung Quốc tiếp tục duy trì cơ chế xuất khẩu linh hoạt đối với bạc và quặng phosphat trong năm 2027

Bộ Thương mại Trung Quốc. Ảnh: Yin Yeping.

Chính sách này nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp, trong khi vẫn bảo đảm công tác giám sát đối với các khoáng sản quan trọng.

Theo phương án quản lý hạn ngạch xuất khẩu năm 2027 do Bộ Thương mại Trung Quốc công bố ngày 29/10, các doanh nghiệp đủ điều kiện có thể xin giấy phép xuất khẩu bạc và quặng phosphat trên cơ sở hợp đồng xuất khẩu hợp lệ, sau đó sử dụng giấy phép để thực hiện thủ tục khai báo và thông quan hàng hóa.

Chính sách này được Trung Quốc áp dụng từ năm 2019 và tiếp tục duy trì trong những năm tiếp theo. Một nhà phân tích trong ngành nhận định, việc duy trì cơ chế trên phản ánh cam kết của Trung Quốc trong việc tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp đối với các khoáng sản quan trọng, thay vì sử dụng lợi thế tài nguyên để hạn chế nguồn cung toàn cầu.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các khoáng sản quan trọng, trong đó có bạc và phosphat, ngày càng thu hút sự quan tâm của quốc tế do vai trò thiết yếu đối với ngành sản xuất tiên tiến và quá trình chuyển dịch năng lượng.

DUY TRÌ CẤP PHÉP, KHÔNG ÁP HẠN NGẠCH XUẤT KHẨU

Theo thông báo trước đây của Bộ Thương mại Trung Quốc, việc điều chỉnh chính sách quản lý xuất khẩu đối với bạc và quặng phosphat lần đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2019, nhằm cải thiện hệ thống quản lý xuất khẩu và đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Kể từ đó, chính sách tiếp tục được duy trì trong các năm tiếp theo.

Thời báo Hoàn Cầu trích lời ông Wu Chenhui, nhà phân tích độc lập theo dõi sát lĩnh vực khoáng sản quan trọng, rằng quyết định tiếp tục thực hiện cơ chế này phản ánh tính liên tục trong điều hành chính sách và cách tiếp cận phân biệt đối với việc quản lý các nguồn tài nguyên có ý nghĩa chiến lược.

Theo ông Wu, các khoáng sản quan trọng có giá trị kinh tế và chiến lược đáng kể, nhưng quản lý xuất khẩu không nhất thiết đồng nghĩa với việc hạn chế hoạt động thương mại thông thường. Trung Quốc cũng không tìm cách sử dụng các biện pháp quản lý này để khai thác lợi thế tài nguyên nhằm gây sức ép lên các quốc gia khác.

Nhà phân tích cho rằng cần phân biệt rõ giữa cơ chế hạn ngạch xuất khẩu và cơ chế cấp phép xuất khẩu.

Trong hệ thống hạn ngạch, lượng hàng được phép xuất khẩu bị giới hạn và phân bổ cho các doanh nghiệp đủ điều kiện. Trong khi đó, cơ chế cấp phép cho phép các doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu nộp hồ sơ xin cấp phép dựa trên hợp đồng xuất khẩu thực tế mà không phải tuân thủ hạn ngạch xuất khẩu hằng năm đối với hai mặt hàng bạc và quặng phosphat.

Theo ông Wu, cách tiếp cận này giúp giảm sự bất định liên quan đến việc phân bổ hạn ngạch, tạo điều kiện để doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc bố trí các lô hàng, đồng thời góp phần ổn định kỳ vọng của khách hàng nước ngoài.

Cách tiếp cận của Trung Quốc cũng khác với xu hướng trong một số cuộc thảo luận ở nước ngoài, khi việc quản lý xuất khẩu khoáng sản quan trọng thường được xem là đồng nghĩa với hạn chế nguồn cung.

Theo ông Wu, cơ chế hiện hành vẫn duy trì các thủ tục quản lý cần thiết, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp. Điều này cho thấy quản lý tài nguyên và thúc đẩy thương mại quốc tế thông suốt không nhất thiết loại trừ lẫn nhau.

Trung Quốc cũng duy trì các biện pháp tạo thuận lợi cho xuất khẩu những khoáng sản quan trọng khác. Theo quy định cấp phép xuất khẩu năm 2026, nước này tiếp tục đình chỉ yêu cầu xuất khẩu qua các cảng được chỉ định đối với đất hiếm, magnesia, antimon và các sản phẩm liên quan.

Theo các chuyên gia trong ngành, những biện pháp được duy trì trong thời gian dài này cho phép doanh nghiệp lựa chọn cảng xuất khẩu căn cứ vào chi phí logistics, thời gian giao hàng và nhu cầu thị trường. Qua đó, hoạt động vận chuyển được đơn giản hóa và hiệu quả thông quan được cải thiện.

BẠC VÀ PHOSPHAT NGÀY CÀNG CÓ Ý NGHĨA CHIẾN LƯỢC

Bạc và quặng phosphat ngày càng giữ vị trí nổi bật trong các cuộc thảo luận về chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng toàn cầu.

Tháng 11/2025, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) bổ sung bạc và phosphat vào danh sách cập nhật gồm 60 khoáng sản quan trọng, phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng của hai loại nguyên liệu này đối với kinh tế và chiến lược.

Bạc là kim loại quý có cả ứng dụng tài chính và công nghiệp, đồng thời ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các ngành công nghiệp mới nổi. Theo Tân Hoa xã, nhu cầu bạc được thúc đẩy bởi sự phát triển của nhiều lĩnh vực, trong đó có điện mặt trời và xe sử dụng năng lượng mới.

Trong khi đó, quặng phosphat là nguyên liệu thiết yếu để sản xuất phân bón và chế tạo pin lithium sắt phosphat. Đây là loại pin được sử dụng rộng rãi trong xe điện và các hệ thống lưu trữ năng lượng.

Trong bối cảnh các quốc gia đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và phát triển những ngành công nghiệp công nghệ cao, nhu cầu đối với các nguyên liệu này ngày càng gắn chặt với yêu cầu bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng.

Dữ liệu thương mại cho thấy cơ chế cấp phép xuất khẩu được duy trì không đồng nghĩa với việc hoạt động xuất khẩu bạc của Trung Quốc bị thu hẹp.

Theo Bloomberg đưa tin hồi tháng 1/2026, xuất khẩu bạc của Trung Quốc đạt khoảng 5.100 tấn trong năm 2025, mức cao nhất trong ít nhất 16 năm, mặc dù cơ chế cấp phép xuất khẩu vẫn được áp dụng.

Bộ Thương mại Trung Quốc cũng đã phê duyệt 44 doanh nghiệp xuất khẩu bạc trong giai đoạn 2026-2027, tăng hai doanh nghiệp so với năm 2025. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn phải đáp ứng những điều kiện theo quy định.

Những số liệu này cho thấy việc duy trì cơ chế cấp phép không ngăn cản xuất khẩu bạc của Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục. Theo nhà phân tích Wu Chenhui, điều quan trọng là cần đánh giá chính sách quản lý xuất khẩu dựa trên kết quả thương mại thực tế, thay vì mặc định rằng các biện pháp quản lý khoáng sản đều nhằm hạn chế nguồn cung.

THÚC ĐẨY THƯƠNG MẠI KHOÁNG SẢN TRONG KHUÔN KHỔ QUẢN LÝ

Việc Trung Quốc duy trì cơ chế xuất khẩu linh hoạt đối với bạc và quặng phosphat diễn ra trong bối cảnh nước này tiếp tục triển khai các biện pháp nhằm duy trì hoạt động thương mại khoáng sản quan trọng và tạo thuận lợi cho những lô hàng đáp ứng quy định, đặc biệt trong lĩnh vực đất hiếm.

Tháng 12/2025, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết một số doanh nghiệp xuất khẩu của nước này đã đáp ứng các yêu cầu sơ bộ để xin giấy phép chung đối với các mặt hàng liên quan đến đất hiếm. Cơ quan này cũng thông báo đã tiếp nhận và phê duyệt các hồ sơ xin cấp phép.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, tiến triển trên đạt được sau khi cơ quan chức năng tổ chức phổ biến chính sách cho các doanh nghiệp xuất khẩu, đồng thời các doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm xuất khẩu và hoàn thiện các biện pháp tuân thủ quy định.

Trung Quốc cũng tuyên bố sẵn sàng tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại với Liên minh châu Âu (EU).

Ngày 15/10/2026, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết nước này sẵn sàng tiếp tục tạo thuận lợi cho việc phê duyệt giấy phép xuất khẩu đất hiếm sang EU. Đồng thời, phía Trung Quốc kêu gọi EU có động thái tương ứng, tạo thuận lợi cho một số hồ sơ cấp phép ưu tiên cụ thể của Trung Quốc trong lĩnh vực hàng hóa lưỡng dụng.

Theo các thông tin truyền thông dẫn số liệu hải quan Trung Quốc, xuất khẩu nam châm vĩnh cửu đất hiếm của nước này sang EU đạt 2.454 tấn trong tháng 9/2026, tăng 20,5% so với tháng trước và là mức cao nhất kể từ tháng 2 cùng năm.

Mức tăng này tự thân chưa đủ để khẳng định có mối liên hệ trực tiếp với các biện pháp tạo thuận lợi cấp phép. Tuy nhiên, số liệu cho thấy hoạt động thương mại các sản phẩm liên quan đến đất hiếm vẫn tiếp diễn trong bối cảnh chịu sự giám sát quản lý.

Theo ông Wu Chenhui, chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng toàn cầu có tính liên kết cao. Cả Trung Quốc và các đối tác thương mại đều được hưởng lợi từ nguồn cung ổn định và các điều kiện giao dịch có thể dự báo.

Ông Wu cho rằng việc đánh giá chính sách của Trung Quốc cần dựa trên dòng chảy thương mại thực tế, quá trình xử lý các hồ sơ xuất khẩu đáp ứng yêu cầu và những kết quả hợp tác quốc tế cụ thể, thay vì dựa vào các giả định về động cơ chính trị.

Đồng thời, nhà phân tích nhấn mạnh Trung Quốc có trách nhiệm ngăn chặn các mặt hàng thuộc diện kiểm soát bị xuất khẩu trái phép hoặc chuyển hướng sang những mục đích sử dụng không được cấp phép. Theo ông, việc giám sát nghiêm ngặt những hoạt động này phù hợp với thông lệ quốc tế và góp phần bảo đảm các nguyên liệu nhạy cảm được sử dụng cho những mục đích hợp pháp.

Tại một cuộc họp báo thường kỳ hồi tháng 4/2026, ông He Yadong, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc, cho biết nước này tiếp tục cam kết bảo vệ an ninh và sự ổn định của chuỗi công nghiệp, chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc đồng thời xem xét đầy đủ các nhu cầu và quan ngại hợp lý về mục đích dân sự trên toàn thế giới, trong đó có Mỹ, và tích cực thúc đẩy, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại tuân thủ quy định.

Theo người phát ngôn, các hồ sơ xin cấp phép xuất khẩu đất hiếm đáp ứng những yêu cầu liên quan và được xác nhận phục vụ mục đích dân sự sẽ được phê duyệt theo quy định pháp luật.

Các cơ quan chức năng Trung Quốc cũng nhiều lần tái khẳng định cam kết duy trì sự ổn định của chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng toàn cầu, đồng thời tăng cường kiểm soát xuất khẩu phù hợp với thông lệ quốc tế và thực hiện các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí.