Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tại TP HCM hướng đến mô hình đa cực

Ngày 31/7, Sở Công Thương TP HCM chủ trì, phối hợp với Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) - đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tổ chức Tọa đàm “Hướng đến hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tại TP HCM”.

Toàn cảnh Tọa đàm “Hướng đến hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tại TP HCM”.

Tọa đàm có sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội và doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, cảng biển, logistics, dịch vụ kỹ thuật. Chương trình được tổ chức nhằm lấy ý kiến hoàn thiện Đề cương Đề án xây dựng và hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tích hợp khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo tại TP HCM.

Các đại biểu tham dự tọa đàm.

Khai mạc tọa đàm, bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM nhấn mạnh, không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính mang lại cho thành phố nhiều lợi thế về công nghiệp, cảng biển, logistics, khoa học và công nghệ. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm nguồn năng lượng cho sản xuất, giao thông, quá trình điện hóa, trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ cao. Việc xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp năng lượng hiện đại, thúc đẩy chuyển dịch xanh và tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của thành phố.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM nhấn mạnh, việc xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp năng lượng hiện đại, thúc đẩy chuyển dịch xanh và tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của thành phố.

Liên kết các cực phát triển trong hệ sinh thái

Việc xây dựng Đề án gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, tạo động lực tăng trưởng mới và phát huy không gian phát triển của TP HCM sau sắp xếp đơn vị hành chính. Thành phố sở hữu nhiều lợi thế nổi trội như thị trường tiêu thụ năng lượng lớn, hệ thống cảng nước sâu, các cụm khí - điện - lọc hóa dầu, cơ sở công nghiệp dầu khí, dịch vụ kỹ thuật biển, mạng lưới logistics, viện nghiên cứu và trường đại học.

Theo đề cương, Trung tâm được nghiên cứu theo mô hình đa cực, gồm: Long Sơn, Phú Mỹ - Cái Mép - Thị Vải, Rạch Dừa - Sao Mai - Bến Đình; cùng hệ thống khu công nghiệp, trung tâm công nghệ, nghiên cứu phát triển và dịch vụ hỗ trợ.

Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý Năng lượng, Sở Công Thương TP HCM giới thiệu Đề cương Đề án xây dựng và hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tại TP HCM.

Mỗi cực sẽ đảm nhận một số chức năng trong chuỗi giá trị. Trong đó, Long Sơn gắn với lọc hóa dầu, hóa chất, vật liệu mới và giảm phát thải. Phú Mỹ - Cái Mép - Thị Vải phát triển LNG, điện khí, kho cảng và logistics năng lượng. Rạch Dừa - Sao Mai - Bến Đình tập trung vào dịch vụ kỹ thuật dầu khí, công nghiệp chế tạo, điện gió ngoài khơi, vận hành và bảo dưỡng. Các trung tâm đô thị, viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức tài chính hỗ trợ nghiên cứu phát triển, đào tạo, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và tài chính xanh.

Mô hình tổng thể gồm 3 lớp: năng lượng, công nghiệp - chế tạo, dịch vụ - logistics - số - R&D. 7 trụ cột phát triển được đề xuất gồm khí, LNG và điện khí; lọc hóa dầu và hóa chất; điện gió ngoài khơi; cảng biển và logistics; hydrogen, thu hồi, sử dụng và lưu trữ carbon; công nghiệp số và dữ liệu; nghiên cứu phát triển và nguồn nhân lực.

Mỗi nội dung được tập trung trao đổi là khả năng chuyển tiềm năng năng lượng thành năng lực công nghiệp.

Với định hướng đó, Sở Công Thương TP HCM xác định cần tập trung làm rõ nội hàm, phạm vi của Trung tâm; vai trò và khả năng kết nối giữa các cực; yêu cầu về dữ liệu, hạ tầng, nguồn lực; cơ chế điều phối liên ngành, liên vùng và sự thống nhất với các quy hoạch liên quan.

Tạo năng lực công nghiệp từ các dự án năng lượng

Các ý kiến tham luận, thảo luận tại tọa đàm nhấn mạnh, Trung tâm cần vận hành như một hệ sinh thái thống nhất. Hệ thống cảng, kho bãi, đường ống, lưới điện, giao thông, cấp nước, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và dữ liệu phải được quy hoạch đồng bộ. Cùng với hạ tầng vật chất, Đề án cần xây dựng cơ chế điều phối, quy trình liên thông, tiêu chuẩn kỹ thuật và hệ thống giám sát chung.

Mỗi nội dung được tập trung trao đổi là khả năng chuyển tiềm năng năng lượng thành năng lực công nghiệp. Các dự án khí, LNG, điện gió ngoài khơi hay hydrogen cần tạo thị trường cho doanh nghiệp trong nước tham gia thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, kiểm định, vận hành và bảo dưỡng.

Các đại biểu thảo luận tại tọa đàm.

Trong đó, Bến cảng và Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo (RE-Hub) tại khu vực Rạch Dừa được xác định là một dự án động lực. RE-Hub dự kiến kết hợp bến cảng chuyên dụng, bãi chế tạo, nhà máy sản xuất thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và hậu cần phục vụ điện gió ngoài khơi. Việc phát triển dự án gắn với yêu cầu nâng cấp luồng sông Dinh, bảo đảm khả năng vận chuyển cấu kiện siêu trường, siêu trọng và kết nối với hệ thống cảng biển trong khu vực.

Đề cương cũng đặt ra yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí để lựa chọn dự án dựa trên vị trí trong chuỗi giá trị, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam, năng lực đổi mới sáng tạo, hiệu quả giảm phát thải, thị trường đầu ra và khả năng triển khai. Dữ liệu về quy hoạch, đất đai, hạ tầng, năng lượng, môi trường, dự án và nguồn vốn sẽ được chuẩn hóa, tích hợp trên bản đồ số phục vụ công tác quản lý và giám sát.

Lộ trình dự kiến gồm hoàn thiện Đề án trong năm 2026; phát triển hạ tầng nền tảng giai đoạn 2026-2030; mở rộng hệ sinh thái giai đoạn 2031-2035; hướng tới năng lực cạnh tranh khu vực giai đoạn 2036-2045.

Sau tọa đàm, Sở Công Thương TP HCM sẽ tổng hợp các ý kiến, hoàn thiện đề cương, tiếp tục khảo sát, xây dựng bộ tiêu chí và xác định danh mục dự án ưu tiên. Đây sẽ là cơ sở xây dựng Đề án chi tiết, trình cấp có thẩm quyền xem xét và tổ chức triển khai.