Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế Lạng Sơn: Nỗ lực bảo đảm an ninh y tế quốc gia và hoạt động thương mại quốc tế thông suốt

Với chức năng là cơ quan chuyên môn đầu mối về kiểm dịch y tế biên giới trên địa bàn tỉnh, Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế Lạng Sơn đã và đang khẳng định vai trò là “lá chắn” bảo vệ an ninh y tế nơi tuyến đầu, góp phần tạo môi trường giao thương an toàn, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Chủ động kiểm soát dịch bệnh từ sớm, từ xa

Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế Lạng Sơn là đơn vị sự nghiệp hạng II trực thuộc Sở Y tế tỉnh Lạng Sơn, hiện có 66 viên chức, người lao động thực hiện nhiệm vụ tại 5 cửa khẩu gồm: Hữu Nghị, ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng, Chi Ma, Tân Thanh và Cốc Nam.

Những năm gần đây, tình hình dịch bệnh truyền nhiễm trên thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp với sự xuất hiện của nhiều loại bệnh nguy hiểm như Ebola, virus Nipah, Hanta, Marburg, Chikungunya và các bệnh truyền nhiễm mới nổi khác. Trước nguy cơ dịch bệnh có thể xâm nhập qua các tuyến giao thông quốc tế, Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế tỉnh Lạng Sơn luôn duy trì trạng thái sẵn sàng cao, triển khai đồng bộ các biện pháp giám sát và phòng, chống dịch bệnh tại tất cả các cửa khẩu trên địa bàn.

Cán bộ kiểm dịch y tế đang tuyên truyền, phát tờ rơi cho hành khách về một số dịch bệnh có nguy cơ lây nhiễm tại Cửa khẩu

Với phương châm “phát hiện sớm, xử lý kịp thời, ngăn chặn hiệu quả”, Trung tâm thực hiện kiểm dịch y tế đối với người, phương tiện vận tải và hàng hóa xuất nhập khẩu theo đúng quy định của pháp luật. Các đối tượng đến từ vùng có nguy cơ cao hoặc có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm đều được giám sát chặt chẽ, hướng dẫn khai báo y tế, khám sàng lọc và áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.

Riêng trong tháng 5/2026, tại cửa khẩu Hữu Nghị, lực lượng kiểm dịch viên tiếp tục phát hiện 4 trường hợp hành khách nhập cảnh có biểu hiện tăng thân nhiệt bất thường. Các trường hợp đều được khám sàng lọc, khai thác yếu tố dịch tễ và được xác định không mắc bệnh truyền nhiễm thuộc diện kiểm dịch. Điều đó cho thấy công tác giám sát dịch bệnh luôn được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc và hiệu quả.

Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp chuyên môn, trong thời gian qua, Trung tâm đã góp phần kiểm soát tốt tình hình dịch bệnh tại khu vực cửa khẩu, không để dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm xâm nhập vào nội địa, giữ vững an toàn y tế cho cộng đồng và các hoạt động giao thương quốc tế.

Nâng cao năng lực giám sát, ứng phó với các nguy cơ dịch bệnh

Để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, Trung tâm không ngừng đầu tư, nâng cao năng lực chuyên môn và hệ thống giám sát dịch bệnh tại các cửa khẩu.

Hiện nay, hệ thống máy đo thân nhiệt tự động từ xa bằng tia hồng ngoại được vận hành hiệu quả tại các cửa khẩu, giúp giám sát thân nhiệt đối với 100% hành khách xuất nhập cảnh. Kết hợp với các thiết bị chuyên dụng và quy trình khám sàng lọc chặt chẽ, công tác kiểm dịch được thực hiện khoa học, chính xác và hiệu quả, bảo đảm không bỏ sót các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.

Đơn vị cũng chủ động xây dựng và triển khai các phương án dự phòng, đáp ứng với các tình huống dịch bệnh khẩn cấp tại tất cả các cửa khẩu. Hệ thống vật tư, hóa chất, trang thiết bị y tế luôn được chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng phục vụ công tác phòng chống dịch trong mọi tình huống.

Song song với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ được đặc biệt chú trọng. Hàng năm, cán bộ, viên chức của Trung tâm được tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu về giám sát dịch bệnh, lấy mẫu xét nghiệm, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm, kiểm soát véc tơ truyền bệnh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm dịch y tế, tập huấn về bệnh Hanta, Ebola và diễn tập ứng phó với các tình huống dịch bệnh theo Điều lệ Y tế quốc tế (IHR 2005).

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Trung tâm còn thực hiện tốt vai trò tham mưu cho Sở Y tế trong lĩnh vực kiểm dịch y tế biên giới. Đơn vị thường xuyên tham mưu xây dựng các kế hoạch, phương án phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm; tham gia góp ý các hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế; đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn trong công tác quản lý thiết bị y tế, quản lý cửa khẩu, chuyển đổi số và hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về an ninh y tế tại khu vực biên giới.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp

Không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế tỉnh Lạng Sơn còn là một trong những đơn vị đi đầu của ngành y tế tỉnh trong ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, Trung tâm đã tích cực triển khai mô hình cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh theo chỉ đạo của UBND tỉnh và Sở Y tế.

Việc áp dụng nền tảng số tại các cửa khẩu Hữu Nghị và Tân Thanh đã góp phần minh bạch hóa thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý phương tiện, hàng hóa và giảm đáng kể thời gian thực hiện các thủ tục hành chính.

Đến nay, 100% khoản thu giá dịch vụ kiểm dịch y tế được thực hiện bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt; 100% hóa đơn được lập và lưu trữ dưới dạng điện tử. Trung tâm triển khai hiệu quả phần mềm nghiệp vụ kiểm dịch y tế trong khai báo, cấp giấy chứng nhận kiểm dịch y tế điện tử; thực hiện ký số tờ khai kiểm dịch y tế điện tử và hoàn thiện hệ thống mã QR động trong thu giá dịch vụ kiểm dịch y tế.

Đồng thời, đơn vị tích cực tham gia thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án cửa khẩu thông minh của tỉnh, từng bước số hóa toàn diện hoạt động kiểm dịch y tế, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ.

Những giải pháp này đã giúp rút ngắn thời gian chờ đợi của doanh nghiệp, giảm chi phí logistics, tạo môi trường thông quan thuận lợi, góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, giao thương hàng hóa qua địa bàn tỉnh.

Đồng hành cùng phát triển kinh tế - xã hội

Thực tiễn cho thấy, công tác kiểm dịch y tế không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Việc kiểm soát hiệu quả dịch bệnh tại các cửa khẩu giúp duy trì môi trường giao thương an toàn, ổn định, tạo niềm tin cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và du khách. Trong khi khối lượng người, phương tiện và hàng hóa xuất nhập khẩu liên tục gia tăng, Trung tâm vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ các quy trình kiểm dịch, vừa phòng chống dịch hiệu quả vừa không gây ách tắc hoạt động xuất nhập cảnh và xuất nhập khẩu.

Chỉ tính trong 5 tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã thực hiện kiểm dịch y tế đối với 947.761 lượt khách nhập cảnh, 949.618 lượt khách xuất cảnh, 210.135 phương tiện nhập cảnh và trên 3,46 triệu tấn hàng hóa xuất nhập khẩu. Đơn vị đã tiếp nhận và xử lý hơn 147.000 bộ hồ sơ kiểm dịch y tế. Riêng trong tháng 5/2026, hiệu suất thông quan trung bình tại các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 1.904 lượt xe mỗi ngày, tăng 3% so với tháng trước. Mặc dù khối lượng công việc rất lớn, Trung tâm vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ các quy trình kiểm dịch y tế, không để phát sinh điểm nghẽn trong hoạt động thông quan.

Nhờ những nỗ lực đó, Lạng Sơn tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm giao thương quan trọng của khu vực phía Bắc, góp phần thúc đẩy phát triển thương mại biên giới, du lịch và dịch vụ logistics.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Trung tâm còn tích cực triển khai công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe cho cư dân biên giới, doanh nghiệp và các lực lượng chức năng tại khu vực cửa khẩu. Nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng được thực hiện nhằm nâng cao nhận thức về phòng chống các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, góp phần xây dựng cộng đồng chủ động bảo vệ sức khỏe.

Đặc biệt, với vai trò đầu mối trong hợp tác kiểm dịch y tế biên giới, Trung tâm tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế. Đơn vị đã chủ động phối hợp với cơ quan kiểm dịch y tế phía Trung Quốc triển khai hoạt động giám sát chung sinh vật trung gian truyền bệnh khu vực biên giới Việt Nam - Trung Quốc; đồng thời tích cực chuẩn bị các nội dung cho Hội nghị hợp tác kiểm dịch y tế biên giới Việt Nam - Trung Quốc năm 2026 nhằm tăng cường trao đổi thông tin, kinh nghiệm và phối hợp ứng phó với các nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới.

Trong thời gian tới, Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế tỉnh Lạng Sơn tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hoàn thiện quy trình chuyên môn phù hợp với mô hình cửa khẩu thông minh, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và mở rộng ứng dụng các nền tảng số trong hoạt động kiểm dịch y tế. Đồng thời, tăng cường giám sát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Ebola, Hanta và các bệnh mới nổi; nâng cao năng lực ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp; mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kiểm dịch y tế biên giới.

Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và đổi mới, Trung tâm Kiểm dịch Y tế Quốc tế tỉnh Lạng Sơn tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt bảo vệ an ninh y tế biên giới, góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân, thúc đẩy hoạt động du lịch, thương mại, xuất nhập khẩu và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lạng Sơn.