Trung tâm Năng lượng tái tạo: Từ định hướng đến triển khai thực tiễn tại Việt Nam

Trên cơ sở tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và phát huy thế mạnh sẵn có từ ngành dầu khí ngoài khơi, cảng biển cùng nhân lực kỹ thuật, Việt Nam cần sớm xác định khu vực phù hợp để xây dựng mô hình Trung tâm Năng lượng tái tạo riêng, nhằm gia tăng giá trị công nghiệp, tạo việc làm và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng nội địa.

3 giờ trước Gốc

Hội thảo “Thúc đẩy phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo tại Việt Nam” được tổ chức nhằm đưa các trao đổi từ định hướng và khái niệm sang những vấn đề thực tiễn của quá trình triển khai, thông qua chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thảo luận giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các bên liên quan

Chiều ngày 8/9/2026, tại Hà Nội, Cục Điện lực, Bộ Công Thương phối hợp với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo tại Việt Nam” trong khuôn khổ Dự án “Thúc đẩy chuyển dịch ngành năng lượng tại Việt Nam” (TEV) do Chính phủ Đức tài trợ.

Hội thảo có sự tham dự của ông Tăng Thế Hùng - Phó Cục trưởng Cục Điện lực; ông Michael Lehmann - Bí thư thứ hai, Phó trưởng Bộ phận Hợp tác phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức; bà Christiana Hageneder - Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng của GIZ. Hội thảo cũng thu hút đông đảo đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, cùng giới chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi và chuỗi cung ứng liên quan.

Ông Tăng Thế Hùng - Phó Cục trưởng Cục Điện lực nhấn mạnh, việc nghiên cứu và từng bước phát triển các Trung tâm Năng lượng tái tạo có ý nghĩa quan trọng trong khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp và đóng góp vào quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Tăng Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, phát triển năng lượng tái tạo ngày càng gắn với yêu cầu phát triển đồng bộ về công nghiệp, hạ tầng, chuỗi cung ứng, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã xác định phát triển các Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng tại các khu vực có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo là một trong những định hướng nhằm gắn phát triển năng lượng tái tạo với phát triển công nghiệp và nội địa hóa chuỗi giá trị. Trên cơ sở đó, việc nghiên cứu và từng bước phát triển các Trung tâm Năng lượng tái tạo có ý nghĩa quan trọng trong khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp và đóng góp vào quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Ông Phạm Quý Ngọc - Trưởng phòng Khí, Điện và Năng lượng mới, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI/Petrovietnam) đánh giá, Việt Nam đã có nền tảng vững chắc từ ngành dầu khí và công nghiệp biển như chế tạo kết cấu thép, cảng biển, logistics và nhân lực kỹ thuật

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia trong nước và quốc tế có kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, hạ tầng cảng, công nghiệp và chuỗi cung ứng đã mang đến những góc nhìn khác nhau về quá trình hình thành và phát triển các trung tâm, cụm công nghiệp và dịch vụ năng lượng tái tạo.

Về phía Việt Nam, ông Phạm Quý Ngọc - Trưởng phòng Khí, Điện và Năng lượng mới, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI/Petrovietnam), đã phân tích vai trò chiến lược của mô hình trung tâm năng lượng tái tạo, các tiêu chí lựa chọn địa điểm và tiềm năng phát triển chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi. Theo ông Ngọc, Việt Nam đã có nền tảng vững chắc từ ngành dầu khí và công nghiệp biển như chế tạo kết cấu thép, cảng biển, logistics và nhân lực kỹ thuật. Tuy nhiên, chúng ta vẫn cần tiếp tục nâng cao năng lực chuyên sâu để hoàn thiện hệ sinh thái điện gió ngoài khơi nội địa.

Thông qua Hội thảo, các kinh nghiệm và ý kiến trao đổi sẽ góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho các nghiên cứu đang triển khai, làm rõ những cơ hội, thách thức và điều kiện cần thiết, qua đó hỗ trợ việc xem xét, đề xuất các nội dung phù hợp khi phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo tại Việt Nam

Từ góc nhìn quốc tế, các chuyên gia đã chia sẻ bốn bài học thực tiễn đại diện cho những cách tiếp cận khác nhau. Cụ thể, kinh nghiệm từ Cuxhaven (Đức) nhấn mạnh vai trò của đầu tư dài hạn và sự đồng bộ giữa cảng biển, quỹ đất công nghiệp với logistics chuyên dụng. Trong khi đó, các trường hợp Dương Giang và Sán Đầu (Trung Quốc) cho thấy mô hình phát triển các cụm công nghiệp quy mô lớn, tích hợp toàn diện từ chế tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), thử nghiệm, chứng nhận cho đến hạ tầng cảng biển, vận hành - bảo dưỡng (O&M) và đào tạo nguồn nhân lực.

Mặt khác, mô hình tại Grimsby và Humber (Vương quốc Anh) lại làm nổi bật giá trị kinh tế dài hạn từ hoạt động vận hành và bảo dưỡng, đặc biệt trong việc tạo việc làm, phát triển kỹ năng cũng như thúc đẩy kinh tế địa phương. Đối với Esbjerg (Đan Mạch), kinh nghiệm thực tiễn chứng minh khả năng chuyển đổi hiệu quả các cảng biển cùng năng lực công nghiệp, dầu khí hiện hữu sang phục vụ điện gió ngoài khơi, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của tầm nhìn dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công, đơn vị quản lý cảng với doanh nghiệp.

Những kinh nghiệm này cho thấy không có một mô hình trung tâm năng lượng tái tạo duy nhất cho mọi quốc gia. Giá trị của bài học quốc tế đối với Việt Nam nằm ở việc nhận diện các yếu tố quan trọng tạo nên thành công, từ đó xem xét khả năng vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế trong nước. Thông qua hội thảo, các nội dung thảo luận đã tập trung vào những vấn đề cốt lõi như lựa chọn mô hình, địa điểm, xác định chức năng ưu tiên, phát triển cảng biển, hạ tầng, logistics, huy động vốn, phát triển chuỗi cung ứng cũng như chuẩn bị nguồn nhân lực và khung chính sách cần thiết. Trong đó, những năng lực hiện có của Việt Nam về dầu khí ngoài khơi, chế tạo kết cấu và dịch vụ kỹ thuật được đánh giá là nền tảng để tiếp tục khai thác, tạo đà tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi toàn cầu.

Bà Christiana Hageneder, Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng của GIZ nhận định, các Trung tâm Năng lượng Tái tạo (RE Hubs) có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Việt Nam củng cố nền tảng công nghiệp trong nước, tạo ra giá trị dài hạn từ quá trình chuyển dịch năng lượng

Bà Christiana Hageneder, Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng của GIZ chia sẻ, GIZ đang phối hợp với EAV thực hiện một nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở bằng chứng vững chắc và có tính so sánh cao hơn để hỗ trợ quá trình ra quyết định trong thời gian tới. Nghiên cứu dự kiến sẽ đánh giá năng lực và điều kiện hiện có, những khoảng trống về cơ sở hạ tầng, cũng như các yêu cầu pháp lý và tài chính cần thiết cho việc triển khai.

Theo bà Christiana Hageneder, các Trung tâm Năng lượng Tái tạo (RE Hubs) có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Việt Nam củng cố nền tảng công nghiệp trong nước, tạo ra giá trị dài hạn từ quá trình chuyển dịch năng lượng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của các doanh nghiệp Việt Nam trong các chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo trong khu vực.

Việc phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo được kỳ vọng không chỉ hỗ trợ khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo mà còn tạo động lực cho phát triển công nghiệp và dịch vụ, nâng cao năng lực chuỗi cung ứng trong nước, phát triển nguồn nhân lực và tạo thêm giá trị kinh tế cho các địa phương, qua đó đóng góp vào quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Một số hình ảnh tại Hội thảo “Thúc đẩy phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo tại Việt Nam”