Trung tướng Nguyễn Văn Thái: 80 năm trọn một niềm tin

Những ký ức không phai

Sinh năm 1930 tại Thái Bình, Trung tướng Nguyễn Văn Thái tham gia cách mạng từ sớm. Tháng 11-1945, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời, chàng trai trẻ gia nhập quân đội và sớm được giao làm công tác chính trị, trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, có mặt trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954.

Sau ngày miền Bắc được giải phóng, ông tiếp tục công tác trong quân đội. Giữa những năm 1960, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, ông lên đường vào chiến trường miền Nam. Từ đó là những năm tháng liên tục sống, chiến đấu cùng bộ đội trên nhiều chiến trường ác liệt, trải qua cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972, chiến dịch giải phóng Phước Long cuối năm 1974, đầu năm 1975 và cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975. Trong rất nhiều địa danh từng trải qua của đời binh nghiệp, Tàu Ô - Xóm Ruộng và Xuân Lộc luôn là miền ký ức đặc biệt đối với Trung tướng Nguyễn Văn Thái.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng đến Trung tướng Nguyễn Văn Thái (ẢNH: HOÀNG HÙNG)

Năm 1972, trên tuyến Đường 13, Sư đoàn 7 cùng các lực lượng tham gia Chiến dịch Nguyễn Huệ đã trải qua gần 150 ngày đêm chiến đấu quyết liệt, góp phần chặn những cuộc phản kích nhằm giải tỏa An Lộc. Bom đạn trút xuống trận địa, địch nhiều lần tìm cách phá vỡ tuyến chốt, nhưng bộ đội vẫn kiên cường bám trụ.

Nhiều năm sau, mỗi lần nhắc lại Tàu Ô - Xóm Ruộng, Trung tướng Nguyễn Văn Thái không chỉ nói về sự ác liệt của chiến trường hay ý nghĩa của trận đánh mà sâu nhất trong ông là những người lính đã ở bên nhau giữa bom đạn, những đồng đội không còn trở về.

Tháng 4-1975, sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường, quân đội Sài Gòn tập trung lực lượng phòng thủ Xuân Lộc, cố giữ vị trí quan trọng ở cửa ngõ phía Đông Sài Gòn. Trong đội hình Quân đoàn 4, Sư đoàn 7 cùng các đơn vị bạn bước vào trận đánh đặc biệt quyết liệt. Những ngày đầu, chiến sự giằng co. Trước hệ thống phòng thủ dày đặc và lực lượng được tăng cường của đối phương, cách đánh được điều chỉnh, kết hợp tiến công với chia cắt, cô lập, đánh vào các tuyến tiếp viện và những vị trí then chốt. Sau gần hai tuần chiến đấu, tuyến phòng thủ Xuân Lộc bị phá vỡ. Ngày 21-4-1975, Xuân Lộc được giải phóng, mở rộng cửa ngõ phía Đông cho đại quân tiến về Sài Gòn.

Thời điểm đó Trung tướng Nguyễn Văn Thái đang là Phó Chính ủy Sư đoàn 7. Trước trận đánh cuối cùng, Sư đoàn 7 được trao một lá cờ chiến thắng, với mong muốn đơn vị sẽ mang lá cờ ấy vào Dinh Độc Lập. Nhưng chiến trường không phải lúc nào cũng diễn ra đúng như dự kiến. Trong quá trình tiến quân, đội hình Sư đoàn 7 gặp trở ngại, phải chuyển hướng.

Sau ngày giải phóng, nhiệm vụ của những người lính chưa kết thúc. Trung tướng Nguyễn Văn Thái cùng cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 7 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại thành phố. Ngày 2-5-1975, ông cùng các đồng chí được giao tham gia tổ chức cuộc họp báo tại Dinh Độc Lập, một trong những sự kiện đáng nhớ trong những ngày đầu đất nước thống nhất.

Từ chiến đấu chuyển sang giữ gìn trật tự, góp phần ổn định đời sống, thực hiện những nhiệm vụ của chính quyền cách mạng là một công việc rất khác. Nhưng với người cán bộ chính trị đã đi qua 30 năm quân ngũ, nguyên tắc không đổi: phải làm cho trọn vẹn nhiệm vụ được giao.

Nặng tình với đồng đội

Sau chiến tranh, tướng Nguyễn Văn Thái tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị trong quân đội. Rời quân ngũ, ông vẫn gắn bó với đồng đội, với hoạt động truyền thống và tham gia hành trình tri ân những người đã hy sinh. Trong nhiều năm, Trung tướng Nguyễn Văn Thái đảm nhiệm Trưởng Ban Liên lạc truyền thống Tổng cục Chính trị tại TPHCM.

Mỗi lần trở lại Tàu Ô - Xóm Ruộng, Xuân Lộc hay những chiến trường cũ, điều khiến vị tướng già luôn day dứt là nhiều đồng đội vẫn còn nằm lại... Những cánh rừng đã xanh trở lại. Những vùng đất từng bị bom đạn cày xới hôm nay đã có nhà cửa, đường sá, trường học. Cuộc sống bình yên đã trở về từ lâu, nhưng với người lính, dưới mỗi tấc đất từng là chiến trường vẫn có những câu chuyện chưa thể khép lại. Trung tướng Nguyễn Văn Thái gọi đó là “món nợ không bao giờ trả hết”. Bởi vậy, dù tuổi ngày càng cao, ông vẫn dành nhiều tâm sức cho các hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, thăm hỏi gia đình chính sách, gặp lại đồng đội cũ và tham gia giáo dục truyền thống, mong muốn kể lại cho thế hệ hôm nay hiểu nhiều hơn về giá trị của hòa bình.

80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng là quãng thời gian đủ dài để một người thấu rõ thăng trầm trong từng giai đoạn lịch sử đất nước. Ông từng nhìn nhận rằng, cũng như cuộc đời mỗi con người, một tổ chức trong quá trình phát triển có thành công và cũng có lúc mắc sai lầm, khuyết điểm. Điều quan trọng là phải có bản lĩnh nhìn thẳng vào khuyết điểm, sửa chữa và tiếp tục đi lên. Khi nói chuyện với thế hệ trẻ, Trung tướng Nguyễn Văn Thái vẫn trở về với hai chữ: niềm tin. Có niềm tin mới có động lực học tập, tu dưỡng, rèn luyện và cống hiến. Nhưng niềm tin ấy phải được bồi đắp từ hiểu biết về lịch sử, từ trách nhiệm với đất nước hôm nay và từ ý thức rằng hòa bình, độc lập, thống nhất chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.

Chiều 29-8, tại TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng đến Trung tướng Nguyễn Văn Thái (sinh năm 1930, đảng viên Chi bộ khu phố 6, phường Bến Thành).