'Trường đại học' miễn phí giữa sa mạc

Một nhóm 12 sinh viên ngồi quây quần quanh những chiếc ghế dài cũ kỹ, máy tính xách tay đặt trên đầu gối, sẵn sàng thảo luận về tác phẩm của mình. Người tiếp theo đọc thơ là cô Ira Birch, một nhà thơ với đôi bốt đen và mái tóc bù xù.

Sau khi cô đọc xong, mọi người vỗ tay tán thưởng. Vừa trò chuyện, các tác giả vừa nhâm nhi trà trong những tách sứ.

Đó là một cảnh tượng giống hệt các buổi thảo luận ý tưởng tại bất kỳ trường đại học nào. Tuy nhiên, buổi gặp gỡ này lại diễn ra ở một mảnh đất cằn cỗi, lộng gió giữa sa mạc California, nơi cách cửa hàng tạp hóa gần nhất khoảng 64 km. Các sinh viên ngồi trong một căn phòng nhỏ được dựng lên từ ván ép và khung kim loại: một công trình tạm thời được xây dựng ngay trên cát chỉ vài tháng trước đó.

Một buổi hội thảo viết văn tại Mars College ở sa mạc California

Tên của cộng đồng hoang vắng này là Mars College (Đại học Sao Hỏa).

“Không rõ ai đã đặt cho nó biệt danh đó”, ông Gene Kogan, đồng sáng lập Mars College, một lập trình viên kiêm nghệ sĩ, cho biết. “Nhưng mà nơi này thật sự trông rất giống sao Hỏa”.

Ở Mars, không giống như một trường đại học thực sự, nơi này không có điểm số, bằng cấp hay việc điểm danh bắt buộc. Không có học phí, giáo sư được đào tạo bài bản, thậm chí cả các tiện ích công cộng như điện hay nước sinh hoạt trong nhà. Hầu hết năng lượng cung cấp cho trại đến từ một bức tường pin mặt trời khổng lồ.

Nhưng vẫn có các lớp học hằng ngày, từ hội thảo viết văn cho đến lý thuyết toán học, đến cách lắp đặt pin mặt trời đúng cách. Tất cả các lớp học đều được tổ chức trong một cụm các công trình bằng ván ép và kim loại, được xây dựng ngay trước khi bắt đầu “học kỳ” vào tháng Một, và sau đó lại bị phá bỏ mỗi năm vào tháng Tư.

Trong ba tháng, vài chục “sinh viên” của trường sống trong các xe kéo, nhà kho và lều bạt nằm rải rác quanh khuôn viên chính trên sa mạc, và trả vài trăm đô la cho các dịch vụ chung như wifi, bữa ăn và sử dụng nhà vệ sinh di động.

Ngày nay, những người đến với Mars College đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau: một số có bằng cấp cao, trong khi một số khác thậm chí chưa tốt nghiệp trung học. Hiện tổng cộng có khoảng 60 sinh viên: đây là con số lớn nhất mà trường từng có. Người trẻ nhất 25 tuổi, người lớn nhất 60 tuổi. Sinh viên đến từ Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc, nhiều vùng khác nhau của châu Âu và mọi ngóc ngách của Mỹ.

Để gia nhập Mars, sinh viên tiềm năng phải nộp đơn chính thức, mặc dù ông Kogan thừa nhận rằng quá trình tuyển sinh là “tự nguyện” vì sự khắc nghiệt vốn có khi phải sống trong sa mạc ba tháng.

Ý tưởng về Mars College đã được gieo mầm từ nhiều năm trước tại một sự kiện có tầm ảnh hưởng lớn hơn nhiều, với hàng chục nghìn người tham dự: Lễ hội nghệ thuật Burning Man. Chính tại lễ hội sa mạc này, một cựu kỹ sư phần mềm và doanh nhân ở Thung lũng Silicon (người yêu cầu chỉ dùng tên là Freeman) đã bắt đầu xây dựng những công trình tạm thời khổng lồ từ giàn giáo kim loại.

Năm 2019, ông đã mua một mảnh đất sa mạc rộng 8 héc-ta với giá khoảng 20.000 USD (526,7 triệu VND) gần Bombay Beach, nơi chỉ có vài trăm người sinh sống. Và nếu ông Freeman mang đến vật liệu xây dựng, thì ông Kogan lại mang đến con người.

Trong một lời kêu gọi trên Twitter vào năm 2019, ông Kogan quảng bá cho một “thử nghiệm miễn phí và vô cùng độc đáo về cuộc sống và học tập trong sa mạc”, với các lĩnh vực trọng tâm như nghệ thuật, lập trình, làm vườn và xây dựng.