Trường học vùng biên - nền tảng cho tương lai bền vững

Công nhân thi công công trình trường Phổ thông Nội trú Liên cấp Minh Tân (Tuyên Quang). (Ảnh: Đức Thọ/TTXVN)

Chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp là một quyết sách đặc biệt, mang tính chiến lược và cấp bách nhằm thu hẹp khoảng cách giáo dục, phát triển nguồn nhân lực tại chỗ và giữ vững “phên dậu” Tổ quốc.

Giữa địa hình đồi núi chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, những đại công trường đang ngày đêm bứt tốc nhằm góp phần tạo nên diện mạo mới cho giáo dục, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đời sống nhân dân vùng biên giới.

Mọi trẻ em đều có quyền được đến trường

Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Thông báo số 81-TB/TW, trong đó có kết luận về việc thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp (tiểu học-trung học cơ sở) tại 248 xã biên giới đất liền.

Ngay sau đó, chiến dịch xây dựng 100 trường nội trú liên cấp tại 100 xã biên giới đất liền chính thức được phát động với thời hạn 13 tháng.

Ngày 9/11/2025, đồng loạt 100 trường nội trú liên cấp đã tổ chức khởi công; lũy kế đến cuối năm 2025 có 108 trường đã khởi công xây dựng.

Đến giữa tháng 3/2026 có 1 trường đã khánh thành, đưa vào sử dụng; 1 trường đã hoàn thành thi công phần thô và đang triển khai thi công phần hoàn thiện; khoảng 20-25 trường đã chuyển bước thi công tầng 3 và tiến tới hoàn thành thi công phần thô.

Trên 70 trường đang thi công tầng 1, tầng 2 phần thô. Một số ít trường còn lại đang tập trung thi công phần móng và tầng 1.

Năm 2025, tỉnh Thanh Hóa khởi công 6 Dự án Trường nội trú liên cấp ở các xã biên giới, phấn đấu về đích trước ngày 15/8/2026 để kịp đón học sinh vào năm học mới. (Ảnh: Khiếu Tư/TTXVN)

Sau quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng điều kiện cần thiết của các bộ, ngành, địa phương liên quan, lễ khởi công, động thổ đồng loạt 121 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền tiếp tục được tổ chức ngày 19/3/2026.

Cả nước đầu tư 248 trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền. Tại lễ khởi công, động thổ ở điểm cầu trung tâm đặt ở Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Đồng Đăng, xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, Bộ Chính trị đã quyết định đầu tư xây dựng 248 trường nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền.

Đây là một chủ trương đúng đắn, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, còn nhiều khó khăn.

Việc hoàn thành xây dựng các ngôi trường mới đã giúp nhiều thầy cô và học sinh có môi trường giảng dạy, học tập tốt hơn, đảm bảo quyền được đến trường của mọi trẻ em một cách bình đẳng và công bằng.

Trước đó, dự Lễ khởi công xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Ngoi tại xã Na Ngoi (tỉnh Nghệ An) ngày 11/10/2025, Tổng Bí thư Tô lâm tin tưởng với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của nhân dân, đặc biệt là tình cảm, trách nhiệm của các thầy, cô giáo nơi biên cương Tổ quốc, chúng ta sẽ xây dựng thành công hệ thống trường nội trú tại 248 xã biên giới để mỗi trẻ em vùng cao, vùng xa đều có cơ hội học tập, phát triển, vươn tới tương lai tươi sáng.

Biến việc khó thành hành động nhanh, hiệu quả

Giữa núi rừng biên giới Tây Bắc, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn (Điện Biên) hiện lên như một dấu mốc đặc biệt. Sau 151 ngày thi công thần tốc, ngôi trường liên cấp nội trú đầu tiên trong cả nước đã hoàn thành, đưa vào sử dụng trong niềm vui của thầy trò và dân bản.

Từ thực tiễn triển khai Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Si Pa Phìn - ngôi trường đầu tiên hoàn thành trong tổng số 248 trường học xây dựng cho các xã biên giới trên cả nước, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên cho biết, trường khánh thành ngày 31/1/2026 với quy mô hiện đại, đồng bộ, tổng mức đầu tư hơn 200 tỷ đồng.

Toàn cảnh Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn nhìn từ trên cao. (Ảnh: Xuân Tư/TTXVN)

Công trình gồm hệ thống lớp học, khu ở nội trú, nhà ăn và các hạng mục phụ trợ, đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt cho hơn 1.000 học sinh dân tộc thiểu số tại địa bàn biên giới đặc biệt khó khăn.

Trước đó, Điện Biên đã tiến hành khảo sát kỹ nhu cầu học tập, nội trú của học sinh trên địa bàn. Trên cơ sở đó, nhà trường được quy hoạch với 31 lớp học, trong đó tỷ lệ học sinh có nhu cầu nội trú chiếm gần 74% tổng số học sinh toàn xã.

Đây được xem là yếu tố then chốt giúp trường nhanh chóng đi vào vận hành ổn định ngay khi thành lập.

Một nội dung trọng tâm được Điện Biên chia sẻ là phương án sắp xếp, phân luồng học sinh khi thành lập trường phổ thông nội trú liên cấp.

Việc tuyển sinh không thực hiện tràn lan mà dựa trên sự phân bổ hợp lý từ các trường phổ thông hiện có, bảo đảm quy mô trường mới theo kế hoạch; đồng thời hạn chế xáo trộn lớn trong mạng lưới trường lớp.

Đối với học sinh chưa được tiếp nhận ngay vào trường phổ thông nội trú liên cấp, địa phương tiếp tục bố trí học tại các cơ sở giáo dục hiện hữu và bảo đảm đầy đủ các chế độ bán trú, hỗ trợ theo quy định.

Tương tự, tỉnh Tuyên Quang đang đẩy nhanh việc xây dựng các trường nội trú liên cấp vùng biên và tích cực chuẩn bị các điều kiện để khởi công xây dựng những trường còn lại theo chủ trương.

Khi trực tiếp kiểm tra thực địa để xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở trên địa bàn các xã (Sà Phìn, Đồng Văn, Lũng Cú), Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc yêu cầu, đơn vị khảo sát và các cơ quan chuyên môn cần rà soát kỹ các phương án lựa chọn vị trí xây dựng; tiến hành thăm dò địa chất, đánh giá đầy đủ điều kiện nền đất; lựa chọn địa điểm bảo đảm an toàn, đáp ứng yêu cầu lâu dài trong quá trình sử dụng.

Công nhân thi công công trình trường Phổ thông Nội trú Liên cấp Minh Tân, Tuyên Quang. (Ảnh: Đức Thọ/TTXVN)

Bởi địa hình các xã này đều thuộc khu vực cao nguyên đá, địa hình dốc, nhiều đá tai mèo, kết cấu địa chất phức tạp, quỹ đất dành cho xây dựng hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, sụt lún nếu không được khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng trước khi triển khai.

Rút ngắn khoảng cách giáo dục

Trong tiến trình phát triển đất nước, giáo dục luôn được xác định là nền tảng, động lực then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm phát triển bền vững. Do đó, việc xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp là cam kết mạnh mẽ về công bằng xã hội, trách nhiệm không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Mường Khương (tỉnh Lào Cai) Nguyễn Hồng Hưng nêu rõ, mô hình trường nội trú liên cấp có nhiều điểm khác biệt so với các cơ sở giáo dục hiện nay trên địa bàn.

Trường được xây dựng theo mô hình liên cấp tiểu học và trung học cơ sở, tạo điều kiện để học sinh học tập liên tục, ổn định, hạn chế gián đoạn khi chuyển cấp, nhất là với những em ở vùng sâu, vùng xa.

Học sinh được ăn ở, sinh hoạt tập trung tại trường trong cả tuần hoặc cả học kỳ, có hệ thống ký túc xá, bếp ăn và đội ngũ cán bộ quản lý sinh hoạt, giúp các em yên tâm học tập trong môi trường nền nếp, an toàn.

Mô hình này ưu tiên học sinh ở các thôn vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gia đình khó khăn, nhà ở xa trường; qua đó tạo điều kiện tiếp cận giáo dục bình đẳng cho nhóm học sinh yếu thế.

Được đầu tư đồng bộ, đầy đủ phòng học, khu nội trú, nhà ăn, khu sinh hoạt chung, y tế học đường, sân thể thao, thư viện, hạ tầng internet, những ngôi trường này đáp ứng yêu cầu học tập và sinh hoạt của học sinh.

Các em được quản lý toàn diện cả về học tập, sinh hoạt và rèn luyện kỹ năng sống; nề nếp, kỷ luật được duy trì thường xuyên, từ đó hình thành thói quen, kỹ năng cần thiết cho cuộc sống sau này.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, nhằm từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm công bằng trong giáo dục giữa các vùng miền trên cả nước.

Dự thảo Nghị định quy định các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho học sinh theo hình thức học tập và sinh hoạt nhằm bảo đảm dinh dưỡng và điều kiện học tập, với chế độ tiền ăn hằng tháng, tiền đồng phục và học phẩm.

Dự án trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại xã A Lưới 4 đang dần hoàn thành. (Ảnh: Văn Dũng/TTXVN)

Cô Quàng Thị Xuân, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Mường Lạn (xã Mường Lạn, tỉnh Sơn La) nêu rõ, tại những địa bàn còn nhiều khó khăn, việc chuẩn bị quần áo, đồ dùng học tập cũng như chăm sóc dinh dưỡng hằng ngày cho các con vẫn là gánh nặng đối với không ít gia đình.

Vì vậy, mức hỗ trợ được đề xuất trong dự thảo Nghị định không chỉ giúp giảm bớt khó khăn về kinh tế mà còn góp phần tạo niềm tin cho phụ huynh, khuyến khích học sinh đến lớp đều đặn, hạn chế tình trạng bỏ học hoặc đi học chậm so với tuổi do hoàn cảnh gia đình. Qua đó, học sinh có điều kiện gắn bó lâu dài hơn với nhà trường và việc học tập.

Chỉ trong một thời gian ngắn, những ngôi trường đang được dựng lên nơi biên cương là một dấu ấn đặc biệt trong việc đầu tư phát triển giáo dục vùng khó khăn.

Điều này thể hiện quyết tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và sự quyết liệt vào cuộc của các cấp, ngành để nhanh chóng hiện thực hóa chủ trương của Đảng trong chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở vùng biên giới, cải thiện điều kiện học tập cho con em đồng bào, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền; đồng thời củng cố quốc phòng-an ninh và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội ở khu vực biên cương của Tổ quốc./.